0 سبک زندگیکسب‌وکار شما

ترازنامه چیست؟ – چطور

زمان مطالعه: 7 دقیقه


ترازنامه یا صورت وضعیت مالی یکی از انواع صورت­‌های مالی است که در تجزیه‌وتحلیل بنیادی شرکت­ها کاربرد بسیار زیادی دارد. ترازنامه تصویری از وضعیت مالی یک شرکت را در مقطعی از زمان نشان می­دهد و طی آن جزئیات حاویی­‌های یک شرکت و بدهی­‌ها و میزان آن­ها و ضمنا حقوق صاحبان سهام شرکت­‌ها نمایش داده می­شود. ترازنامه یکی از سه صورت مالی اساسی شرکت­‌هاست که در کنار صورت سود و زیان و صورت جریان وجوه نقد به امر تحلیل وضعیت مالی و سودآوری شرکت­‌ها کمک شایانی می­کند. برای آشنایی بیشتر راجع به صورت­‌های مالی سود و زیان و صورت گردش جریان وجوه نقد می­توانید به مقاله‌­ی راجع به هر یک از آن­ها در سایت آکادمی دانایان مراجعه کنید.

اجزای اساسی در ترازنامه یا صورت وضعیت مالی

اجزای اساسی ترازنامه حاویی­‌ها اعم از جاری و غیرجاری و بعد از آن بدهی­‌ها و انواع مختلف آن و ضمنا حقوق صاحبان سهام است که از بخش­های مختلفی تشکیل شده است که در ادامه به عرضه توضیحاتی راجع به آن­ها خواهیم پرداخت.

[table id=2 /]

بیش از پرداختن به بحث جزئیات اجزای اساسی ترازنامه یا صورت وضعیت مالی، لازم است تا راجع به تغییراتی که در نحوه­ی عرضه­ی این گزارش رخ‌داده است توضیحاتی را عرضه کنیم. درگذشته ترازنامه در فرمت و قالب T شکل خود گزارش می­شد که در سمت راست آن حاویی­ها و در سمت چپ بدهی­ها و حقوق صاحبان سهام آورده می­شدند. ترتیب گزارش­دهی در اقلام مختلف نیز به ترتیب نقدشوندگی آن­ها از بیشتر به کمتر بود. اما امروزه نحوه­‌ی گزارش­دهی راجع به صورت وضعیت مالی به شکل ستونی است که در نخست حاویی­ها و بعد از آن به ترتیب بدهی­ها و حقوق صاحبان سهام از نقدشوندگی کمتر به نقدشوندگی بیشتر گزارش می­شوند.

حاویی‌­ها در ترازنامه

در فرمت جدید گزارش­دهی در صورت­های مالی، حاویی­‌ها اولین بخشی می‌باشند که در بالای صورت وضعیت مالی گزارش می­شوند. حاویی­ها به شیوهکلی به دو بخش جاری و غیرجاری تقسیم­بندی می­شوند. وجه افتراق حاویی­های جاری و غیرجاری احتمال تبدیل آن­ها به پول نقد در کم­تر از یک دوره­ی مالی است؛ بدین شکل که چنانچه حاویی مدنظر امکان تبدیل به پول نقد در فاصله­ی زمانی کمتر از یک دوره­ی مالی را داشته باشد، حاویی جاری و در غیر این صورت حاویی غیرجاری تلقی می­شود. همان­طور که مطرح کردیم در فرمت جدید گزارش‌دهی صورت وضعیت مالی، اقلام طبق نقدشوندگی از کمتر به بیشتر گزارش می­شوند. بدین ترتیب نخست حاویی­های غیرجاری و آنگاه حاویی­های جاری در صورت وضعیت مالی گزارش می­شوند که راجع به اقلام آن­ها را در ادامه توضیحاتی را عرضه خواهیم داد.

حاویی­‌های غیرجاری در ترازنامه

همان­طور که اشاره کردیم در فرمت جدید گزارش­دهی در صورت وضعیت مالی حاویی­ها به ترتیب نقدشوندگی از کمتر به بیشتر گزارش می­شوند؛ به همین دلیل نخست حاویی­های غیرجاری آورده می­شوند که به جزئیات آن­ها اشاره­ی مختصری خواهیم کرد.

  • حاویی­‌های ثابت مشهود: کلیه حاویی­های فیزیکی یک شرکت که به‌منظور سرمایه­‌گذاری تهیه نشده باشند و به‌منظور فعالیت اساسی شرکت مورداستفاده قرار گیرند و احتمال تبدیل آن­ها به پول نقد در یک سال آتی وجود نداشته باشد در این دسته از حاویی­ها قرار می­گیرند. مواردی مانند ساختمان اساسی شرکت و کارخانه و تجهیزات تولید آن و . … مشمول این بخش خواهند بود.
  • سرمایه‌­گذاری در املاک: دومین آیتم که در ترازنامه‌­ی شرکت­‌های تولیدی گزارش می­شود، بحث سرمایه‌­گذاری در املاک است که همان­طور که از نام آن پیداست به نقل از میزان ارزش دفتری وجوه سرمایه­‌گذاری شده در املاک می­پردازد.
  • حاویی­‌های نامشهود: این آیتم حاوی مواردی مانند حقوق مالکیت معنوی، حقوق ثبت اختراع، ارزش برند و حتی اعتبار خطوط تلفن شرکت و مواردی مانند آن است که به‌عنوان حاویی­‌های نامشهود گزارش می­شود.
  • سرمایه‌­گذاری­‌های بلندمدت: در این بخش مواردی از سرمایه‌­گذاری­ها گزارش می­‌شود که سررسید تبدیل آن­ها به پول نقد و یا امکان تبدیل آن­ها به پول نقد طی یک دوره­‌ی مالی آتی امکان­پذیر نباشد. در کنار این مورد معیار دیگری نیز راجع به محل سرمایه‌­گذاری وجود دارد که باعث تفکیک کوتاه‌مدت و بلندمدت از یکدیگر می­شود.
  • درپیدا کردنی‌­های بلندمدت: در کل می­توان گفت معیار تقسیم‌­بندی کوتاه‌­مدت و بلندمدت بودن موارد مختلف در ترازنامه سررسید تحقق آن­ها است به‌شکلی که چنانچه زیر یک سال باشد کوتاه‌مدت و درصورتی‌که بیش از یک سال باشد بلندمدت تلقی می­‌شود، از این روی درپیدا کردنی­‌های بلندمدت حاوی آن دسته از مواردی است که سررسید دریافت آن­ها بیش از یک سال باشد.
  • سایر دا رایی‌های غیرجاری: سایر حاویی­‌هایی که همانند تعریف غیرجاری تلقی شوند اما در دسته­‌های بالا گنجانده نشوند، در این بخش و تحت عنوان سایر حاویی­‌ها گزارش می­شوند.

حاویی­‌های جاری در ترازنامه

حاویی­‌های جاری مواردی می‌باشند که از نقدشوندگی بالاتری درمورد موارد قبل برخوردارند و این انتظار را داریم که ظرف یک سال آتی به پول نقد تبدیل شوند. در این بخش نیز ترتیب گزارش‌­دهی در اقلام از نقدشوندگی کمتر به نقدشوندگی بیشتر است و در پایان نیز میزان وجه نقد گزارش می­شود.

  • سفارش‌ها و پیش­‌پرداخت‌­ها: در این بخش از صورت وضعیت مالی سفارش­ها و پیش­‌پرداخت­هایی گزارش می­شوند که سررسید آن­ها کمتر از یک سال بوده و بعد از آن با ثبت­‌های حسابداری ممکن است تبدیل به اقلام دیگری شوند.
  • موجودی مواد و کالا: ازآنجایی‌که انتظار داریم تا مواد اولیه و کالاهای تولید شده در یک شرکت صرف یک دوره­‌ی مالی به پروسه تولید بیایند و بعد از آن به فروش برسند، این آیتم را در بخش حاویی­‌های جاری می­آوریم چرا که احتمال تبدیل آن­ها به پول نقد طی یک سال مالی آتی مهیا می‌باشد.
  • درپیدا کردنی­‌های تجاری و سایر درپیدا کردنی­ها: این دسته از اقلام نیز متناسب با سررسید آن­‌ها، چنانچه کمتر از یک سال باشد در این بخش آورده می­شود.
  • سرمایه‌­گذاری­‌های کوتاه‌مدت: در سرمایه­‌گذاری­‌ها نیز معیار تقسیم­‌بندی کوتاه‌مدت و بلندمدت بودن آن­ها سررسید تبدیل آن­ها به پول نقد می‌باشد. البته در مانند آنچه در حاویی غیرجاری مطرح کردیم راجع به سرمایه‌­گذاری­‌ها موارد دیگری نیز در تفکیک کوتاه‌مدت و بلندمدت بودن از منظر محل سرمایه­‌گذاری و میزان آن اثرگذار است که برای کسب اطلاع بیشتر راجع به آن می­توانید به مقالات مرتبط در سایت آکادمی دانایان مراجعه کنید.

حقوق صاحبان سهام در ترازنامه

حقوق صاحبان سهام در ترازنامه حاوی حساب­‌های مختلف مانند میزان سرمایه، افزایش سرمایه در جریان، صرف سهام، صرف سهام خزانه، اندوخته قانونی، سایر اندوخته‌ها، سود و زیان انباشته و . … است که جهت کسب اطلاعات بیشتر راجع به هر یک از آن­ها می­توانید به مقالات مرتبط در سایت آکادمی دانایان مراجعه کنید.

بدهی‌­ها در ترازنامه

بدهی­‌ها در ترازنامه حاوی دو دسته‌­ی کلی جاری و غیرجاری می‌باشند که بدهی­‌های غیرجاری حاوی پرداختنی­‌های بلندمدت، تسهیلات مالی بلندمدت و ذخیره­‌ی مزایای پایان خدمت کارکنان است و بدهی­‌های جاری حاوی پرداختنی­‌های تجاری و سایر پرداختنی­‌ها، مالیات پرداختنی، سود سهام پرداختنی، تسهیلات مالی، ذخایر و پیش دریافت­ها می­شود. جهت کسب اطلاعات بیشتر دراین بخش از ترازنامه می­توانید به سایت آکادمی دانایان مراجعه کنید.

فرمول کلی در ترازنامه یا صورت وضعیت مالی

ممکن است برای شما این سؤال پیش بیاید که چرا پیوسته ترازنامه تراز است؟ یا به چه دلیل پیوسته مجموع حقوق صاحبان سهام و بدهی­ها برابر یا حاویی­ها است؟ در حسابداری یک فرمول اساسی و کلی وجود دارد که در آن بر برابری همیشگی حاویی­‌ها با مجموع حقوق صاحبان سهام و بدهی‌­ها تأکید می­شود. فلسفه‌­ی چنین امری آن است که شرکت­‌ها با ایجاد حاویی و مولدسازی آن و استفاده در راستای فعالیت اساسی خود به کسب سود می­پردازند. اما خود این حاویی چگونه پدید می­آید؟ چنانچه شما صاحب یک ایده یا کسب‌وکار باشید، جهت به اجرا در آوردن آن، سرمایه­‌ی اولیه­ی خود را یا از راه آورده­ی خودتان و یا شرکایتان تأمین خواهید کرد و یا به نشان استقراض از بانک یا سایر اشخاص می­روید تا بتوانید از این طریق حاویی لازم را برای کسب­وکارتان به ارمغان آورید. در روش اول شما به نشان استفاده از حقوق صاحبان سهام و در روش دوم به نشان خلق بدهی جهت ایجاد حاویی و مولدسازی و کسب سود از آن رفتید؛ ازاین رو پیوسته حاویی­ها از بدهی و حقوق صاحبان سهام تشکیل می­شوند و به همین دلیل مجموع بدهی و حقوق صاحبان سهام برابر با حاویی می‌باشد. البته این امر که وزن هر یک از این موارد در خلق حاویی چه مقدار باشد امری حائز اهمیت است که در ادامه به عرضه­ی توضیحات مختصری راجع به آن نیز خواهیم پرداخت.

تفاوت ترازنامه و صورت سود و زیان

اقلام و حساب­های راجع به‌صورت سود و زیان و ترازنامه یا همان صورت وضعیت مالی، حاوی تفاوتی ماهوی می‌باشند که در پروسه تحلیل و خصوصاً در زمان محاسبه و استفاده از نسبت­های مالی باید به آن توجه داشت. در یک نگاه کلی می­توانیم متغیرهای مالی و اقتصادی را به دو دسته‌­ی انباره­ای و جریانی تقسیم­بندی کرد. در متغیرهای انباره­ای واحد زمان مطرح نیست و مقادیر گزارش شده به‌صورت تجمیعی از نخست تا زمان ثبت گزارش، آورده شده­اند. ضمن اینکه در متغیرهای جریانی واحد زمان مطرح است و مقادیر گزارش شده در یک بازه­ی زمانی موضوعیت پیدا می­کنند. مثال رایجی که در این امر زده می­شود میزان آب موجود در یک استخر به‌عنوان متغیری انباره­ای و میزان آب ورودی یا خروجی از آن در واحد زمان به‌عنوان متغیری جریانی می‌باشد. وجه تمایز اقلام ترازنامه­ای و سود و زیانی نیز در همین امر است؛ به عبارت بهتر ترازنامه یا صورت سود و زیان اقلامی انباره­ای داشته و به شکل یک عکس وضعیت شرکت­ها را گزارش می­کند اما صورت سود و زیان و اقلام خاصیت متغیرهای جریانی را داشته و به‌مانند یک فیلم، یک بازه­ی زمانی را از وضعیت سوددهی شرکت­ها گزارش می­کنند.

نحوه‌­ی دسترسی به ترازنامه­‌ی شرکت‌­ها

برای دسترسی به ترازنامه یا صورت سود و زیان شرکت­ها لازم است تا به سایت کدال مراجعه کرده و بعد از جستجوی نام شرکت یا نماد بورسی آن، فیلتر راجع به صورت­های مالی را انتخاب کرده و از راه آن می­توانیم ترازنامه یا صورت سود و زیان را مشاهده کنیم. ضمنا برای کسب اطلاع راجع به جزئیات راجع به هر یک از اقلام ترازنامه­ای می­توان به نقل از­های تفسیری مراجعه کرد.

نکات مهم قابل استحصال از ترازنامه

ترازنامه به‌عنوان یکی از صورت­های مالی اساسی در کنار صورت سود و زیان و صورت جریان وجوه نقد، اطلاعات سودمند و موثری را راجع به تجزیه‌وتحلیل شرکت­ها در اختیار قرار می­دهند که توجه به آن­ها الزامی می‌باشد. در ادامه به تعدادی از این نکات بااهمیت اشاره کرده و توضیحاتی راجع به آن­ها عرضه می­کنیم.

ـ ترکیبات حاویی از منظر نقدشوندگی آن

یکی از نکات مهم قابل استحصال از ترازنامه، بحث ترکیب حاویی­ها بین حاویی­های جاری و غیرجاری می‌باشد. واقعیت آن است که این حاویی­های غیرجاری می‌باشند که توان ایجاد زمینه­ی لازم برای تحقق سوددهی شرکت­ها را دارند و از این نظر میزان آن­ها و سهمشان از کل حاویی­ها حائز اهمیت می‌باشد. اما همان­طور که در بخش راجع به حاویی­ها بدان اشاره کردیم، تفکیک حاویی­های جاری و غیرجاری از راه تفاوت­‌های در نقدشوندگی آن­ها می‌باشد. از سمت سنجش قدرت نقدینگی شرکت برای بازپرداخت دیون و موارد مختلف حائز اهمیت است و ازاین‌جهت حاویی­های نقدشونده­تر یا همان حاویی­های جاری نیز بااهمیت می‌باشند؛ ازاین رو یکی از اطلاعات سودمندی که ترازنامه در اختیار ما قرار می­دهد سنجش قدرت نقدینگی شرکت در کنار ظرفیت آن برای تحقق سود می‌باشد.

ترکیب حاویی از بدهی و حقوق صاحبان سهام و استفاده از اهرم مالی

یکی دیگر از موارد بااهمیت راجع به شرکت­ها دانستن پروسهی است که آن­ها از راه آن تأمین مالی کرده­اند. این امر که برای تأمین مالی از خلق بدهی استفاده شده باشد یا به نشان بهره­گیری از حقوق صاحبان سهام رفته باشند، مسئله­ای است که بر روی کارکرد شرکت اثرگذار می‌باشد. استفاده از اهرم مالی جریانات هزینه­ای قطعی برای شرکت ایجاد می­کند که تحت عنوان هزینه­های مالی در صورت سود و زیان گزارش شده و بر روی سود شرکت­ها اثرگذار است؛ ازاین رو نحوه­ی ایجاد حاویی و محل آن، یعنی استفاده از بدهی یا حقوق صاحبان سهام حاوی اهمیت است که برای کسب اطلاعات بیشتر راجع به آن می­توانید به مقالات سایت آکادمی دانایان مراجعه کنید.

هشدار! این مطلب صرفا برای آشنایی شما با کسب‌وکار مهمان منتشر شده است و سایت چطور هیچ مسئولیتی را در زمینه آن نمی‌پذیرد. اطلاعات بیشتر

نوشته های مشا‌به

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نمی‌گردد.

دکمه بازگشت به بالا