0 سبک زندگیآموزش کودکانسلامت و تربیت کودکمراقبت از کودک

گاز گرفتن؛ علت این رفتار کودک و روش اصلاح آن چیست؟

زمان مطالعه: 7 دقیقه


کودکان هنگام عصبانیت واکنش‌های مختلفی نشان می‌دهند؛ بعضی از آنها تلاش می‌کنند طرف مقابل را بزنند، بعضی ناسزا می‌گویند، بعضی فریاد می‌زنند و بعضی هم گاز می‌گیرند. گاز گرفتن یکی از روش‌هایی است که کودکان از آن برای تخلیه خشم و انتقام‌گرفتن استفاده می‌کنند. در مهدکودک‌های آمریکا، ۳۵درصد از آسیب‌های کودکان به‌خاطر این است که همکلاسی‌هایشان آنها را گاز گرفته‌اند! جالب است بدانید که این رفتار برای کودکان زیر ۷ سال طبیعی قلمداد می‌شود، البته نه به این معنی که می‌توانیم اجازه بدهیم فرزندمان هروقت عصبی شد، طرف مقابلش را گاز بگیرد. طبیعی‌بودن یعنی شیوه تربیتی ما مشکلی نداشته است و با واکنش درست می‌توانیم رفتار کودک را اصلاح کنیم. در این مقاله توضیح می‌دهیم گاز گرفتن کودکان نشانه چیست و چطور می‌توان جلوی این رفتار را گرفت.

گاز گرفتن کودکان نشانه چیست؟

علت پرخاشگری در کودکان این است که تحت‌تأثیر شرایطی قرار می‌گیرند و عصبانی می‌شوند. گاز گرفتن و آسیب‌رساندن به طرف مقابل شدیدترین رفتار پرخاشگرانه کودکان می‌باشند. در حقیقت زمانی که کودک این کار را انجام می‌دهد، آن‌قدر عصبانی است که نمی‌داند چه کار دیگری می‌تواند انجام بدهد تا خشمش را تخلیه کند. البته پیوسته علت گاز گرفتن، عصبانیت نیست. روی هم رفته در پاسخ به سؤال گاز گرفتن کودک نشانه چیست، می‌توانیم بگوییم کودک وقتی راه دیگری برای ابزار احساساتش پیدا نمی‌کند، دیگران را گاز می‌گیرد.

[table id=2 /]

بیایید با ذکر مثالی درمورد احساسی به غیر از عصبانیت، این مسئله را بیشتر توضیح دهیم. کودکی را فکر کنید که به‌تازگی صاحب خواهر یا برادری کوچک‌تر شده می‌باشد. او وقتی برای اولین بار نوزاد را می‌بیند، با انبوهی از احساسات جدید روبرو می‌شود که نمی‌داند چطور آنها را مهار کند. او نوزاد را دوست دارد و نمی‌داند ناگهان از کجا آمده و تا چه زمانی قرار است با آنها زندگی کند! ازاین رو ممکن است برای روبه‌روشدن با احساساتش و مقابله با فشار ناشی از تلاشی که برای برقراری ارتباط و درک نوزاد می‌کند، او را گاز بگیرد!

علت گاز گرفتن کودکان نوپا

در قسمت قبلی بررسی کردیم که گاز گرفتن کودکان نشانه چیست. در این بخش، علت این رفتار نوپایان را بررسی می‌کنیم. کودکان نوپا، به‌خصوص پسرهای یکی‌دوساله، ممکن است هر چیزی را گاز بگیرند، از اسباب‌بازی‌هایشان گرفته تا پدر و مادرشان را. وقتی دندان‌های کودک در حال رشد می‌باشند، میزان گاز گرفتن آنها بیشتر می‌شود. البته هرازگاهی هم به‌خاطر اینکه می‌خواهند چیزی مثل یک اسباب‌بازی جدید را کشف کنند آن را گاز می‌گیرند.

چون کودکان نوپا نمی‌توانند صحبت کنند، هرازگاهی برای بیان منظورشان دیگران را گاز می‌گیرند. آنها با گاز گرفتن بزرگ‌ترها می‌خواهند که به آنها توجه کنند یا به بزرگ‌ترها نشان می‌دهند که چیزی را دوست ندارند. مثلا ممکن است وقتی کودک را محکم در آغوش گرفته‌اید و او را علی‌رغم میلش می‌بوسید، به‌نشانه اعتراض شما را گاز بگیرد.

چطور عادت گاز گرفتن کودکان نوپا را از بین ببریم؟

کودکان نوپا معمولا نمی‌دانند کاری که انجام می‌دهند اشتباه می‌باشد. پس باید با بیانی ساده به آنها بفهمانید که گاز گرفتن به دیگران آسیب می‌رساند و نباید این کار را انجام بدهند. برای فهماندن این مطلب به نوپایان، این رفتارها کمک‌کننده‌اند:

  • با قاطعیت کلماتی مانند «نه» و «بد» را ادا کنید تا کودک متوجه شود کار اشتباهی انجام داده می‌باشد.
  • به فردی که کودک او را گاز گرفته است توجه کنید و مطمئن شوید کودک متوجه شده باشد که فرد آسیب دیده می‌باشد.
  • بعد از آرام‌شدن، کودک را به‌سمت فرد آسیب‌دیده ببرید و از او بخواهید فرد آسیب‌دیده را نوازش کند و «ببخشید» بگوید.
  • روش درست مخالفت را به کودک یاد بدهید، مثلا به او بگویید چنانچه نمی‌خواهد وسیله‌اش را به دیگری بدهد به‌جای گاز گرفتن، وسیله را در دست بگیرد و بگوید «مال منه».
  • چنانچه کودک کسی را به‌آرامی گاز گرفت و نیت داشت باز هم این کار را انجام بدهد، حواسش را به موضوع دیگری پرت کنید.

علت گاز گرفتن کودکان بزرگ‌تر چیست؟

بعضی از دلایل احتمالی بروز این رفتار در کودکان عبارت‌اند از:

  • خشم و ناراحتی.
  • قرارگرفتن در معرض استرس شدید مثل طلاق پدر‌ومادرها، واردشدن به جمع جدیدی از کودکان به‌خاطر جابه‌جایی مدرسه یا مهدکودک یا تولد نوزاد جدید.
  • تأخیر در گفتار و ناتوانی در انتقال منظور و نیازها به دیگران.
  • انتقام‌گرفتن.
  • احساس خطر.
  • نشان‌دادن قدرت به دیگران و به‌دست‌گرفتن کنترل شرایط.
  • جلب توجه، حتی چنانچه توجه منفی باشد.
  • نشان‌دادن علاقه شدید به شخصی که او را گاز می‌گیرد.

اینکه کودک دلیلی برای انجام رفتار اشتباه داشته باشد، رفتارش را توجیه نمی‌کند، اما دانستن دلیل گاز گرفتن کودک به شما کمک می‌کند ریشه مشکل را پیدا و آن را برطرف کنید.

چطور عادت گاز گرفتن را از سر کودکان بیندازیم؟

چنانچه هنگامی که فرزندتان کسی را گاز می‌گیرد آنجا حضور دارید، باید واکنشی سریع اما با آرامش نشان دهید. کودک را از محل دور کنید و مطمئن شوید که آسیبی به طرف مقابل نرسانده باشد. نخست به فردی که کودک او را گاز گرفته است کمک کنید، محل گاز را با آب و صابون بشویید و در صورت نیاز آن را پانسمان کنید. سپس نشان کودک بروید. برای برخورد با کودک، نکاتی را در نظر بگیرید که در ادامه بیان کرده‌ایم.

۱. کودک را گاز نگیرید

بعضی از پدر‌ومادرها فکر می‌کنند چنانچه کودک متوجه شود گاز گرفتن آزاردهنده است و درد دارد، دیگر این کار را انجام نمی‌دهد و برای همین او را گاز می‌گیرند! این کار اشتباه است، زیرا پدر‌ومادرها خودشان هم کاری را انجام می‌دهند که در حال نهی آن می‌باشند و کودک را بیش از پیش عصبانی می‌کنند.

برخورد با عصبانیت هیچ اثر مثبتی بر تربیت کودک نخواهد داشت.

۲. دلیل رفتار کودک را از او بپرسید

فرزندتان را به گوشه‌ای خلوت ببرید. کمی منتظر بمانید تا هم شما و هم کودک آرام‌تر شوید. چنانچه ندیده‌اید چه اتفاقی افتاده و چرا کودک کس دیگری را گاز گرفته است، از خودش دلیلش را بپرسید. از او بپرسید وقتی این کار را انجام می‌داد چه احساسی داشت و به چه چیزهایی فکر می‌کرد. ضمنا برای او توضیح بدهید واکنش درست به چنین احساسات و فکرهایی چیست.

۳. درمورد دفعات آتی با او صحبت کنید

وقتی فرزندتان ۱ بار کسی را گاز گرفته است، احتمال اینکه دوباره هم این کار را انجام بدهد وجود دارد. وقتی علت گاز گرفتن و احساسات لحظه‌اش را پرسیدید، نوبت آموزش می‌شود. به او بگویید وقتی چنین احساسی دارد، باید چه واکنشی نشان بدهد. ضمنا از او بخواهید وقتی عصبانی یا ناراحت است، از یک بزرگ‌تر کمک بگیرد.

توقف رفتار گاز گرفتن در کودکان

بعضی از بچه‌ها دوست ندارند وقتی کسی آنها را عصبانی کرده است یا با کودک دیگری به مشکل خورده‌اند، از بزرگ‌ترها کمک بخواهند و با آنها درمورد مشکلشان حرف بزنند. کودکان فکر می‌کنند چنانچه این کار را انجام بدهند، ضعیف و دهن‌لق می‌باشند و دوستانشان دیگر به آنها اعتماد نمی‌کنند. برای حل این مشکل، به فرزندتان اطمینان بدهید که هروقت درمورد چیزی با شما صحبت کند، رازداری می‌کنید، چیزی به کسی نمی‌گویید و بدون اینکه دیگران متوجه شوند به او کمک خواهید کرد. وقتی کودک متوجه شود به نگرانی‌هایش توجه دارید، راحت‌تر به شما اعتماد می‌کند و بنابراین می‌توانید از گازگرفتن‌های آتی پیشگیری کنید!

۴. عوامل محرک را شناسایی کنید

کودکانی که به گاز گرفتن عادت کرده‌اند، معمولا وقتی این کار را انجام می‌دهند که تحریک شده باشند. مثلا ممکن است کودک وقتی گاز بگیرد که کودک دیگری سر او فریاد کشیده باشد. وقتی بدانید عامل محرک فرزندتان چیست و چه مواقعی دیگران را گاز می‌گیرد، راحت‌تر می‌توانید پیشگیری کنید. در مثال قبلی وقتی پدر‌ومادرها بدانند عامل محرک فرزندشان دعوا با دیگران است، به‌محض اینکه ببینند او با کودک دیگری درگیر شده است دخالت می‌کنند و اجازه نمی‌دهند طرف مقابلش را گاز بگیرد.

۵. روش صحیح ابراز احساسات را به کودک یاد بدهید

معمولا گاز گرفتن کودک نشانه این است که نمی‌تواند احساساتش را به‌درستی ابراز کند. به فرزندتان یاد بدهید احساساتش را در قالب کلمات بیان کند. ضمنا می‌توانید روش‌های دیگری برای مدیریت خشم یا ناراحتی‌اش به او یاد بدهید. مثلا به او بگویید می‌تواند هنگام ناراحتی، عروسک محبوبش را بغل کند یا وقتی عصبانی است می‌تواند به بالش مشت بزند.

۶. کودک را خسته نکنید

مراقب کودک باشید. هرازگاهی کودکان به این خاطر گاز می‌گیرند که بیش از حد تحت‌فشار جای دارد‌‌اند و خسته می‌باشند. برای فرزندتان فعالیت‌های تفریحی و زمان استراحت کافی در نظر بگیرید. مطمئن شوید برنامه‌هایی که برای کودک چیده‌اید با آستانه تحملش سازگارند و او را آزار نمی‌دهند. هرازگاهی کودکان به‌خاطر خستگی از کارهایی که انجام می‌دهند تحملشان کم می‌شود، زود از کوره درمیر وند و دیگران را گاز می‌گیرند.

۷. به‌اندازه کافی به کودک توجه کنید

کودکان هرازگاهی کارهای بد را فقط به‌خاطر جلب توجه پدر‌ومادرها و بزرگ‌ترها انجام می‌دهند. وقتی کودک را به‌خاطر گاز گرفتن توبیخ می‌کنید، باز هم در حال توجه‌کردن به او هستید. کاری کنید کودکتان آن‌قدر توجه مثبت دریافت کند که نیازی به این توجه‌های منفی نداشته باشد. طی روز برای بازی با کودک زمان بگذارید، با او حرف بزنید و او را در آغوش بگیرید، به‌خصوص چنانچه در حال آماده کردن فرزند اول برای تولد فرزند دوم هستید.

وقتی نوزاد جدیدی به خانه وارد می‌شود، کودک اول بیشتر از قبل به توجه نیاز دارد و چنانچه این توجه را دریافت نکند، به رفتارهای پرخاشگرانه روی می‌آورد.

۷. بدون مشاجره و دعوا با کودک رفتار کنید

پدر و مادرهایی که بعد از گاز گرفتن کودک را با تشر محکوم می‌کنند و سر او فریاد می‌کشند، معمولا به نتیجه‌ای نمی‌رسند و فرزندشان دفعات آتی هم این کار را تکرار می‌کند. بهترین واکنش این است که با قاطعیت تمام به کودک بگویید کارش اشتباه بوده است و غائله را ختم کنید. چنانچه در محلی به غیر از خانه خودتان هستید، به کودک بگویید که آنجا را ترک می‌کنید و او را به خانه ببرید

کلام آخر

وقتی کودک شما شخص دیگری را گاز می‌گیرد، طبیعی است که خجالت بکشید، سردرگم شوید و به این فکر کنید که در کدام قسمت از تربیت او اشتباه کرده‌اید. حتی چنانچه فرزندتان دیگران را گاز می‌گیرد هم شما پدر یا مادر خوبی هستید که برای تربیت کودکش زمان گذاشته می‌باشد. به‌جای سرزنش‌کردن خودتان، رفتار کودک را مهار کنید و با نشان‌دادن رفتار درست به این رفتار کودک پایان بدهید.

چنانچه به‌رغم تلاش‌هایتان گاز گرفتن کودک هنوز هم ادامه دارد، بهتر است از روان‌شناس کودک کمک بگیرید. شما می‌توانید با مشورت روان‌شناس، مربی مهدکودک یا معلم مدرسه و پزشک اطفال دلیل گاز گرفتن فرزندتان را بیابید و روش‌هایی برای حل مشکل پیدا کنید.

هشدار! این مطلب صرفا جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن لازم است با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید. اطلاعات بیشتر

مهم‌ترین و سخت‌ترین وظیفه پدران و مادران تربیت فرزند است

تربیت کودکان شاد و سالم امروز، و انسان‌های موفق فردا



نوشته های مشا‌به

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نمی‌گردد.

دکمه بازگشت به بالا