۰۱ سفرگردش

در سفر به جیرفت، از کجا دیدن کنیم؟

زمان مطالعه: 7 دقیقه


جیرفت، شهری تاریخی، زیبا و برخوردار از جاذبه‌های گردشگری تاریخی و طبیعی است و در استان کرمان جای دارد.

نسخه اولیه این مقاله در تاریخ ۱۳۹۶/۰۳/۲۱ منتشر شده و در تاریخ ۱۴۰۰/۰۵/۲۷ به‌روزرسانی شده می‌باشد.

[table id=2 /]

جیرفت، یکی از شهرهای باستانی در استان کرمان است که با حضور در آن می‌توان از زیبایی‌های طبیعی و دیدنی‌های تاریخی بسیاری که نشان از تمدن غنی و دیرین این سرزمین دارد، لذت برد. مورخان و باستان‌شناسان ایرانی، تحقیقات گسترده‌ای در این منطقه از کشور انجام دادند که نتیجه‌ آن‌ها کشف و ثبت آثار باستانی جالب و شگفت‌انگیزی است که قدمت و پیشینه‌ طولانی آن را به جهانیان اثبات کرده می‌باشد.

ایشان با انجام حفاری‌ها در منطقه‌ «هلیل‌رود» و کشف چندین اثر باستانی از جمله سنگ‌های صابونی و مجسمه‌ بتی که طراحان و سازندگان آن را به‌صورت یک انسان ساخته بودند، توانستند نظریه‌ «شهر دقیانوس» و «کنارصندل» را به اثبات برسانند. کشفی که به ثبت ملی رسید و دستاوردی مهم و ارزشمند را به‌همراه داشت. آن‌ها به جهان و جهانیان ثابت کردند که مهد تمدن خاورمیانه نه‌تنها در بین‌النهرین نیست، ایضاً باید آن را در جای دیگری از جهان، یعنی در کشور ایران و در سرزمین جیرفت یافت. جالب است بدانید که طبق نظریه‌ شهر دقیانوس، باستان‌شناسان معتقد بودند که در مجاورت هلیل‌رود و در مساحتی حدود ۴۰۰ کیلومتر مربع، شهری وجود داشته است که می‌توان تمدن آن را قدیمی‌تر از تمدن بابل و بین‌النهرین تخمین زد. نظریه‌ای که خوشبختانه با کشف آثار تاریخی که پیشتر بیان شد، به یک واقعیت شیرین تاریخی برای ایرانیان تبدیل و اکنون عنوان نخستین تمدن در خاورمیانه را به خود اختصاص داد. 

ظرف سنگی باستانی کشف شده در جیرفت

عکس‌ از وب‌سایت Wikipedia

علت نام‌گذاری این شهرستان تاریخی به جیرفت روایاتی وجود دارد. گروهی بر این باورند که کلمه‌ «جیر» به‌معنای پست و پایین است و کلمه‌ «افت» نیز در لغت به «افتاده» معنا می‌شود. ازاین رو جیرفت را «جلگه‌ پست و آبرفتی» دانستند و به این نام شهرت یافت. تعدادی دیگر نیز بر این باورند که «جی» از مخفف کلمه‌ جوی آب گرفته شده می‌باشد. «رفت» نیز به‌معنای روییدن و پاک کردن است که برگرفته از فعل ماضی رفتن می‌باشد. این شهر که در گذشته بر اثر سیل عظیم و گسترده‌ای به شیوه کل از بین رفته و تخریب شده است، به «جی رفت» و آنگاه به «جیرفت» شهرت یافته می‌باشد.

۱. مسجد شهر قدیم جیرفت (دقیانوس)

آثار باقی مانده از مسجد شهر قدیم جیرفت

عکس‌ از وب‌سایت Wikipedia

در اطراف رودخانه‌ «هلیل‌رود» و در شهر «دقیانوس»، یکی از آثار تاریخی و ارزشمند ایران جای دارد است که می‌توان آن را یکی از شاهکارهای هنر معماری در ایران معرفی کرد. این اثر که به «مسجد شهر قدیم جیرفت» شهرت یافته است، حاوی قدمتی بالغ بر ۱۲۰۰ سال بوده و عنوان قدیمی‌ترین مساجد جهان اسلام را به خود اختصاص داده می‌باشد. به نظر می‌‌رسد که مسجد «شهر دقیانوس» در دوران صفاری، در دهه‌ سوم هجری قمری و به فرمان «عمرولیث» احداث شده می‌باشد. جالب است بدانید که وسعت مسجد، بالغ بر ۶ هزار متر مربع بوده و نزدیک به ۲ قرن از آن استفاده می‌شد.

۲. قلعه سموران جیرفت

درختچه ها و بوته های سبز در محوطه قلعه سموران

عکس‌ از وب‌سایت بیتوته

در فاصله‌ ۶۰ کیلومتری از شرق شهرستان جیرفت و در نزدیکی روستای «رود فرق» یکی دیگر از جاهای دیدنی استان کرمان ایران جای دارد که به نام «قلعه سموران» شناخته می‌شود. این میراث سرزمین فرهنگ و تمدن، متشکل از سنگ‌های مرمری است که بیشتر به رنگ قرمز متمایل بوده و بر بلندای کوهی ساخته شده می‌باشد.

استحکامات قلعه‌ سموران برای جلوگیری از حملات دشمنان از خصوصیات قابل‌توجه این دژ توانا دفاعی است

حضور دو دروازه در ضلع جنوبی قلعه با تعبیه‌ ۱۲ برج دیده‌بانی، در بخش‌هایی از این اثر ملی نشان از تدبیر سازندگان و طراحان این دژ مستحکم دارد که ممکن است برای جلوگیری از حملات ممکن استی دشمنان، طرح‌ریزی شده می‌باشد. قلعه طیی حدود هزار متر و عرضی بالغ بر ۱۵۰ متر احداث شده است و می‌توان ویرانه‌های متعددی از پی‌های سنگی و آجری را در آن محوطه، مشاهده کرد. از خصوصیات منحصربه‌فرد و تحسین‌برانگیز قلعه، استحکامات قلعه است که نشان از قدرت دفاعی آن دارد.

۳. دریاچه سد جیرفت

سد جیرفت در مناطق گرم و کویری استان کرمان

عکس‌ از وب‌سایت Wikipedia

جیرفت سرزمینی است که هم می‌توان آثار باستانی شگفت‌انگیز را در آن مشاهده کرد، هم می‌توان دیدنی‌ها و جاذبه‌های طبیعی متعددی را در آن یافت. در فاصله‌ ۴۰ کیلومتری از شمال غربی شهرستان جیرفت، یکی از این زیبایی‌های طبیعی جای دارد که به «دریاچه سد جیرفت» شهرت یافته می‌باشد. در حقیقت می‌توان این جاذبه‌ زیبای گردشگری را عظیم‌ترین و پرحجم‌ترین دریاچه‌های موجود در استان کرمان نامید که با ذخیره‌سازی حدود ۴۰۰ میلیون متر مکعب آب شیرین در آن، اهمیت و ارزش والایی را در استان کرمان دارا می‌باشد. این سد روی رودخانه‌ زیبای هلیل‌رود و بر دامنه‌ کوه‌های زچنانچهس جای دارد است که با ذخیره‌ آب، برای تولید برق در بهمن ۱۳۷۰ هجری شمسی، احداث شده می‌باشد.

۴. روستای دلفارد جیرفت

طبیعت روستای دلفارد جیرفت

عکس‌ از وب‌سایت خبرگزاری مهر

یکی از زیباترین روستاهای استان کرمان و شهرستان جیرفت، روستایی است ییلاقی که می‌توان جاذبه‌های دیدنی با چشم‌انداهایی زیبا و بکر را به واسطه‌ حضور رودخانه‌ها، آبشارها، باغ‌ها و نیز کوه‌ها و ارتفاعات زیبا و چشم‌نواز مشاهده کرد. این منطقه از کشور به‌دلیل همین طبیعت مطبوع و دوست‌داشتنی، یکی از پرترددترین روستاهای شهرستان جیرفت قلمداد می‌شود که افزون بر آبشار زیبای دلفارد، می‌توان در محدوده‌ای کم‌وسعت، درختان میوه‌ گوناگونی از جمله خرما، پرتقال، لیمو، گردو و زردآلو را در کنار یکدیگر مشاهده کرد.

۵. محوطه‌ باستان‌شناسی کنارصندل

گردشگران در حال بازدید از منطقه باستانی کنار صندل

عکس‌ از وب‌سایت Wikipedia

طبق کاوش‌ها و تحقیقات باستان‌شناسان، یکی دیگر از مناطق تاریخی و باستانی کشور در فاصله‌ پنج کیلومتری از غرب شهرستان عنبرآباد و نیز ۳۰ کیلومتری از جنوب شهرستان جیرفت، کشف و ثبت شد که به «محوطه‌ باستان‌شناسی کنارصندل» شهرت یافته می‌باشد. این کاوش‌ها به همت «یوسف مجیدزاده» در مناطق مختلفی انجام شد که طبق آن‌ها حصول نتایجی شگرف از جمله برخورداری حوزه‌ فرهنگی هلیل‌رود از آبادانی، شکوه، رونق و تمدنی بالغ بر هزاره‌ سوم می‌باشد.

ایشان با کشف بقایایی از اولین شهرهای احداث شده‌ بشر، در این محدوده که بهره‌مند از کلیات یک شهر طبق اصول باستان‌شناسی است، پرده از تمدن و فرهنگ غنی مردمان این سرزمین برداشتند. بازدید از این منطقه برای توریست‌ها و گردشگران که در حقیقت موقعیت مکانی آن، همان روستای کنارصندل امروزی است، بسیار جذاب خواهد بود.

۶. آرامگاه سالار رضا

بنای آجری آرامگاه سالار رضا

عکس‌ از وب‌سایت تاریخ ما

در روستای «گرم سالار رضا» از توابع شهرستان جیرفت، مقبره‌ای تاریخی و متعلق به دوران حکومت صوفیان جای دارد که از آن به «مقبره‌ سالار رضا» یاد می‌شود. این اثر ارزشمند تاریخی راجع به یکی از خان‌های این منطقه از ایران است که به‌دلیل اهمیت آن، روستا نیز به نام این خان، شهرت یافته می‌باشد. اثری که در تیرماه سال ۱۳۷۹، به‌عنوان یکی از آثار ملی کشور، به ثبت رسیده است و هر ساله میزبان جمع زیادی از توریست‌ها و گردشگران از تمام ایران و جهان می‌باشد.

۷. موزه جیرفت

اشیای باستانی در موزه جیرفت

عکس‌ از وب‌سایت سیری در ایران

موزه‌ جیرفت، میزبان تعدادی از آثار تاریخی و باستانی کشف شده از بین هزار قلم شی بازیافتی است که به همت باستان‌شناسان و مسئولان کشور به یکی از مجموعه‌های هنری و تاریخی ارزشمند ایران تبدیل شده می‌باشد. در این موزه‌ می‌توان اشیایی همچون سردیس و تندیس انسان و جانوران ساخته شده از سنگ مرمر، پیکره‌ جانوران و انسان متشکل از سنگ صابونی، سفال‌هایی با قدمتی بالغ بر اواخر هزاره‌ چهارم و سوم پیش از میلاد در دو نوع ساده و نقش‌دار که از کشفیات شهداد، تپه یحیی در استان کرمان و شهر سوخته در سیستان است، آثاری همچون اشیای کوچک ساخته شده از سنگ لاجورد، ظروف سنگی متعلق به دوران هزاره‌ سوم پیش از میلاد و … را مشاهده کرد.

۸. آرامگاه میر حیدر مهنی

درختان سرسبز در محوطه آرامگاه میر حیدر مهمنی

عکس‌ از وب‌سایت تبیان

یکی دیگر از جاهای دیدنی جیرفت، بنایی است متعلق به دوران حکومت صفویان که در «دولت آباد اسفندقه» از توابع جیرفت جای دارد. این اثر تاریخی که از آن به «آرامگاه امیرحیدر» یاد می‌شود، حاوی گنبدی دو پوشه، تعدادی طاق‌نما، چندین راهرو و ایوان‌هایی دو طبقه می‌باشد. طرح این مقبره از داخل بنا به‌صورت یک چهارضلعی است که سازندگان آن را در بخش بالایی به‌صورت هشت‌ضلعی و هشت طاق‌نما، تبدیل کرده‌اند. گنبد مدور نیز به‌صورت یک‌پوش روی آن جای دارد می‌باشد. نمای بیرونی آرامگاه با استفاده از آجر ساخته و تزئین شده و درون بنا با خط‌های زیبا و ممتاز نستعلیق و ضمنا خط نسخ، متونی ثبت شده است که در باب تجلیل از مقام معنوی فردی که در آن آرمیده، ذکر شده می‌باشد.

۹. غار شعیب

مردم محلی غار شعیب را همان غار اصحاب کهف می‌دانند

در ۱۸ کیلومتری از شهرستان جیرفت، در منطقه‌ای به نام «مارون» یکی از جاذبه‌های طبیعی و گردشگری استان کرمان جای دارد است که به «غار شعیب» شهرت یافته می‌باشد. این پدیده‌ طبیعی در دیدگاه مردم محلی حاوی اهمیت خاص‌ای می‌باشد. ایشان بر این باورند که این غار همان غار «اصحاب کهف» می‌باشد. تعدادی دیگر نیز بر این باورند که این غار، محل عبادت عارفی به نام شعیب بوده است که در نزدیکی آن زندگی می‌کرده می‌باشد. هرچند نمی‌توان این روایات را مستند دانست، با این وجود، در بین مردم محلی حاوی احترام و ارزش می‌باشد. بازدید از این غار، گزینه‌ای برای طبیعت‌گردان و غارپیمانان علاقه‌مند مناسب و هیجان‌انگیز خواهد بود.

جیرفت شهری باستانی از ایران باستان است که جاذبه‌های گردشگری متعددی در آن جای دارد و متاسفانه بیان تمامی آن‌ها در یک مقاله امکان‌پذیر نیست. از دیگر مکان‌های گردشگری در این سرزمین می‌توان به آبشار دره ده والی، آبشار دره گلم دخترکش، ییلاقات در بهشت (درهزار)، آبشار سرنکوه، روستای زیبای ساغری، روستای دریاچه، روستای رمون، روستای انجیرسیاه، روستای گروه، روستای سرمشک و روستای گراغان اشاره کرد. تجربیات و نظرهای خود را راجع به جاذبه‌های گردشگری جیرفت با ما و سایر کاربران کجارو به اشتراک بگذارید.

نوشته های مشا‌به

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نمی‌گردد.

دکمه بازگشت به بالا