۰۱ سفرگردش

در سفر به اشکذر از کجا دیدن کنیم؟

زمان مطالعه: 7 دقیقه


اشکذر، از شهرهای تاریخی یزد و با قدمتی حدود ۵۰۰۰ سال است که آثار باستانی و دیدنی‌های تاریخی بسیاری را در خود جای داده می‌باشد.

نسخه اولیه این مقاله در تاریخ ۱۳۹۶/۰۶/۱۴ منتشر شده و در تاریخ ۱۴۰۰/۰۵/۲۲ به‌روزرسانی شده می‌باشد.

[table id=2 /]

شهرستان زیبای اشکذر، یکی از شهرهای قدیمی استان یزد است که در فاصله‌ای حدود ۲۰ کیلومتری این استان زیبا و کویری کشور، جای دارد می‌باشد. باستان‌شناسان پیشینه‌ اشکذر را تا سال‌هایی نه چندان دور حدود ۲۰ قرن عنوان کرده بودند. اما بعد از کشف آثاری کهن و خشت‌هایی بسیار قدیمی در پیرامون مسجد جامع این شهرستان، کارشناسان اظهارات جدیدی را در مورد قدمت واقعی اشکذر عنوان کرده و بر این باورند که این شهرستان حاوی پیشینه‌ای بین چهار تا پنج هزار سال می‌باشد.

در مورد وجه تسمیه این شهر به اشکذر، گویا که از نام «اشکین زال»، یکی از خان‌ها و اربابان دوران اشکانیان، گرفته شده می‌باشد. د رواقع در تعدادی از متون تاریخی یزد، چنین ثبت شده است که شهر اشکذر به دست اشک، پسر زال و در دوران ملوک اطوایف پارتی احداث شده می‌باشد. البته نمی‌توان این مسئله را بی‌ربط به شباهت اسمی این شهرستان به نام فرزند زال دانست. «ذر» نیز مخفف اسم «آذر»، نام همسر اشکین زال بوده می‌باشد. اما آنچه که مسلم است، دایر بودن این شهر کهن در دوران اسلامی، به‌خاص در اوایل قرن هشتم هجری قمری می‌باشد. امروزه این شهرستان هم به‌دلیل حضور آثار باستانی متعددی که در خود جای داده است و هم به‌دلیل نزدیکی قابل توجهی که به یزد دارد، یکی از مقاصد اساسی گردشگری در این استان قلمداد می‌شود.

قلعه تاریخی اشکذر

ترک های برج تاریخی قلعه اشکذر

عکس‌ از وب‌سایت Wikipedia

یکی از مشهورترین جاهای دیدنی اشکذر، بنایی است کهن و البته فرسوده که قدمت آن به ۷۰۰ سال می‌رسد. این میراث ایران کهن «قلعه تاریخی اشکذر»، نام گرفته و حاوی مساحتی بالغ بر ۴ هزار متر مربع می‌باشد. در مورد این قلعه‌ قدیمی، روایات و افسانه‌های بسیاری وجود دارد که همگی به امنیت بالا و نقش تاثیر‌گذار آن در حفظ مال و جال مردم آن زمان، اشاره دارد.

قدمت قلعه اشکذر برابر با ۷ قرن است که در مساحتی بیش از ۴ هزار متر مربع ساخته شده است

چراکه در زمان شکوه و دایر بودن، هنگامی که شهر دچار حملات دشمنان یا دست‌خوش بلایای طبیعی همچون سیل و طوفان شن می‌شد، مانند پناهگاهی امن مورد استفاده قرار می‌گرفت. سازندگان این دژ مستحکم آن را در دو طبقه و با چهار بارو، حصارهای کنگره‌ای، تزیینات زیبا و چشم‌گیر و بخش‌های دیگری احداث کرده‌اند که متاسفانه امروزه تنها دو برج از این اثر تاریخی باقی‌مانده است که آن هم در حال فروریختن می‌باشد.

آسیاب اشکذر

خمره های آرد در آسیاب اشکذر

عکس‌ از وب‌سایت جاذبه‌ها

از دیگر جاذبه‌های دیدنی شهرستان اشکذر، آسیابی است کهن که قدمت آن متعلق به دوران ایلخانیان و زمان حکومت «علینقی خان» از فرزندان «محمد تقی خان» می‌باشد. این بنای کهن که لقب قدیمی‌ترین آسیاب آبی استان یزد را به خود اختصاص داده است، در حقیقت از بزرگ‌‌ترین آسیاب‌های کشور نیز قلمداد شده و در سده‌ ۱۲ هجری قمری ساخته شده می‌باشد. نقل است که سنگ آن با کمک آب قنات «همت‌آباد»، حرکت می‌کرد و فقط آسیابی بوده که در مناطقی از میبد تا اشکذر، قرار داشته می‌باشد. از نکات قابل‌توجه در ساخت این اثر تاریخی، معماری و تزیینات آن است که آسیاب را زیبا و به‌شکلی، یکی از ابتکارات معماری ایرانی جلوه می‌دهد. آجرکاری، تقسیم‌بندی و کاربندی‌های آجری در کنار سقف گنبدی شکل صحن آن از خصوصیات چشم‌گیر این اثر ایران کهن می‌باشد.

مسجد جامع اشکذر

مناره های بلند مسجد جاع اشکذر

عکس‌ از وب‌سایت Wikipedia

مسجد جامع اشکذر، از دیگر مکان‌های دیدنی در این شهرستان است که قدمت آن به قرن نهم هجری قمری بازمی‌گردد. هرچند اطلاعات کافی در مورد معماری این سازه‌ تاریخی، در دسترس نیست؛ اما هنگام ورود به این مسجد قدیمی و با حضور در شبستان آن، محرابی از جنس سنگ مشاهده می‌شود که ازاره‌ پیرامون آن با کاشی‌های شش ضلعی و در حاشیه‌ای از کاشی‌هایی به دو رنگ سیاه و سفید معرق، مستور شده می‌باشد. قدمت تزیینات کاشی‌کاری شده‌ محراب به قرن نهم هجری قمری باز می‌گردد. این محراب سنگی در کناره‌ای از کاشی‌ معرق جای دارد و می‌توان روی آن کلماتی از قرآن مجید، تصاویری از گیاهان و نقوش قندیل آویزانی را که در وسط نقر شده است، مشاهده کرد. متاسفانه محراب یاد‌شده در سال ۱۳۴۵ هجری شمسی، شکسته شده می‌باشد.

مجموعه حجت ‌آباد اشکذر

مجموعه تاریخی حجت آباد اشکذر

عکس‌ از وب‌سایت یزدنیوز

مجموعه‌ تاریخی و ارزشمند «حجت‌آباد» در فاصله‌ کمی از شهرستان اشکذر، در روستایی به همین نام، جای دارد و متشکل از بخش‌هایی همچون باغ، ساختمان‌های متعدد، حمام، آب‌انبار، ساباط و کاروان‌سرا می‌باشد. این مجموعه‌ عظیم به دستور و نیابت «میرزا محمد مستوفی» از حاکمان وقت یزد احداث شده می‌باشد. اثری برجای مانده از دوران حکومت قاجاریان و اواخر پادشاهی ناصرالدین شاه که در مسیر «قنات قدیمی حجت آباد»، جای دارد. ساختمان باغ این مجموعه حاوی مساحتی ۱۴۰۰ متر مربع و در سه طبقه احداث شده که از قسمت‌هایی همچون سرسرا، هشتی، چندین اتاق، راهروهایی چهارگانه، ایوان و گنبد، تشکیل شده می‌باشد. از خصوصیات جالب آن، تزیینات این باغ به‌وسیله‌ آجر است که بسیار زیبا و هنرمندانه انجام شده و به‌عنوان میراث ملی کشور، به ثبت رسیده می‌باشد.

قلعه ابراهیم آباد رستاق

تابلوی زنگ زده قلعه ابراهیم آباد رستاق

عکس‌ از وب‌سایت سیری در ایران

در فاصله‌ ۲۰ کیلومتری از شهرستان اشکذر، در روستای ابراهیم‌آباد و در دهستان رستاق، یکی دیگر از جاذبه‌های تاریخی استان یزد جای دارد که با تلاش مسئولان میراث فرهنگی این استان، می‌تواند به یکی از مقاصد اساسی گردشگری یزد تبدیل شود. این اثر تاریخی دژی است کهن به نام «قلعه‌ ابراهیم‌آباد» که قدمت ساخت آن به سده‌های هفت و هشت هجری قمری بازمی‌گردد. معماری قلعه نیز مانند اکثر قلعه‌های قدیمی ایرانی است و از بخش‌های متعددی همچون مسجد، کوچه‌های سرپوشیده، برج، بارو، حصار، آب‌انبار، خانه و قسمت‌های دیگری تشکیل شده می‌باشد. این مجموعه‌ ساخته شده از خشت و گل حاوی سردر و رواقی آجری است و در زمان اوج و شکوفایی، به‌عنوان محل سکونت روستاییان قلمداد می‌شد. در این قلعه تزئیناتی مانند کاربندی آجری در بخش‌های مختلفی مشاهده می‌شود که در نوع خود زیبا و دیدنی می‌باشد.

بقعه سلطان محمود شاه

بنای خشتی بقعه سلطان محمود شاه

عکس‌ از وب‌سایت Wikipedia

«بقعه سلطان محمود شاه»، یکی دیگر از جاهای دیدنی استان یزد است که در روستای «بندرآباد» و در ۱۰ کیلومتری از شهر اشکذر جای دارد. قدمت ساخت این بنای کهن به قرن هفتم هجری قمری بازمی‌گردد که در گذشته به‌عنوان خانقاه «شیخ تقی‌الدین دادامحمد»، معروف به «شیخداد»، شناخته می‌شد. از خصوصیات این بقعه، می‌توان به شباهت طرح عمارت و بنای آن به مساجد اشاره کرد که گنبدی مزین به کاشی‌های فیروزه‌ای رنگ شش ضلعی، زیبایی خاصی به آن بخشیده می‌باشد.

معماری بقعه سلطان محمود شاه، کاملا مانند مساجد طراحی و ساخته شده است که کاشی‌کاری‌های فیروزه‌ای از زیباترین تزیینات انجام شده در آن قلمداد می‌شود

در بخش جنوبی صحن بقعه، صخره‌ای مشاهده می‌شود که گنبد در قسمت جنوبی آن ساخته شده می‌باشد. ضمنا محراب بقعه به‌شکلی ساخته شده که در دو طرف آن دو اتاق کوچک و برخوردار از تزیینات چشم‌گیر کاشی‌ به رنگ فیروزه‌ای، احداث شده می‌باشد. تعدادی از بزرگان و شیوخ سلسله‌ دارائی در این مکان دفن شده‌اند که بر اهمیت آن افزوده می‌باشد.

مسجد حاجی رجبعلی اشکذر

ورودی مسجد رجبعلی اشکذر

عکس‌ از وب‌سایت ایران من

از جاذبه‌های مذهبی در اشکذر، می‌توان به مسجدی زیبا، باشکوه و برخوردار از معماری قابل‌توجه به نام «مسجد حاجی رجبعلی» اشاره کرد. این مکان مذهبی در اوایل قرن ۱۳ هجری قمری و در سال ۱۲۱۵ هجری قمری به همت بانی آن، «حاج ملا رجبعلی»، از پسران «میرزا عبدالله فراهانی» ساخته شده می‌باشد. مسجد در دو بخش سردخانه و گرم‌خانه و در زمان حکومت قاجاریان بنا شده می‌باشد. مسجد حاوی صحن تابستانی، محراب، سنگ مرمر داخل محراب، زیلوهای وقف شده و وقف‌نامه‌هایی به سال ۱۲۲۷ هجری قمری می‌باشد. ضمنا زمین‌های کشاورزی، چندین باغ و اراضی دیگری نیز در وقف مسجد جای دارد.

روستای بندرآباد اشکذر

میدان روستای بندر آباد اشکذر

عکس‌ از وب‌سایت نصرنیوز

یکی از زیباترین جاذبه‌های طبیعی در شهرستان اشکذر، روستایی است کهن که در فاصله‌ ۱۰ کیلومتری از شمال غرب این شهر جای دارد. «روستای بندرآباد»، نام این منطقه از اشکذر است که در ناحیه‌ای بیابانی و در ارتفاعی حدود هزار متری از سطح دریا، جای دارد. از نکات قابل‌توجه در مورد روستا، قدمت ۱۵۰۰ ساله‌ آن است که از طریق باستان‌شناسان و مورخان، عنوان شده می‌باشد. نقل است که «بندر»، یکی از پیروان دین زرتشت، این روستای قدیمی را بنیان نهاده می‌باشد. در این منطقه از اشکذر، می‌توان آثار تاریخی متعددی از جمله زورخانه‌ای با قدمت ۷۰۰ سال و مجموعه‌ باستانی سلطان محمود شاه که متشکل از خانقاه، حوزه‌ علمیه، مسجد جامع و مکتب‌خانه است، اشاره کرد. ضمنا وجود بارگاه «امامزاده سید میرحسین (ع)» در این روستا، بر اهمیت مذهبی و گردشگری آن افزوده می‌باشد. اما جالب است بدانید که وجود خانقاه، بقعه و مسجدی قدیمی که به همت «شیح نقی‌الدین دادا»، از عارفان قرن هفتم هجری قمری ساخته شده است، از مهم‌ترین دلایل ارزش تاریخی این روستای قدیمی می‌باشد.

موزه مردم شناسی اشکذر

مجسمه پیرزن ریسنده در موزه مردم شناسی اشکذر

عکس‌ از وب‌سایت تیشینه

در یکی از محله‌های اشکذر به نام «محله باغستان»، یکی دیگر از جاذبه‌های گردشگری این شهرستان جای دارد که از آن به «موزه‌ مردم‌شناسی اشکذر»، یاد می‌شود. این موزه که بیانگر دوران زندگی مردم در زمان حکومت قاجاریان است، یکی از موزه‌های جالب و تحسین‌برانگیز استان یزد است؛ چراکه بیشتر آثار نگهداری شده در آن، به همت مردم اشکذر جمع‌آوری شده می‌باشد. مکان موزه در حمامی است قدیمی با مساحت تقریبی ۴۵۰ متر مربع که حاوی سقف‌های گنبدی شکل می‌باشد. این حمام کهن، حاوی دو حمام کوچک و بزرگ است که معماری آن همانند اکثر حمام‌های قدیمی کشور، به‌شکل حمام زیرزمینی، طراحی و اجرا شده می‌باشد. وسایل کشاورزی، گیوه چینی، نخ‌ ریسی، حلاجی، خورجین‌ بافی، حجامت، دلاکی و چرخ‌ ریسی از جمله آثاری است که در این موزه به نمایش گذاشته شده می‌باشد.

ضریح و شبستان امامزاده در اشکذر

عکس‌ از وب‌سایت یزدی‌ها

شهر اشکذر، یکی از قدیمی‌ترین شهرهای استان یزد است که آثار تاریخی ارزشمند بسیاری را در خود جای داده می‌باشد. از دیگر مکان‌های دیدنی و تاریخی اشکدز می‌توان به مسجد ریگ مجومرد (رضوانشهر)، سلطان بندرآباد، حسینیه سفید، آب‌انبار هفت بادگیری، شهر تاریخی اسفنجریه، قلعه و خندق روستای عزآباد، امامزاده سید حسین (ع)، گنبد تاج، حمام توده و خانه ندافزاده اشاره کرد.  تجربیات و نظرهای خود را راجع به جاذبه‌های گردشگری اشکذر با ما و سایر کاربران کجارو به اشتراک بگذارید.

نوشته های مشا‌به

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نمی‌گردد.

دکمه بازگشت به بالا