۰۱ سفرتاریخی و فرهنگی

هوخشتره؛ پادشاه توانا مادها – کجارو

زمان مطالعه: 5 دقیقه


 هوخشتره، سومین و بزرگ‌ترین پادشاه ماد بود که در زمان حکومت او، قدرت سیاسی، اقتصادی و نظامی مادها به اوج خود رسید.

هوخشتره را بزرگ‌ترین شاه ماد می‌دانند. او در عصر حکومت خود، قدرت مادها را به اوج رساند و جغرافیای این دولت را تا مرزهای یونان رسانید. هوخشتره تمامی عمر خود را صرف پیشرفت سلسله مادها کرد و بعد از مرگ او، قدرت به پسرش آژیدهاک رسید و او سلسله ماد را به هخامنشیان واگذار کرد.

[table id=2 /]

آنچه باید درمورد هوخشتره مادی بدانید:

هوخشتره کیست؟

هوخشتره معروف‌ترین پادشاه ماد می‌باشد. در دوره پادشاهی هوخشتره، جغرافیای ماد گسترش بسیار یافت و دولت ماد به اوج قدرت سیاسی، نظامی و اقتصادی خود دست یافت. هوخشتره در سال‌های ۶۲۴ تا ۵۸۵ پیش از میلاد مسیح حکومت کرد. مورخان دوره باستان، به‌دلیل قدرت و سیاست همه جانبه هوخشتره، او را بنیانگذار اساسی دولت ماد می‌دانند. هوخشتره در دوران فرمانروایی خود، سپاهی منظم را تشکیل داد.

او برای ازدیاد سپاهیان خود، طوایف مانایی را با ارتش همراه کرد و آن‌ها را به خدمت خود گماشت. همدان را پایتخت دولت خود قرار داد و در آنجا ارگی بزرگ را بنا نهاد. هوخشتره دست دوستی به سوی پارس‌ها دراز کرد. دولت پارس‌ نخست در اطراف دریاچه ارومیه ساکن شدند، سپس به‌دلیل حمله‌های پی‌درپی دولت آشور و اورارتو به آن‌ها، به نواحی جنوب و نزدیکی دولت عیلام مهاجرت کردند و در آنجا شهری بنا کردند که اسم آن پارسوماش بود.

هوخشتره کیست؟

منبع عکس: نامشخص

زندگی‌نامه هووخشتره

بعد از فرورتیش، یکی از فرماندهان ماد که هوخشتره نام داشت، زمام امور را به دست گرفت. هرودوت او را پسر فرورتیش می‌داند. او روایت می‌کند که توانست با یک خدعه، غائله سکاها را پایان دهد. بدین شکل، مادوئیس، فرمانروای آن‌ها را به‌همراه عده‌ای از سران قوم به مهمانی دعوت کرد و همه را به قتل رساند. بعد از آن باقی‌مانده سکاها به خدمت ماد درآمدند.

مورخان، کیاکسار یا هوخشتره (۶۲۴-۵۸۵ پیش از میلاد) را بنیان‌گذار دولت ماد دانسته‌اند. او در دوران فرمانروایی خود به ایجاد و سازماندهی سپاهی منظم پرداخت، طوایف مانای را به خدمت گرفت، هگمتانه (همدان) را در مقابل نینوای آشور، پایتخت قرار داد و در آنجا ارگی بزرگ بنا کرد و با پارس‌ها رابطه دوستی برقرار کرد.

هوخشتره معروفترین پادشاه ماد است و در عصر او، سلسله ماد به اوج قدرت خود رسید

طوایف پارسی که پیش از این به‌همراه طوایف ماد به فلات ایران مهاجرت کردند، ممکن است در نخستی اراضی اطراف جنوب شرقی ارومیه سکونت کردند. این قوم نیز پیوسته از سمت دولتهای نیرومند آشور و اورارتو تهدید می‌شدند و بسیاری اوقات برای حفظ آزادی خود مبارزه می‌کردند. سپس به‌دلیل کشمکش‌های مداوم آشور و اورارتو و به جهت انحطاط تدریجی عیلام، پارس‌ها شهر جدید‌ای را بنا کردند که به یاد پارسوا، سرزمین پیشین خود در مجاورت ارومیه، آن را پارسوماش خواندند.

هگمتانه پایتخت هوخشتره

منبع عکس: ایرنا

جنگ هوخشتره و شکست آشور

در این ایام، فرمانروای پارس‌ها هخامنش بود که از سران طایفه پاسارگاد به شمار می‌رفت و بعدها وقتی او شهر پاسارگاد را در پارس به وجود آورد، به‌عنوان بنیان‌گذار دولت پارس تلقی شد. هوخشتره بر ضد آشور با فرمانروای بابل، نبوپلسر متحد شد و بعد از یک سلسله جنگ‌ها، سرانجام دولت آشور سقوط کرد. شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد که فاتحان جدید انتقام سختی از این امپراتوری دیرین آشور گرفتند. از جمله، نینوا پایتخت آن را به آتش کشیدند و ثروت آن را غارت کردند.

هوخشتره با دولت آشور جنگید، آشور را شکست داد و نینوا پایتخت آن را به آتش کشید

سرزمین آشور به متصرفات ماد منضم شد و بر قدرت مادها افزود. بعد از آن هوخشتره به نواحی شرق فلات پرداخت و در امتداد جنوب البرز تا ولایت پارت و باختر پیش رفت و امنیت لازم را در آن نواحی ایجاد کرد. از سمت دیگر، فرمانروای توانا و جاه طلب ماد به توسعه قلمرو خود پرداخت و در کنار رود هالیس با دولت لیدیه روبه‌رو شد. در این رویارویی که پنج سال به طول انجامید، بین طرفین، صلح برقرار شد و رود هالیس به‌عنوان مرز مشترک ایران و لیدی انتخاب شد. در این ایام، هوخشتره در سن پیری درگذشت و پسرش آستیاگ یا آژی‌دهاک جای او را گرفت.

بررسی کارکرد هوخشتره در طی دوران حکومت را می‌توان چنین خلاصه کرد که او ارتشی منظم را تشکیل داد و علیه آشور جنگید. او ماننا را فتح کرد و آنگاه اتحادی با بابل تشکیل داد و به جنگ آشور رفت. هوخشتره با غلبه بر آشور به دولت چندین ساله نینوا پایان داد. هوخشتره سپس به‌دنبال جنگ با سکاها بود و توانست آن‌ها را شکست دهد. هوخشتره در پایان عمر خود متوجه لیدی شد و به آنجا حمله کرد؛ اما به‌دلیل فتح لیدیه نتوانست به شیوه کامل بر آنجا غالب شود و در نهایت هر دو دولت، با هم صلح کردند.

قلمرو ماد در دوره هوخشتره

معنی اسم هووخشتره

اسم هووخشتره در فارسی باستان به‌شکل هووخشتره و در اکدی به‌صورت «mÚ-ma-ku-iš-tar» آمده می‌باشد. تعدادی هوخشتره را ترکیبی از دو واژه پارسی باستان هو به‌معنای خوب و خشثره به‌معنای شهریار است که در مفهوم پادشاه خوب به کار می‌رود. تعدادی نیز نام هوخشتره را به معنی خوش نشانه دانسته‌اند؛ یعنی کسی که در نشانه گرفتن، ماهر می‌باشد.

در سنگ‌نوشته بابلی که نبوپلسر هنگام سقوط آشور نوشته است، هوخشتره را با نام «موماکیشتارشاراومان‌مان‌دا» نوشته می‌باشد. در این سنگ‌نوشته هر کجا از شاه اومان‌مان‌دا یا شاه ماد اسم برده‌اند، منظور آن‌ها هوخشتره بوده می‌باشد.

مقبره هوخشتره

در استان سلیمانیه کردستان عراق، مقبره‌ای صخره‌ای به نام قزقاپان وجود دارد که دیاکونوف آن را مقبره هوخشتره می‌داند. قزپاقان شبیه یک خانه است که سقفی بزرگ دارد و سقف آن با تنه درخت پوشیده شده می‌باشد. در بین ستون‌ها، نقش برجسته و نماد خدایان، قابل‌مشاهده می‌باشد. یکی از نمادهای خدایان، صفحه‌ای دایره‌ای را تشکیل می‌دهد که هیکلی چهار بال دارد و دیگری یک صفحه دایره‌ای با هیکل یک انسان است که یک هلال در زیر آن جای دارد. این هلال به معنی خورشید، ماه یا اهورامزدا می‌باشد. صفحه دیگری نیز وجود داردکه ستاره‌ای روی آن نقش بسته که در شرق، نماد ایشتار و سیاره زهره می‌باشد. تعدادی نیز آن را نماد آناهیتا می‌دانند.

دیاکونوف مقبره هوخشتره را در قزقاپان دانسته است

بالای آرامگاه، نقش برجسته نیایش، رو‌به‌روی آتشکده جای دارد. کاهن سمت چپ است و لباس مغ‌ها را پوشیده و شاه در سمت راست او جای دارد. هر دو آن‌ها صورت خود را بسته و کمان خود را که نماد پیروزی است در دست خود گرفته‌اند.

گوردخمه شاهان ماد

منبع عکس: نامشخص

مادها اولین سلسله آریایی بودند که در ایران قدرت را به دست گرفتند. هوخشتره معروفترین پادشاه ماد بود. او را بزرگ‌ترین پادشاه ماد نیز می‌دانند، چون در عصر او بود که دولت و جغرافیای ماد به اوج قدرت خود دست یافت. در این دوره، ماد از لحاظ سیاسی و اقتصادی قدرت قابل ملاحظه‌ای پیدا کرد. شما نیز نظر خود را درمورد هوخشتره با کاربران کجارو به اشتراک بگذارید.

پرسش‌های متداول

هوخشتره کیست؟

هوخشتره سومین پادشاه ماد می‌باشد. او بزرگترین و معروفترین شاه ماد بود که توانست قدرت سیاسی و نظامی مادها را افزایش دهد.

معنی اسم هوخشتره چیست؟

هوخشتره در صورت‌های مختلف باستانی ایران، به‌شکل‌های مختلف آمده است؛ اما معنی آن را پادشاه خوب دانسته‌اند.

مقبره هوخشتره کجاست؟

مقبره هوخشتره در شهر سلیمانیه در استان کردستان عراق جای دارد.

مهم‌ترین جنگ هوخشتره کدام جنگ بود؟

وخشتره بر ضد آشور با فرمانروای بابل، نبوپلسر متحد شد و بعد از یک سلسله جنگ‌ها، سرانجام دولت آشور سقوط کرد.

 

نوشته های مشا‌به

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نمی‌گردد.

دکمه بازگشت به بالا