دسته‌بندی نشدهفیلم و سریال

100 فیلم برتر قرن بیستم از نظر فیلم‌برداری ‌

زمان مطالعه: 80 دقیقه


به مناسبت ۱۰۰ سالگی سینما، انجمن فیلم‌برداران آمریکا، لیستی منتشر کرد که در آن به ۱۰۰ فیلم‌برداری برتر قرن بیستم پرداخته بود. لیستی که در آن لورنس عربستان، بلید رانر، اینک آخرالزمان و همشهری کین در صدر قرار دارند. در ادامه این لیست را خواهید دید با ذکر این نکته که فقط ۱۰ فیلم اول فهرست طبق جایگاه آن‌ها مرتب شده‌ و بقیه به ترتیب سال ساخت فهرست شده‌اند.

  • ۱۰۰ فیلم برتر تاریخ سینما از نگاه هالیوودی‌ها

فیلم‌بردار یک اثر سینمایی، چه جایگاهی در خلق آن اثر دارد؟ آیا می‌توان صرفا او را تکنسینی دانست که فقط اجرا کننده‌ی دستورات کارگردان است یا می‌توان ارزشی بیشتر برای کار او قائل شد؟ چنانچه فیلم‌بردار یک فیلم فقط تکنسین آن اثر است، پس چرا همه‌ی فیلم‌های یک کارگردانان به لحاظ تصویربرداری در یک سطح نیستند؟ یا چرا تعدادی از فیلم‌برداران مانند گرگ تولند یا گوردون ویلیس فارغ از نام صاحب آثار خود، جایگاهی متمایز در تاریخ سینما پیدا کرده‌اند و توانسته‌اند در حد بزرگ‌ترین فیلم‌سازان شناخته شوند؟

[table id=2 /]

این موضوع نشان می‌دهد که وقتی از مدیران فیلم‌برداری بزرگ در تاریخ سینما حرف می‌زنیم در حقیقت از مؤلفانی سخن می‌گوییم که چیزی یکه به جهان فیلم اضافه کرده‌اند. مانند دستان یک نقاش که فقط با یک حرکت قلم مو یا یک ضرب قلم کوچک کاری می‌کند که یک تابلو زیر و زبر شود و به تمامی معنایی متفاوت پیدا کند و به کمال برسد.

باید توجه داشت که تصویربرداری درخشان یک اثر سینمایی ربطی به گرفتن قاب‌های زیبا (بخوانید قشنگ) ندارد ایضاً بسته به حال و هوای اثر، باید یکسان با جهان آن باشد؛ یعنی به جای زیبایی به معنای عامش، از یک استتیک سینمایی سرچشمه بگیرد. بالاخره سینما یعنی تصویر و هر چه مخاطب بر پرده می‌بیند در وهله‌ی اول به فیلم‌بردار کار بر می‌گردد و دیگر عوامل به واسطه‌ی دوربین او است که به چشم می‌آیند.

بررسی و تماشای آثاری این‌چنین هم باعث می‌گردد که پسند‌ی بصری مخاطب افزایش پیدا کند و هم درکی زیبایی شناسانه از تصویربرداری سینمایی شکل بگیرد؛ هر چه باشد این لیست از طریق حرفه‌های انتخاب شده و آدم‌های متخصص درمورد‌ی کار همکاران خود نظر داده‌اند.

۱۰ فیلم اول به شرح زیر است:

۱. لورنس عربستان (Lawrence of Arabia)

  • مدیر فیلم‌برداری: فردی یانگ
  • کارگردان: دیوید لین
  • بازیگران: پیتر اوتول، عمر شریف و آنتونی کویین
  • محصول: ۱۹۶۲، انگلستان
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۸.۳ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۴٪

اینکه فیلم لورنس عربستان در جایگاه اول این فهرست قرار بگیرد چیز چندان عجیبی نیست. کار فیلم‌بردار اثر یعنی فردی یانگ و کارگردان آن یعنی دیوید لین در استفاده از چشم‌اندازهای صحرا برای انتقال احساسات جاری در قاب چنان درخشان است که به راحتی نفس را در سینه حبس می‌کند. پرده‌ی عریض امکان خاص‌ای برای سازندگان مهیا کرده تا پهنه‌ی بیابان را به تصویر بکشند و تأثیر گرمای آفتاب سوزان را بر پوست شخصیت‌ها نمایان کنند.

فیلم لورنس عربستان را با صفت‌های بسیاری می‌توان به خاطر آورد: عظیم، حماسی، غول‌آسا، دلربا، درخشان و غیره. چشم‌اندازهای سرزمین عربستان و تصویر عده‌ای انسان در بین آن و بالا زدن آستین‌ها برای رام کردن طبیعت سرکش و مبارزه با آنکه آرامش آن را به هم زده، از این شاهکار دیوید لین فیلمی ساخته، یگانه که فعلا هم فیلم دیگری را توان برابری با عظمت آن نیست.

دیوید لین و فردی یانگ چنان تصاویر خیره‌ کننده‌ای از تک افتادگی آدمی در صحرایی عظیم خلق کرده‌اند و چنان گام برداشتن شخصیت اساسی خود در زیر آفتاب سوزان را مانند حرکت به سمت مغاک درآورده‌اند که نام فیلم تنها جنبه‌ای نمادین نداشته باشد ایضاً شخصیت اساسی یا قهرمان داستان به معنای واقعی کلمه در دل فرهنگ جدید و عادت‌های مردم بادیه نشین حل شود. در چنین چارچوبی مبارزه‌ی او در مقابل دولت متخاصم، دیگر نه یک وظیفه‌ی صادر شده از سمت سلسله مراتب فرماندهی، ایضاً مسأله‌ای شخصی و وطن‌پرستانه است که می‌توان به خاطر آن جان داد.

در چنین چارچوبی باید آن مغاک فیلم‌ساز به خوبی پرداخته شود وگرنه محصول نهایی نتیجه‌ای در پی نخواهد داشت. از همان تدوین معروف و برش زدن فیلم‌ساز از کبریت در حال سوختن به صحرای سوزان و خورشید بی‌رحم بالای سرش، بی وقفه این فضاسازی ادامه دارد اما آنچه که این تصویر را کامل می‌کند، شخصیت پردازی خوب مردم بادیه نشین در فیلم می‌باشد. برای رسیدن به این منظور، همه چیز به خوبی انجام شده؛ بازیگران درجه یکی برای ایفای نقش این مردم انتخاب شده‌اند و آن‌ها هم به خوبی کار خود را انجام داده‌اند.

از سمت دیگر دیوید لین مانند فیلم پل رودخانه‌ی کوای و فیلم دکتر ژیواگو نشان می‌دهد که به خوبی می‌تواند از پس سکانس‌های شلوغ و ترسیم صحنه‌های نبرد بربیاید. البته فیلم لورنس عربستان از این حیث، در مرتبه‌ی بالاتری جای دارد و تبدیل به استانداردی برای سنجش کیفیت سکانس‌هایی این چنین شده است که البته به حضور فردی یانگ باز می‌گردد.

فیلم لورنس عربستان در ۷ رشته نامزد دریافت جایزه‌ی اسکار شد که در نهایت توانست چهار جایزه را از آن خود کند. اسکار بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین فیلم‌برداری و بهترین موسیقی متن. ضمن اینکه رابرت بولت بزرگ یکی از فیلم‌نامه نویسان آن است؛ کسی که نویسنده‌ی فیلم دیگری هم در این فهرست است؛ یعنی فیلم مردی برای تمام فصول.

چشمان آبی و مصمم پیتر اوتول او را به گزینه‌ی شایسته‌ای برای ایفای نقش لورنس عربستان کرده می‌باشد. آن رفتار و حرکات ظریفش او را به خوبی در مقابل این محیط خشن آسیب‌پذیر نشان می‌دهد و در تقابل با زمختی بازیگری مانند آنتونی کویین، شکنندگی وی را به رخ می‌کشد. همین امر باعث شده تا دستاورد نهایی او بیشتر به چشم بیاید و جدالش با سرنوشت به خوبی ترسیم شود.

«جنگ جهانی اول. انگلیسی‌ها به شدت دنبال آن می‌باشند تا دولت عثمانی را از پا دربیاورند؛ چرا که آن‌ها متحد آلمان‌ها می‌باشند و عرصه را بر انگلستان در آن منطقه تنگ کرده‌اند. اما این دولت تمایل ندارد که خود به طور مستقیم وارد میدان نبرد شود. آن‌ها این گزینه را که قبایل پراکنده‌ی عرب به جنگ با عثمانی‌ها بر وند به این بهانه که سرزمین‌های باستانی خود را از ایشان پس بگیرند، بررسی می‌کنند. اما اول باید این قبایل با هم متحد شود تا شانس پیروزی وجود داشته باشد. پس افسری به نام تی. ئی. لورنس را که اطلاعات اکثر فرهنگ مردم خاورمیانه دارد، به آنجا اعزام می‌کنند …»

۲. بلید رانر (blade runner)

فیلم بلید رانر

  • مدیر فیلم‌برداری: جوردن کرانن‌وث
  • کارگردان: ریدلی اسکات
  • بازیگران: هریسون فورد، شن یانگ و روتخر هائر
  • محصول: ۱۹۸۲، آمریکا و هنگ کنگ
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۸.۱ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۹٪

تصاویر بلید رانر تبدیل به سنگ محکی برای فیلم‌های بعد از خود شد. در حقیقت هر فیلم علمی تخیلی که بعد از بلید رانر اکران شده، به نحوی تحت تأثیر فیلم‌برداری این فیلم جای دارد و به همین دلیل نباید از جایگاه این اثر در این لیست تعجب کرد. جوردن کرانن‌ورث به همراه ریدلی اسکات کنتراست موجود در نورپردازی قاب‌های سینمای نوآر و زوایای غریب دوربین آن را گرفته، جلوه‌های نئونی به آن بخشیده و در داستانی علمی خیالی ریخته و نتیجه تبدیل به فیلمی شده که بیش از هر چیز بر تصاویر خود متکی می‌باشد.

فیلم بلید رانر امروزه یکی از آثار نمادین سینمای علمی تخیلی به حساب می‌آید. ریدلی اسکات داستان علمی خیالی خود را در فضایی نوآر قرار داده و داستانی تعریف کرده که در آن عشق میان یک انسان و یک ربات، دلیلی برای آغاز یک انقلاب فکری می‌شود. اما این فقط یک سمت ماجرا است، در داستان عده‌ای ربات افسار گسیخته و شورشی وجود دارند که در حقیقت آزادی‌ خواهانی به حساب می‌آیند که بر علیه نظم موجود قیام کرده‌اند. نظمی که در آن یک شرکت تولید ربات‌ها کنترل هستی را به دست گرفته می‌باشد.

ریدلی اسکات مدام میان این دو سمت داستان در رفت و آمد می‌باشد. کارآگاه داستان در جستجوی فراری‌ها می‌باشد. چنانچه کارآگاه را تِز در نطر بگیریم، فراریان آنتی تز داستان می‌باشند و برخورد این دو نگاه تبدیل به همان عشقی می‌شود که به آن اشاره شد. پس سنتز جهان هستی، یا همان نجات بخش آدمی، عشق و محبت انسانی است و اهمیت ندارد که فرد از چه چیزی ساخته شده می‌باشد.

طبیعتا داستان فیلم در آینده می‌گذرد اما ریدلی اسکات هیچ جنبه‌ی توریستی به این شهر پیشرفته نبخشیده است؛ ایضاً بر عکس شهری چرک و کثیف خلق کرده که در هر گوشه‌ی آن ناهنجاری وجود دارد. آدمیان مسخ شده به این سو و آن سو میر وند و جرم و جنایت در همه‌ی جای شهر بیداد می‌کند. در چنین قابی است که فیلم‌برداری اثر برای خلق هر چه بهتر این فضا اهمیت پیدا می‌کند. جردن کرانن‌وث در ترسیم این خفقان جاری در شهر بدون نقص عمل کرده می‌باشد.

هریسون فورد در نقش کارآگاهی سرگشته که زندگی عجیبی دارد و مدام از این طرف به آن طرف در رفت و آمد است عالی ظاهر شده می‌باشد. شخصیت او هیچ‌گاه در حال استراحت نیست و انگار پیوسته خسته می‌باشد. از سمت دیگر شان یانگ هم در نقش زنی رباتیک، با احساسات انسانی، بازی خوبی عرضه کرده است؛ شخصیت او گویی در یک خلسه‌ی دائمی زندگی می‌کند و حتی با نیروی عشق هم امکان فرار از این گیجی را ندارد. اما بدون شک گل سرسبد بازیگران فیلم بلید رانر، روتخر هائر می‌باشد. او در نقش رهبر شورشیان هم مردی فرزانه است و هم مردی خشن. او باید بتواند هم جنبه‌های خشونت بار یک ربات را درست از کار دربیاورد و هم به عنوان یک قربانی، باعث شود تا مخاطب نقش را بپذیرد و برای او دل بسوزاند. روتخر هائر به خوبی این طیف‌های مختلف یک شخصیت را از کار درآورده می‌باشد.

دیگر نقطه قوت فیلم، موسیقی بی مانند ونجلیس است که امروزه به یکی از نمادهای موسیقی متن در سینمای علمی تخیلی تبدیل شده و البته در خارج از فضای سینما هم حسابی مشهور است و حسابی شنیده شده. وقتی مخاطب به گروه سازنده‌ی فیلم بلید رانر نگاه می‌کند و اسامی مختلف را کنار هم می‌گذارد، مشاهده می‌کند که انگار همه چیز با هم جفت و جور شده تا شاهکاری ماندگار ساخته شود.

ریدلی اسکات فیلم را طبق کتابی به نام «آیا آدم مصنوعی‌ها خواب گوسفند برفی می‌بینند؟» اثر فیلیپ کی دیک ساخته می‌باشد.

«سال ۲۰۱۹، شهر لس آنجلس. دکارد یک بلید رانر است که کارش پیدا کردن و از بین بردن ربات‌هایی است که حضورشان بر روی کره‌ی زمین غیرقانونی می‌باشد. جامعه به این ربات‌ها رپلیکانت می‌گوید و تعدادی از آن‌ها خطری جدی به حساب می‌‌آیند. خبر می‌رسد که چند رپلیکانت شورشی خود را به زمین رسانده‌اند و نیت خرابکاری در شرکت تایرل را دارند. شرکت تایرل عملا گرداننده‌ی دنیای امروز است و این خطری بزرگ به حساب می‌‌آید. شرکت، دکارد را خبر می‌کند …»

۳. اینک آخرالزمان (Apocalypse now)

فیلم اینک آخرالزمان

  • مدیر فیلم‌برداری: ویتوریو استورارو
  • کارگردان: فرانسیس فورد کوپولا
  • بازیگران: مارتین شن، مارلون براندو و رابرت دووال
  • محصول: ۱۹۷۹، آمریکا
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۸.۴ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۸٪

کار ویتوریو استورارو برای انتقال احساس توهم جاری در داستان فیلم اینک آخرالزمان ستودنی می‌باشد. او با استفاده از قاب‌های غریب خود و هم‌چنین کیفیتی پارانویید و مالیخولیایی که به آن بخشیده، موفق شده تا هراس شخصیت‌های اساسی را به درستی به مخاطب منتقل کند. در فصل پایانی که داستان فیلم بین خیال و واقعیت در نوسان است، این دوربین بی قرار و قاب‌های پر از سایه روشن او است که جور داستانگویی را بر دوش می‌کشد تا جهنم ساخته شده به دست بشر و هم چنین جنون جاری در جنگ، کیفیتی ترسناک پیدا کند.

منتقدان بسیاری اینک آخرالزمان را بهترین فیلم جنگی تاریخ سینما می‌دانند. فرانسیس فورد کاپولا برای ساخت این ادیسه‌ی اسرارآمیزش، اقتباس از کتاب «دل تاریکی» نوشته‌ی جوزف کنراد را انتخاب کرد. کتابی که جنون نهفته در رشد قارچ‌گونه‌ی استعمار بریتانیا را نقد می‌کرد و داستان رازآمیزی برای روایت داشت که در دل جنگلی انبوه و تاریک، با بومیانی مسخ شده می‌گذشت.

کوپولا این داستان را گرفت و به جنگل‌های انبوه ویتنام برد تا با یک تیم بازیگری بی‌مانند و حضور باشکوه مارلون براندو تصویری وحشتناک از ایستادن انسان مدرن لب دروازه‌ی آتشین جهنم ترسیم کند. اما کتاب دل تاریکی جوزف کنراد چیزی غریب در دل خود داشت که فرانسیس فورد کوپولا به طور قطع نمی‌خواست آن را از دست بدهد: کیفیتی کابوس‌وار که باعث می‌شد این فکر به وجود آید که شخصیت اساسی را در دل یک رویای ترسناک قرار داده و او را به اراده‌ی خود به هر کجا که بخواهد می‌برد. ویتوریو استورارو در مقام مدیر فیلم‌برداری فیلم اینک آخرالزمان وظیفه داشت تا با قاب‌هایش این کیفیت بی‌همتا کتاب را به فیلم منتقل کند و در حقیقت یک ترجمان تصویری مناسب برای آن پیدا کند.

اینک آخرالزمان فراتر از یک فیلم مملو از سکانس‌های جنگی، هزارتویی برای کشف چگونگی گم شدن هویت یک تمدن در غبار تاریخ می‌باشد. اینکه چگونه آدمی با گذر از دالان‌های تاریک وجودش و پذیرش تمام سایه‌های درونش به نبش قبر گذشته‌ی حیوانی خود دست می‌زند. فصل پایانی فیلم و بازی موش و گربه دو طیف ماجرا و خطابه‌های درخشان سرهنگ کورتز با بازی براندو، از بهترین سکانس‌های یک فیلم جنگی در تاریخ سینما می‌باشد.

فیلم‌ساز به همراه فیلم‌بردارش به خوبی از پس خلق این فضا برآمده‌اند. آن‌ها در حال خلق مغاکی بوده‌اند که روان آدمی را به سوی خود کشانده و چیزی از آن باقی نگذاشته می‌باشد. در چنین قابی سفر ما به عنوان مخاطب فیلم به درون این مغاک، به سیر و سفری ترسناک می‌ماند که لحظه به لحظه بر جنون آن اضافه می‌شود. اکثر زمان فیلم، نه جنگی در جریان است و نه گلوله‌ای شلیک می‌شود اما قاب‌بندی‌ها به گونه‌ای است که گویی هر لحظه خطری در کمین است که این سربازان بخت برگشته را از بین خواهد برد.

کارگردانی بی‌مانند کاپولا، فیلم‌برداری درخشان ویتوریو استورارو، تدوین بی‌نقص والتر مرچ و تماشای نماد تاریکی فیلم یعنی مارلون براندو با هیبتی مهیب و شکل حرف زدن تو دماغی، باعث شده تا فیلم هم محبوب منتقدان باشد و هم در دل مخاطبان سینما جا خوش کند.

«به کاپیتان ویلارد از سمت سرویس اطلاعاتی دستور داده می‌شود تا در عمق جنگل‌های ویتنام و کامبوج سفر کند و سرهنگ کورتز را که برای خود ارتشی خودمختار دست و پا کرده، پیدا کند و از بین ببرد. سرهنگ کورتز باعث آبروریزی ارتش شده و زنده ماندنش دیگر به نفع کسی نیست. کاپیتان ویلارد با تیمی از سربازان و از راه رودخانه با یک قایق راهی می‌شود اما هر چه بیشتر پیش می‌رود، کمتر به سرهنگ نزدیک می‌شود …»

۴. همشهری کین (Citizen Kane)

فیلم همشهری کین

  • مدیر فیلم‌برداری: گرگ تولند
  • کارگردان: ارسن ولز
  • بازیگران: ارسن ولز، جوزف کاتن
  • محصول: ۱۹۴۱، آمریکا
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۸.۳ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۹٪

کار گرگ تولند به عنوان مدیر فیلم‌برداری این فیلم، پیوسته به عنوان یکی از بزرگترین دستاوردهای هنری قرن بیستم شناخته می‌شود. او بود که توانست به ایده‌های دیوانه‌وار ارسن ولز برای نورپردازی فیلم یا استفاده از عمق میدان جامه‌ی عمل بپوشاند. او بود که با همکاری کارگردن فیلم، دستور زبان جدید‌ای برای سینما نوشت و امکانات سینما را گسترش دارد. او بود که توانست میان نورپردازی پر کنتراست فیلم، و داستان پر از تضاد زندگی یک انسان، پلی بزند و حماسه‌ای تصویری برپا کند که ارسن ولز بتواند در کنارش شاهکاری برای تمام دوران‌ها خلق کند.

سخن گفتن از همشهری کین بسیار سخت می‌باشد. چرا که درمورد‌ی آن، آنقدر نوشته شده و داستان‌ها گفته شده، که دیگر حرف جدید‌ای باقی نمانده می‌باشد. این شاهکار یگانه‌ی ارسن ولز از طریق منتقدین به عنوان بهترین فیلم تاریخ سینما شناخته می‌شود و هر منتقدی در هر جایگاهی برای اینکه بتواند هویتی برای خود دست و پا کند، اول باید تکلیفش را با این فیلم مشخص کند. پس وقتی از همشهری کین صحبت می‌کنیم در حقیقت از یکی از آثار برتر هنری تمام دوران سخن می‌گوییم.

اهمیت همشهری کین در تاریخ سینما چنان است که بدون شک تمام فیلم‌های ساخته شده بعد از آن، با واسطه یا بدون واسطه، تحت تأثیرش شکل گرفته‌اند. همشهری کین فیلمی بود که به کارگردانان تمایل به جاه‌طلبی داد تا جهان یگانه‌ی خود را خلق کنند و بدانند که در وادی هنر هفتم همه چیز امکان‌پذیر می‌باشد.

سهم ارسن ولز در این میان قطعا بیش از هر کس دیگری می‌باشد. او جوانی با استعدادی عجیب و غریب بود که در ۲۴ سالگی قرارددای یکه با کمپانی آر کی ‌او به دست آورد و فیلمی ساخت که همه‌ی مراحل تولیدش دست خودش بود و از سمت کمپانی هیچ مزاحمتی نمی‌دید. همین مسئله سبب حسادت بسیاری شد تا دست و پای ارسن ولز در ادامه‌ی راه بسته شود و البته طبع سرکش ولز با چنین شرایطی کنار نمی‌آمد.

فیلم همشهری کین افزون بر دستاوردهای تکنیکی در نحوه‌ی داستانگویی هم بدعتی سینمایی به شمار می‌رفت. در زمانی که همه‌ی فیلم‌ها روایتی سرراست داشتند و فیلم‌سازان از تدابیر استمراری برای تعریف کردن داستان آثار خود استفاده می‌کردند، ولز همه چیز را به هم ریخت و رواتی اپیزودیک از ۷۵ سال زندگی مردی گفت که همه‌ی آمریکا زمانی به او احترام می‌گذاشتند اما در انتهای عمر خود به شدت تنها بود و در تنهایی جان سپرد.

این پس و پیش کردن زمان در سال ۱۹۴۱ فعلا بدیع بود و ممکن بود تماشا‌گرد را به زحمت بیاندازد اما هر چه که اتفاق افتاد و هر چه در آن سال‌ها گذشت دیگر امروزه اهمیتی ندارد ایضاً موضوع با اهمیت ساخته شدن فیلمی است که باعث پیشرفت سریع دستور زبان سینما شد. امروزه نام ارسن ولز در کنار نام بزرگانی مانند آلفرد هیچکاک، کاندیدای انتخاب به عنوان بزرگترین کارگردان تاریخ سینما می‌باشد. همان‌طور که گرگ تولند در زمینه‌ی فیلم‌برداری چنین جایگاهی دارد.

البته گروه سازنده‌ی نابغه‌ی فیلم به همین افراد ختم نمی‌شود. برنارد هرمن نابغه، آهنگساز فیلم بود که بعدها در کنار آلفرد هیچکاک یکی از بهترین زوج‌های آهنگ‌ساز/ کارگردان در تاریخ سینما را تشکیل داد و البته جوزف کاتن جا سنگین در یکی از نقش‌های اساسی حضور داشت و کار خود را به شکلی استثنایی انجام داد. البته خود ارسن ولز در قالب نقش اساسی فیلم، اجرایی دیدنی دارد. اضافه کنید همکاری هرمن منکه‌ویتس، به عنوان همکار فیلم‌نامه‌ نویس ارسن ولز، که سهمی مهم بنابراین‌ی پایانی کار دارد. همه‌ی این‌ها دست به دست هم داد تا بهترین فیلم تاریخ سینما ساخته شود.

البته کیست که نداند ارسن ولز شخصیت چالز فاستر کین را طبق شخصیتی واقعی به نام ویلیام رندولف هرست، غول رسانه‌ای بزرگ آمریکا ساخته می‌باشد.

«فردی ثروتمند به نام چارلز فاستر کین که صاحب بخش عظیمی از رسانه‌های آمریکا است در تنهایی و در قصر بزرگ خود با نام زانادو می‌میرد. آخرین کلمه‌ای که او بر زبان آورده، غنچه‌ی رز است که باعث به وجود آمدن کنجکاوی‌های مختلف شده می‌باشد. حال خبرنگاری برای پیدا کردن معنای این کلمه نشان نزدیک‌ترین افراد به کین می‌رود تا قصه‌ی زندگی او را از زبان ایشان بشنود …»

۵. پدرخوانده (The Godfather)

فیلم پدرخوانده

  • مدیر فیلم‌برداری: گوردون ویلیس
  • کارگردان: فرانسیس فورد کوپولا
  • بازیگران: مارلون براندو، آل پاچینو، جیمز کان، رابرت دووال و دایان کیتون
  • محصول: ۱۹۷۲، آمریکا
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۹.۲ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۷٪

کنراد هال، دیگر مدیر فیلم‌برداری بزرگ آمریکایی، به خاطر نحوه‌ی استفاده‌ی گوردون ویلیس از نور و هم‌چنین سایه روشن‌ها، به او لقب شاهزاده‌ی تاریکی داده می‌باشد. چنانچه می‌خواهید معنای این لقب را بدانید و فهم کنید که چرا جناب کنراد هال چنین گفته، توجه به همین فیلم پدرخوانده به اندازه‌ی کافی خوب می‌باشد. گوردون ویلیس چنان قاب‌هایش را پر از سایه کرده و چنان هر گوشه و کنار تصاویر را تاریک نگه داشته است، که به خوبی فضای حاکم بر زندگی افراد حاضر در فیلم را ترسیم می‌کند؛ فضایی پر از دروغ و خیانت و البته خطری که پیوسته در کمین می‌باشد. درچنین شرایطی او با خود چیزی یکه به فیلم اضافه کرده و رهاوردی به دورن کار فرانسیس فورد کوپولا آورده است، که غیر قابل چشم پوشی می‌باشد.

فیلم پدرخوانده امروزه چه برای مخاطب عام سینما و چه برای مخاطب جدی سینما، یکی از قله‌های رفیع فیلم‌سازی می‌باشد. فرانسیس فورد کوپولا داستانی از ظهور یک خانواده‌ی ایتالیایی در قلب آمریکا تعریف کرده و چنان آن را انسانی از کار درآورده است که به راحتی می‌تواند قسمتی از تاریخ زندگی انسان در قرن بیستم میلادی باشد. قصه‌ی او چنان جهان شمول است که افزون بر پرداختن به بازی‌های قدرت، می‌تواند فیلمی عاشقانه باشد یا فیلمی درمورد‌ی سقوط اخلاقی یک فرد.

از سمتی با شخصیت دن ویتو کورلئونه طرف هستیم که انتخاب خود برای نحوه‌ی زندگی را سال‌ها پیش کرده است و از سمتی با داستان پسرش مایکل طرف هستیم که مایل است جایی بیرون از کسب و کار خانوادگی بایستد و زندگی شرافتمندانه داشته باشد. تقابل این دو دنیا به خاطر اهمیت خانواده و چیرگی تاریکی بر نور به سمت تباهی می‌رود و در سکانسی با شکوه، مایکل کورلئونه بعد از مشت خوردن از افسر پلیس، انتخاب می‌کند تا برای خانواده کار کند. همین ضربه‌ی مشت افسر پلیس، شروع داستان زندگی مردی می‌شود که بهترین سه‌گانه‌ی تاریخ سینما را به ارمغان آورده می‌باشد.

از این پس داستان فیلم، داستان قدرت گرفتن یک مرد از یک سو و فرو رفتن او در گنداب جنایت و از بین رفتن ارزش‌های اخلاقی از سمت دیگر می‌باشد. این تقدیرگرایی البته سویه‌ی دیگری هم دارد؛ گرچه شرایط پیش آمده برای مایکل، راه چاره‌ای باقی نگذاشته است اما در نهایت این خود او است که انتخاب می‌کند تا جا پای پدرش بگذارد و فرانسیس فورد کوپولا با دقت این موضوع را نشانه ‌گذاری می‌کند.

فرانسیس فورد کوپولا در کنار گوردون ویلیس، عامدانه از انتخاب فضاهای پر زرق و برق خودداری کرده و تمرکز خود را بر فضاسازی و هم‌چنین شخصیت‌ها گذاشته می‌باشد. دوربین پیوسته نگاهی بدون قضاوت‌گری درمورد شخصیت‌ها دارد و البته در برخورد با عظمت شخصیت دن ویتو کورلئونه، خویشتن‌دار و با ملاحظه می‌باشد. توجه به چنین جزییاتی فیلم پدرخوانده را به چنین جایگاه رفیعی رسانده است و البته باید توجه داشت که در نهایت پدرخوانده فیلمی درمورد‌ی اهمیت خانواده می‌باشد.

تیم بازیگری فیلم، یکی از قله‌های دست نپیدا کردنی هنر هفتم می‌باشد. مارلون براندو در قالب شخصیت اساسی، بدون شک یکی از بهترین بازی‌های تاریخ سینما را انجام داده می‌باشد. نقش‌آفرینی او امروزه یکی از نمادهای همیشگی تاریخ سینما می‌باشد. آل پاچینو در قالب نقش مایکل کورلئونه به شخصیتی جان داده که در هر سه فیلم مجموعه، روح اساسی اثر است و البته این نقش هم یکی از بهترین‌های تاریخ می‌باشد. بازی دیگران هم عالی است و رابرت دووال و جان کازال و جیمز کان و دایان کیتون، بی نقص ظاهر شده‌اند.

فرانسیس فورد کوپولا و ماریو پوزو، فیلم‌نامه‌ی فیلم پدرخوانده را از کتابی به همین نام به قلم خود ماریو پوزو اقتباس کرده‌اند.

«سال ۱۹۴۵. فیلم پدرخوانده با عروسی کانی دختر دن ویتو کورلئونه آغاز می‌شود. دن ویتو در حال رسیدگی به امور جاری کسب و کار خانواده است تا وقتی که دوستی خانوادگی به نام جانی فونتین از پدرخوانده تقاضا می‌کند تا به او کمک کند به آرزوهایش که بازی در قالب نقش اول فیلمی هالیوودی است، برسد. جناب دن، وکیل خانواده یعنی تام را مأمور انجام این کار می‌کند. مایکل پسر کوچک خانواده اخیرا از جنگ برگشته و نیت دارد وارد سیاست شود. در این میان گروه جدید‌ای از راه می‌رسد و از دن ویتو تقاضا می‌کند تا در کسب و کار قاچاق مواد مخدر به آن‌ها کمک کند اما دن مخالفت می‌کند و همین باعث به وجود آمدن جنگی میان خانواده‌های مختلف تشکیلات سازمان یافته‌ی جنایتکاری در نیویورک می‌شود …»

۶. گاو خشمگین (Raging Bull)

فیلم گاو خشمگین

  • مدیر فیلم‌برداری: مایکل چپمن
  • کارگردان: مارتین اسکورسیزی
  • بازیگران: رابرت دنیرو، جو پشی
  • محصول: ۱۹۸۰، آمریکا
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۸.۲ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۴٪

وقتی فیلم گاو خشمگین ساخته شد، کمتر کسی داستان‌های فیلم‌هایش را در فضایی سیاه و سفید تعریف می‌کرد. پس این انتخاب مارتین اسکورسیزی انتخابی، هنرمندانه بود؛ او نیت داشت تا حال و هوای فیلمش، قدیمی جلوه کند و البته این فضای سیاه و سفید به فیلم‌ساز کمک می‌کرد تا به شکلی بهتر بر سیاه روشن‌های درونی شخصیت اساسی خود تأکید کند. در آن زمان مارتین اسکورسیزی کارگردانی جوان اما مشهور بود که با فیلم راننده تاکسی (taxi driver) موفق به کسب جایزه‌ی نخل طلای جشنواره‌ی کن شده بود و هر اثرش غافلگیری به شمار می‌رفت. در چنین شرایطی او مایکل چپمن را صدا زد تا فیلم‌برداری فیلم گاو خشمگین را به عهده بگیرد.

فیلم با تمرین جیک لاموتا با بازی رابرت دنیرو در مقابل آینه شروع می‌شود که برای اجرای یک استندآپ کمدی آماده می‌شود. حال فلاش‌بک آغاز و ما با داستان زندگی مردی غریب روبه‌رو می‌شویم که گویی باری سنگین بر دوشش احساس می‌کند. او بوکسوری حرفه‌ای است اما اسکورسیزی داستان این انتخاب و قدم گذاشتن در رینگ را طوری تعریف کرده که با فیلم‌هایی این‌چنین زمین تا آسمان فرق دارد.

گویی قهرمان داستان در هر مرتبه‌ای که وارد رینگ بوکس می‌شود، تصمیم دارد بار گناهانش را به دوش بکشد. انگار او مسیحی است که صلیب خود را بر دوش می‌کشد. او وارد می‌شود تا با هر ضربه‌ی حریف، خودش را در جایگاه متهم قرار دهد و شکنجه شود. در این شرایط آنچه که اهمیت پیدا می‌کند تا این حضور در رینگ به آیینی برای تذهیب نفس و شکنجه‌ی روحی تبدیل شود، فیلم‌برداری درخشان مایکل چپمن است و البته تمهید اسکورسیزی در استفاده از اسلوموشن و هم‌چنین جدا کردن فضای رینگ از حال و هوای اطرافش.

برای پی بردن به این موضوع، مخصوصا توانایی مایکل چپمن فیلم‌بردار در تصویربرداری و ساختن فضا، کافی است به همان سکانس تیتراژ فیلم توجه کنیم. رابرت دنیرو جایی میانه‌ی رینگ بوکس ایستاده و دوربین در خارج آن جای دارد. شخصیت در حال گرم کردن است و حرکات وی به شکل آهسته نمایش داده می‌شود. از همین جا انگار ما با یک مکان ورزشی سر و کار نداریم، ایضاً معبدی را به نظاره نشسته‌ایم که در آن مردی در حال عبادت می‌باشد.

پس شاید به لحاظ ژانری با فیلمی ورزشی یا زندگی‌نامه‌ای روبه‌رو شویم اما تأثیر بوکس در این فیلم و شناخت رفتار شخصیت اساسی همانقدر زیاد است که تأثیر بازی بیلیارد در فیلم بیلیاردباز (the hustler). در هر دوی این فیلم‌ها، ورزش قهرمان داستان فقط بهانه‌ای در دستان کارگردان است تا به شخصیت نزدیک شود و از آنچه مد نظرش است، بگوید. اما از سمتی دیگر انگار ورزش بوکس تفاوتی اساسی با دیگر ورزش‌ها برای کارگردانان آمریکایی دارد. با استفاده از این ورزش می‌توان زخم‌های فیزیکی را به روح آدمی پیوند زد و از آن استعاره‌ای درمورد‌ی ارزش تلاش یا صبر یا برعکس مانند این فیلم درمورد‌ی روان به هم ریخته‌ی آدمی ساخت.

بازی رابرت دنیرو در قالب نقش اساسی معرکه می‌باشد. او به خوبی توانسته جنون ذاتی شخصیت را از کار دربیاورد و هم‌چنین مسیری را که به سمت قهقرا می‌رود، ترسیم کند. همین بازی برای او اسکاری به ارمغان آورد. از سمت دیگر جو پشی مانند پیوسته در فیلمی از مارتین اسکورسیزی عالی است و هر وقت در قاب فیلم‌ساز حضور دارد، همه‌ی آن را از آن خود می‌کند.

بازی این دو بازیگر در کنار توانایی اسکورسیزی و فیلم‌نامه نویسان اثر در شخصیت‌پردازی باعث شده تا ما طی درام با شخصیت‌هایی همراه شویم و برای آن‌ها دل بسوزانیم که چندان هم مثبت نیستند. چرا که در یک عصیان کور، دست به خود ویرانگری زده‌اند و هیچ راهی برای رستگاری خود پیدا نمی‌کنند.

پل شریدر و ماردیک مارتین فیلم‌نامه‌ی فیلم را طبق کتابی به نام گاو خشمگین: داستان من که به زندگی مشت‌زنی آمریکایی به نام جیک لاموتا می‌پردازد، نوشته‌اند.

«داستان فیلم گاو خشمگین داستان ظهور و سقوط جیک لاموتا، مشت‌زنی است که زمانی قهرمان میان وزن جهان به شمار می‌رفت اما مشکلات خانوادگی و هم‌چنین روحیه‌ی سرکشش باعث شد تا همه چیز را از دست بدهد.»

۷. دنباله‌رو (The Conformist)

فیلم دنباله رو

  • مدیر فیلم‌برداری: ویتوریو استورارو
  • کارگردان: برناردو برتولوچی
  • بازیگران: ژان لویی ترنتینان، استفانیا ساندرلی
  • محصول: ۱۹۷۰، ایتالیا، فرانسه و آلمان غربی
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۸٪

ویتوریو استورارو با فیلم‌برداری فیلم دنباله‌رو کاری خارق‌العاده انجام داده می‌باشد. کیفیت تصاویری که او گرفته، در هماهنگی کامل با داستان پر تلاطم فیلم و البته فضای سرد آن و یکسان بر درونیات یخ‌زده‌ی شخصیت اساسی داستان می‌باشد. مارچلو، شخصیت اساسی فیلم، مردی است که هیچ‌گاه بر سر مواضعش با تمام قدرت نمی‌ایستد. او پیوسته از اتفاقی که در گذشته برایش افتاده، فراری است و به همین دلیل انگار در همان گذشته منجمد شده و دیگر به لحاظ عاطفی پیشرفت نکرده می‌باشد. دوربین ویتوریو استورارو هم تلاش در خلق همین انجماد دارد و نمی‌توان به قاب‌های ساخته شده از طریق وی خیره شد و سرمای جاری در فضا را احساس نکرد.

برناردو برتولوچی در این جا قسمتی از تاریخ کشورش را روایت کرده است که بیش از هر زمان دیگری در تاریخ معاصر ایتالیا با مفهوم خشونت و خونریزی گره خورده می‌باشد. او قرار است داستان قاتلی را تعریف کند که تمام تلاش خود را برای برخورداری از یک زندگی عادی به کار می‌برد. اما فیلم‌ساز این کار را به شیوه‌ی متدوال انجام نمی‌دهد. این آدمکش که برای آرمان‌های فاشیستی استخدام شده، متفاوت از پرداخت افرادی است که در فیلم‌های دیگری با شخصیت‌هایی این چنین شراغ داریم. او نه جانی است و نه قسی القلب. او فقط می‌خواهد عادی باشد و عادی زندگی کند اما شرایط غیر معمول، آدم‌هایی غیر معمول پرورش می‌دهد تا ایشان معمولی بودن را نه در داشتن یک زندگی عادی، ایضاً در دست زدن به جنایت ببینند.

در حقیقت در فیلم دنباله‌رو، برناردو برتولوچی به دورانی می‌پردازد که در آن همرنگ جماعت شدن به معنای طی کردن مسیری عکس یک زندگی معمولی است و از این طریق به سیستمی می‌تازد که در آن ارزش آدمی نه به خاطر شخصیتش ایضاً به خاطر میزان فداکاری به عده‌ای جنایتکار سنجیده می‌شود. در چنین قابی برخورد او با اشخاص دیگری که شیوه‌ی زندگی متفاوتی را در پیش گرفته‌اند و از زندگی خود لذت می‌برند و فقط به فکر آرمان‌های حزبی نیستند، تمام افکار او را به هم می‌ریزد. همین برخورد دو دیدگاه آن پایان معرکه‌ی فیلم را می‌سازد.

از سمتی دیگر برناردو برتولوچی دست به روانشناسی چنین افرادی هم می‌زند. شخصیت اساسی و هم‌چنین دستیار او از چیزی رنج می‌برند و مشکلی اساسی دارند. از چیزی که باعث شده رفتاری جنون آمیز مخصوصا در برخورد با زنان نشان دهند. شخصیت اساسی از اتفاقی در کودکی خود صدمه دیده و بعد از سمت پدر دیوانه‌ی خود رانده شده می‌باشد. مادرش زندگی بی بند و باری دارد و همین تأثیری عمیق بر رفتارش گذاشته می‌باشد. مخصوصا آن اتفاق وحشتناک کودکی که دلیل وجودی‌اش شده و وقتی در پایان فیلم با روی دیگری از آن اتفاق روبه‌رو می‌شود، حتی طرز فکر خود را که به خاطرش حاضر بود آدم بکشد، انکار می‌کند.

در جای جای فیلم طرفداران تفکرات فاشیستی یا کور تصویر می‌شوند یا مانند پدر شخصیت اساسی دیوانه. در سکانس شاهکاری مارچلو در حضور استاد سابق خود تفسیری از عدم وجود حقیقت‌جویی در جامعه‌ی آن زمان ایتالیا عرضه می‌دهد که می‌تواند به این آدمیان کور و کر معنایی تلخ ببخشد. آن‌ها همگی همان انسان‌های در زنجیری می‌باشند که مارچلو در غار خود فکر می‌کند که هیچ‌گاه  نور واقعی را ندیده‌اند و فقط فکری از آن دارند.

بازی ژان لویی ترنتینان در قالب نقش اساسی یکی از نکات قوت فیلم می‌باشد. او به خوبی توانسته نقش مردی را بازی کند که مدام میان آسمان و زمین معلق است و هیچ‌گاه نمی‌تواند تصمیم خودش را بگیرد. همین درک پا در هوا بودن شخصیت و تلاش برای گسترش دادن آن باعث شده تا او بتواند از پس نقش برآید و تصویری یگانه از مردی بسازد که همه چیزش را به خاطر پشت پا زدن به حقیقت از دست داده می‌باشد.

«مارچلو کلریچی، یک افسر در تشکیلات پلیس مخفی دولت فاشیست ایتالیا در زمان موسیلینی می‌باشد. او به پاریس می‌رود تا پروفسور و استاد سابق خود را ترور کند. در این بین ما تصاویر مختلفی از زندگی او مانند زمان پیوستنش به تشکیلات فاشیسم یا برخوردهایش با مادر خود و ازدواجش را می‌بینیم.»

۸. روزهای بهشت (Days of Heaven)

فیلم روزهای بهشت

  • مدیر فیلم‌برداری: نستور آلمندروس
  • کارگردان: ترنس مالیک
  • بازیگران: ریچارد گر، بروک آدامز
  • محصول: ۱۹۷۸، آمریکا
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۷.۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۳٪

شاید کار کردن با ترنس مالیک آن هم در مقام فیلم‌بردار کارهایش سخت به نظر برسد. او چیزهایی از فیلم‌بردار خود می‌خواهد که کمتر فیلم‌سازی به نشان آن‌ها می‌رود؛ کشف احساس یک لحظه خاص و فراچنگ آوردن آن در سینمای مالیک متفاوت از دیگران می‌باشد. او این احساسات را در نور خورشید، یک فضای باز، عطر و بوی چمن‌های یک علفزار یا وجود یک انسان سرگشته در بین آسمان آبی و زمین سبز می‌بیند. پس فیلم‌بردار، فیلم برای فراچنگ آورن احساسی که یک پرتو نور خورشید یا نواختن باد در بین شاخه‌های درختان ایجاد می‌کند، باید تمهیداتی در ذهن داشته باشد.

نستور آلمندورس معتقد بود که زیباترین نور برای فیلم‌برداری، نور طبیعی می‌باشد. پس این موضوع که او فیلم‌بردار این فیلم ترنس مالیک با آن همه فضای بیرونی و باز باشد، چندان عجیب نیست. جای گرفتن بدن آدم‌ها در قاب فیلم‌ساز در دل یک فضای بی انتها یکی از موتیف‌های تصویری این فیلم است و آلمندروس به خوبی توانسته این نماها را فیلم‌برداری کند. او که اهل اسپانیا بود و نیت داشت که فیلم‌ساز شود، اولین کار هالیوودی خود را با ترنس مالیک در همین فیلم انجام داد که بدون شک بهترین کارش هم هست. از دیگر فیلم‌هایی که او فیلم‌برداری کرد می‌توان به فیلم سرگذشت آدل ه. (the story of adele h.) به کارگردانی فرانسوآ تروفو اشاره کرد.

ترنس مالیک عادت دارد تا آرام آرام به شخصیت‌هایش نزدیک شود و از راهی غیر از قرار دادن چهره‌های آن‌ها در نماهای درشت، احساساتشان را به تصویر بکشد. او از هنر سینما توقعی دیگر از خوشامد عام دارد. گاهی تصاویر فیلم به جای اینکه به تعریف داستان بپردازند، در خدمت خلق احساسی می‌باشند که به یکی از شخصیت‌ها ربط دارد یا دارد فضایی می‌سازد که آوار خراب شده بر سر یک جمع را تداعی می‌کند؛ مانند آنچه که در فیلم خط باریک قرمز (the thin red line) اتفاق می‌افتد.

شخصیت‌های اساسی فیلم روزهای بهشت، آدم‌هایی می‌باشند گیر کرده در دل سرنوشتی محتوم. یک مثلث عشقی و روابط پر فراز و فرودشان هم نمی‌تواند ایشان را از گزند عبور تاریخ در امان نگه دارد. در چنین چارچوبی آنچه که بیش از همه اهمیت پیدا می‌کند، همین احساسات آدمیان است که فیلم‌ساز مانند یک شعر ناب به تصویرش می‌کشد. به همین دلیل است که ترنس مالیک بیش از آن که به کنش آدم‌ها اهمیت دهد، به احساسات آن‌ها اهمیت می‌دهد؛ چرا که کنش‌ آدم‌های عادی در دل غبار تاریخ گم می‌شود اما احساساتش تنها چیزی است که او را از دیگر موجودات جدا می‌کند.

بر خلاف آنچه که با نام فیلم به ذهن متبادر می‌شود؛ فیلم روزهای بهشت اثر تلخی می‌باشد. آدم‌ها در دل موقعیت‌های سخت تصمیمات سختی می‌گیرند و خیال می‌کنند که اختیار سرنوشت خود را به دست دارند اما حتمی بودن این سرنوشت را باور نمی‌کنند و وقتی متوجه همه چیز می‌شوند که دیگر خیلی دیر می‌باشد. شخصیت اساسی قصه معشوق خود را به پیرمردی می‌سپارد، به گمان اینکه آن پیرمرد خواهد مرد اما دیوانگی و جنون ناشی از این کار، باعث می‌شود تا ادامه‌ی زندگی خود را در جایی به دور از معشوق ادامه دهد.

در چنین قابی است که بر خلاف آنچه که گویا، دست پیدا کردن به آن احساساتی که گفته شد، هیچ ربطی به سانتی مانتالیسم سینمای ملودرام ندارد. این فراچنگ آوردن احساسات به کاری شبیه به کار هنرمندانه نقاشان می‌ماند که احساسات لحظه‌ای را ثبت می‌کنند نه فیلم‌سازی که با قرار دادن احساسات منقلب شده‌ی شخصیت‌ها در یک نمای درشت، اشک مخاطب را طلب می‌کند. در حقیقت ترنس مالیک احساسات شصخیت‌هایش را غیر مستقیم نمایش می‌دهد، آن هم با قرار دادن نماهای متعدد و ساختن یک جریان سیال از قاب‌ها.

«سال ۱۹۱۶. مردی به نام بیل به همراه معشوق و خواهر خود از شهر شیکاگو فرار می‌کند و با قطار به سمت جنوب می‌رود. او برای امنیت بیشتر، معشوق خود را هم به عنوان خواهرش معرفی می‌کند. آن‌ها به تگزاس می‌رسند و در کنار عده‌ای دیگر به عنوان کارگر در مزرعه‌ای مشغول به کار می شوند. بیل در می‌یابد که مرزعه‌داری پیر و ثروتمند در همان حوالی، عاشق معشوق او شده است …»

۹. ۲۰۰۱: ادیسه فضایی (۲۰۰۱: a Space Odyssey)

فیلم ارتباط فرانسوی

  • مدیر فیلم‌برداری: جفری آنزورث
  • کارگردان: استنلی کوبریک
  • بازیگران: کر دوله، گری لاک وود
  • محصول: ۱۹۶۸، آمریکا و انگلستان
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۸.۳ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۲٪

جفری آنزورث فیلم‌برداری فیلمی را بر عهده داشته است که امروزه به دستور زبان سینمایی فیلم‌های علمی تخیلی تبدیل شده. این از اهمیت کار درخشان او در مقام فیلم‌بردار و تصاویر درجه یکی که ساخته است حکایت دارد. خیلی از قاب‌های او اکنون جایی در پانتئون سینما دارند و دیگران فعلا مشغول به کار می‌باشند تا چیزی شبیه به این قاب‌ها بسازند. البته او باید یک صبر فولادی هم داشته باشد تا بتواند این تصاویر معرکه را در کنار آدمی کمال‌گرا و وسواسی مانند استنلی کوبریک خلق کند.

قصه‌ی فیلم ۲۰۰۱: یک ادیسه‌ی فضایی بهانه‌ای برای استنلی کوبریک است تا به پرسش‌هایی ازلی ابدی بپردازد. پرسش‌هایی در باب دلیل خلقت آدمی و مسیرش و جایی که قرار است برود. استنلی کوبریک فقط به مسیر اهمیت نمی‌دهد ایضاً منیت را هم نشانه می‌رود و تصویری بی‌همتا از آن می‌سازد. این دقیقا همان محل اختلاف او با فیلم‌سازان دیگر می‌باشد. همین چیزها است که به ما نشان می‌دهد چرا جایگاه کوبریک با ساختن فیلم ۲۰۰۱: یک ادیسه‌ی فضایی، جایگاهی دست نیافتی است؛ چرا که او حاوی چنان نگاه یگانه‌ای به جهان هستی است و چنان جهان‌بینی شکل گرفته‌ای در ذهن خود دارد که جرات می‌کند آن انگیزه را هم ترسیم کند اما دیگر فیلم‌سازانی که به ژانر علمی تخیلی رو می‌آورند، در همان ترسیم منیت گم و گور می‌شوند و قادر نیستند تا از ظن خود پاسخی برای این پرسش نمادین پیدا کنند.

البته مسیر برای کوبریک پیوسته مهم بوده می‌باشد. از راه سفر است که شخصیت‌های او جان می‌گیرند و دیدی متفاوت درمورد زندگی پیدا می‌کنند و متوجه می‌شوند که از این دنیا چه می‌خواهند. در باری لیندون (barry Lyndon) شخصیت اساسی از راه سفر کردن است که به بیراهه کشیده می‌شود و در درخشش (shining) این طی طریق به جنون ختم می‌شود. در فیلم چشمان کاملا بسته (eyes wide shot) این سفر درونی است و در پرتقال کوکی (clockwork orange) کاملا ذهنی. اما سفر و اهمیت آن در سینمای کوبریک پیوسته وجود دارد و منیت متفاوت خواهد بود.

فیلم ۲۰۰۱: یک ادیسه‌ی فضایی از اولین فیلم‌هایی است که از ترس آدمی از تکنولوژی و هوش مصنوعی می‌گوید. از اینکه این موجودات خالی از احساس کنترل زندگی آدمی را به دست بگیرند و تبدیل به خطری برای جان او بشوند. از این منظر با فیلمی عمیقا پیشگویانه روبه‌رو هستیم؛ چرا که عملا امروزه بدون تکنولوژی هیچ کاری از آدم بر نمی‌آید و همه چیز به کمک آن‌ها وابسته می‌باشد. اما کوبریک همین تکنولوژی را هم به شیوه‌ی خودش تصویر می‌کند؛ در قالب کامپیوتری که به راحتی می‌تواند به عنوان یکی از ترسناک‌ترین شخصیت‌های تاریخ سینما انتخاب شود، آن هم فقط از راه نمایش یک صدا و یک نور قرمز رنگ.

استنلی کوبریک شخصیت‌های ترسناک بسیاری خلق کرده، اما حضور هیچ‌کدام بر پرده‌ی سینما مانند حضور هال، کامپیوتر این فیلم ترسناک نیست؛ چرا که برخلاف جک نیکلسون فیلم درخشش یا مالوک مک‌داول فیلم پرتقال کوکی، شخصیتی نمایشی نیست که مخاطب با فاصله به تماشای آن بنشیند، ایضاً موجودی است که در خانه‌ی همه‌ی ما وجود دارد؛ یعنی همان هوش مصنوعی. پس چندان فکر اینکه زندگی هر یک از ما مانند شخصیت اساسی فیلم ۲۰۰۱: یک اودیسه فضایی از طریق یک کامپیوتر به نابودی کشیده شود خیلی سخت نیست.

فیلم ۲۰۰۱: یک اودیسه فضایی روایتگر تلاش انسان برای رسیدن به کمال و ملاقات با جهان ناشناخته‌ها و رسیدن به حداکثر دانش می‌باشد. فیلم استنلی کوبریک از میل آدمی به شناختن و از ترس او از ناشناخته‌ها تغذیه می‌کند و فضایی ذهنی از پیشرفت چند میلیون ساله‌ی موجودی به عنوان آدم می‌سازد که در اصل تفاوت چندانی با آنچه که کوبریک در نخستی اثر به عنوان سرآغاز زندگی می‌بیند، نکرده می‌باشد.

«فیلم با تصاویری از تعدادی انسان اولیه شروع می‌شود که بر سر قلمرو و غذا در جنگ می‌باشند. ناگهان یک شی در مقابل آن‌ها ظاهر می‌شود. یکی از این آدمیان بعد از ظهور این شی، متوجه می‌شود که می‌تواند از یک استخوان به عنوان وسیله‌ای برای کشتن استفاده کند. تصویر قطع می‌شود به میلیون‌ها سال بعد. حال عده‌ای دانشمند در جستجوی راهی برای پیدا کردن رازهای همان شی می‌باشند. چند فضانورد برای رسیدن به این منظور عازم سیاره‌ی مشتری می‌شوند …»

۱۰. ارتباط فرانسوی (The French connection)

فیلم ارتباط فرانسوی

  • مدیر فیلم‌برداری: اوون رویزمن
  • کارگردان: ویلیام فریدکین
  • بازیگران: جین هاکمن، فرناندو ری و روی شایدر
  • محصول: ۱۹۷۱، آمریکا
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۷.۷ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۶٪

اوون رویزمن زمان ساخت فیلم ارتباط فرانسوی در کنار ویلیام فریدکین تلاش داشت تصویری واقع‌گرایانه و رئالیستی از نیویورک عرضه دهند. نیویورک این فیلم، شهری پر از نور و پر زرق و برق نیست که کارآگاهانش لباس‌هایی شیک بپوشند یا شهری که به شیوه‌ی سینمای نوآر، تاریکی و پلیدی‌هایش در گوشه و کنار آن پنهان شده باشد. در این جا زشتی‌های شهر رو، عیان و بدون واسطه به تصویر درآمده و قسمتی از زندگی روزمره می‌باشد. شهری هزارتو که مجریان قانون آن برای پیدا کردن یک مجرم به هر گوشه‌اش سرک می‌کشند اما در نهایت رد او را در روشنایی روز و در وسط شهر گم می‌کنند. اوون رویزمن برای ساختن این فضا سنگ تمام گذاشته می‌باشد.

داستانی فیلم به کلافگی‌های دو مأمور پلیس می‌پردازد که از نخست تا انتها در جستجوی پیدا کردن نحوه‌ی ورود موارد مخدر به شهر نیویورک و هم‌چنین پیدا کردن عوامل آن مشغول می‌باشند. جایی در بین آسمان خراش‌های بزرگ و سر به فلک کشیده‌ی شهر، خطر جدیدی کمین کرده که مأمورین پلیس به طرز کارش وارد نیستند و نمی‌دانند چگونه با آن برخورد کنند. خلافکاری ظهور کرده که مانند یکی از افراد طبقات اشرافی اروپا رفتار می‌کند و این کار را برای پلیس‌های خیابانی و بی سر و پای شهر سخت می‌کند.

شخصیت‌های پلیس به گونه‌ای طراحی شده‌اند که نمی‌توان آن‌ها را با اسلافشان در دوران کلاسیک سینما مقایسه کرد. این‌ها عده‌ای آدم بد لباس و بد دهن می‌باشند که چندان از آداب اجتماعی بویی نبرده‌اند؛ آن چندان باهوش هم نیستند که به قدرت ذکاوت خود اتکا کنند و عرصه را خلافکاری باهوش تنگ کنند، ایضاً کاملا بر عکس، به حیواناتی وحشی می‌مانند که فقط به پشتکار و البته زور بازوی خود متکی می‌باشند. از این منظر با شخصیت‌هایی خاکستری روبه‌رو هستیم که در جستجوی طرف مقابل شهر را به هم می‌ریزند اما تیزهوشی ضد قهرمان داستان آن‌ها را هر بار ناکام می‌گذارد. از این منظر می‌توان فیلم ارتباط فرانسوی را بی واسطه محصول دوران پارانویای دهه‌ی ۱۹۷۰ نامید.

بازی جین هاکمن و رووی شایدر در قالب دو پلیس فیلم ارتباط فرانسوی گیرا می‌باشد. هر دو به خوبی توانسته‌اند از پس نقش خود برآیند و البته جین هاکمن در ترسیم بخش سرکش شخصیت خود موفق‌تر از روی شایدر می‌باشد. اما از سمتی دیگر دهه‌ی ۱۹۷۰ به چه دهه‌ی طلایی و درخشانی برای روی شایدر تبدیل شد. او کلی شاهکار ماندگار در این دوران دارد که یکی از آن‌ها همین فیلم ارتباط فرانسوی می‌باشد. فرناندو ری هم در ترسیم شخصیت منفی فیلم بسیار توانا می‌باشد. او نقش خلافکاری اتو کشیده را بازی می‌کند که بر خلاف پلیس‌های داستان باهوش و کاریزماتیک است و باعث برخورد دو شیوه‌ی زندگی و دو نگرش کاملا متفاوت در شهری مانند نیویورک می‌شود.

فیلم ارتباط فرانسوی یکی از بهترین سکانس‌های تعقیب و گریز تاریخ سینما را در خود جای داده می‌باشد. سکانسی نفس‌گیر که با ماشین آغاز می‌شود و بعد از کلی تصادف پای پیاده ادامه پیدا می‌کند و در نهایت به ایستگاه مترو ختم می‌شود. این سکانس چه به لحاظ هنر فیلم‌برداری و چه به لحاظ کارگردانی و چه از نظر تدوین یکی از بهترین‌ها در تاریخ سینما است و کلاس درس کاملی برای چگونگی ساختن سکانس‌های اکشن محسوب می‌شود.

فیلم ارتباط فرانسوی موفق شد جایزه‌ی اسکار بهترین فیلم آن سال را از آن خود کند. و البته دنباله‌ای بر آن ساخته شد که به هیچ عنوان قابل مقایسه با این یکی نیست.

«دو کارآگاه با نام‌های جیمی و روسو متوجه می‌شوند که محموله‌ی هرویینی به شهر نیویورک وارد شده می‌باشد. آن‌ها در تلاش می‌باشند تا این محموله را بیابند. در این بین رییس قاچاقچیان نیز وارد شهر شده می‌باشد. او نیت دارد تا محموله‌ی قاچاق را به فروش برساند. تحقیقات پلیس این دو سمت ماجرا را به هم می‌رساند. اما …»

بقیه فیلم‌ها به ترتیب سال ساخت از این قرار است:

۱۱. متروپلیس (Metropolis)

فیلم مترو پولیس

  • مدیران فیلم‌برداری: کارل فراد، گونتر ریتائو
  • کارگردان: فریتس لانگ
  • بازیگران: آلفرد آبل، بریگیته هلم
  • محصول: ۱۹۲۷، آمریکا
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۸.۳ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۷٪

کارل فراد و گونتر ریتائو با عنایت به امکانات آن زمان، کار بسیار سختی برای برآورده کردن توقعات فریتس لانگ داشته‌اند. اول اینکه بر خلاف امروز تمام آن چشم‌انداز غریب باید ساخته و آنگاه به گونه‌ای از آن‌ها فیلم‌برداری می‌شد که در جهان ساخته شده از طریق فیلم‌ساز، قابل باور به نظر برسند. در چنین قابی کار فیلم‌برداران فیلم نه تنها عالی، ایضاً بی مانند می‌باشد.

پادآرمانشهری ترسناک که داستانش در آینده اتفاق می‌افتد. جامعه به دو طبقه «اندیشنده» و «کارگر»  تقسیم شده است و اختلاف سطح زندگی میان این دو طبقه، آینده روشنی ترسیم نمی‌کند. فرهیختگان بالای زمین ساکن می‌باشند و کارگران زیر زمین. حق و حقوق کارگران پایمال می‌شود و زندگی نکبت‌بارشان هر روز سیاه‌تر می‌شود. آنان چونان زنبوران کارگر فقط حق زنده ماندن برای خدمت به بالا دستی‌ها را دارند و بعد از انجام وظیفه چونان موریانه در لانه‌های متعفن خود، فقط نفس می‌کشند. در چنین بستری ظهور یک منجی رهایی بخش شرایط را جور دیگری رقم می‌زند.

ترکیب تفکرات چپ و آشکارا مارکسیستی و اندیشه‌های مذهبی و در هم آمیزی آن با احساسات هنرمند در جای جای فیلم دیده می‌شود. شورش رومانتیک هنرمند برای نمایش ذات حقیقی زندگی انسان مدرن‌، تبدیل به کابوسی متعفن شده که عرق سرد بر پیشانی مخاطب می‌نشاند. شهر نماد تن انسان است، فرهیختگان نماد مغزش و کارگران دست‌هایش. جای یک قلب در این میان خالی است تا هارمونی کاملی میان تمام اجزا شکل بگیرد و شهر خالی از احساس فیلم، جلوه‌ای انسانی با احساسات انسانی به خود بگیرد. ظهور منجی حکم حضور قلب در سینه خالی این شهر را دارد.

کارگران چون توده‌ای بی‌شکل غلامان حلقه به گوش هر کسی می‌باشند که جایی را نشان آن‌ها دهد و فرهیختگان هم این را خوب می‌دانند. آن‌ها آینده‌ای برای این غلامان می‌سازند که در آن هیچ خاطره‌ای از هیچ جایی نیست تا هر فرد خارج از این توده صاحب هویتی یکه شود و شخصیتی یگانه پیدا کند. چون آنچه که انسان را تعریف می‌کند، همان خاطره است و آدم بی‌خاطره به هیچ جایی تعلق ندارد.

فریتس لانگ چنین فضای جهنمی و هراسناکی را در اوج قله اکسپرسیونیسم و با به کارگیری تمام تجربیات خود در این جنبش ساخته می‌باشد. کنتراست میان تاریکی و روشنایی به درستی موقعیت خیر و شر را ترسیم می‌کند و هویتی یکه از شهر شیطان ‌زده فیلم به دست می‌دهد. تفکرات مارکسیستی، لایه‌های مذهبی و افسانه‌ها و اسطوره‌های داستان زمانی به درست شکل می‌گیرد که تقابل میان دنیای بالا و دنیای زیرین ساخته شود؛ شهر مظلومان و شهر ظالمان باید شخصیت‌پردازی شود و در نهایت همه این‌ها زمانی برای مخاطب قابل باور می‌شود که «شهر» درست و به اندازه ساخته شود.

به همین دلیل است که نام فیلم متروپلیس یا کلان‌شهر می‌باشد. لانگ خوب می‌دانست که این شهر از همه شخصیت‌های انسانی فیلم مهم‌تر است و برای تأثیرگذار شدن فیلم اول باید شهری قابل باور، با جهانی بی‌همتا بسازد؛ حتی چنانچه داستان فیلم در آینده بگذرد.

متروپلیس اوج دستاورد فریتس لانگ به عنوان یک فیلم‌ساز خیال پرداز می‌باشد. البته خیال پردازی او خالی از رنگ و نور و شادی و زیبایی‌های تصنعی می‌باشد. در این جهان همه چیز تاریک است اما در هر صورت فعلا امیدی وجود دارد؛ امید به ظهور یک منجی تا همه چیز را درست کند و عدالت را برقرار سازد. فعلا زمانی مانده بود تا فریتس لانگ احساس خطر کند و از ظهور هیتلر در قالب یک ویرانگر بترسد؛ فعلا زمانی باقی بود تا او در امید را به طور کامل بر مخاطب خود ببندد.

«شهری در آینده و در سال ۲۰۲۶. مردم به دو دسته‌ی اندیشنده و کارگر تقسیم شده‌اند. کارگرها زیر زمین و در محله‌هایی ویران‌شده و نکبت‌زده و اندیشمندان در برج‌هایی باشکوه زندگی می‌کنند. مردم زیر زمین یا همان کارگرها تحت آموزش‌های زنی حق و حقوق خود را فرا می‌گیرند. آن‌ها منتظر ظهور یک منجی می‌باشند تا آن‌ها را از شر این زندگی مصیبت زده نجات دهد …»

۱۲. ناپلئون (Napoleon)

فیلم ناپلئون

  • مدیران فیلم‌برداری: لنس هنری بورل، ژول کروگر و ژوزف لویی ماندویلر
  • کارگردان: آبل گانس
  • بازیگران: آلبر دیودون، آنتونین آرتا
  • محصول: ۱۹۲۷، فرانسه
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۸.۲ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۸٪

ساخته شدن فیلم ناپلئون زمان اکثر سازندگان آن گرفت. از سمتی آن قدر پروژه‌ی جاه طلبانه‌ای بود که سیاهی لشکرها،تکنسین‌ها، بازیگران و افراد مختلفی به طور همزمان بر روی آن کار می‌کردند. از طرف دیگر تعدادی از نماها با چند دوربین گرفته می‌شد. همه‌ی این‌ها در کنار هم باعث شد که فیلم بیش از یک مدیر فیلم‌برداری داشته باشد.

البته که کار این سه نفر واقعا یکی از بی نقص‌ترین کارهای تاریخ سینما می‌باشد. آبل گانس آن قدر جاه طلب و کمال‌گرا بود که می‌خواست عظمت فیلمش در حد عظمت شخصیت تاریخی آن باشد؛ پس پروژه‌ای رویایی در ذهن داشت. گرچه این پروژه هیچ وقت کامل نشد اما همین فیلم اول از آن مجموعه فیلم‌هایی که قرار بود ساخته شود هم، برای پی بردن به کار عظیم وی و گروهش کافی می‌باشد.

فیلم ناپلئون اوج جنبش سینمایی امپرسیونیسم فرانسه در دهه‌ی ۱۹۲۰ میلادی می‌باشد. جنبشی که در نخست طبق نظریات افرادی مانند لویی دلوک، ژرمن دولاک، ژان اپستاین و غیره پا گرفت و می‌توان آن را اولین سینمای تجربه‌گرا در تاریخ سینما نامید. آن‌ها مانند اسلافشان در نقاشی، در پی فرا چنگ آوردن احساسات فرّار در قاب خود بودند و مانند آن‌ها خیلی سریع از واقع‌گرایی به سمت ذهنی‌گرایی حرکت کردند. ایشان مفهومی به نام فتوژنی را پایه‌گذاری کردند و رسیدن به غایت این مفهوم را چیزی نامیدند که ناب‌ترین شکل سینما نامیده می‌شد.

آبل گانس هم یکی از همین افراد بود که البته بیش از بقیه به سمت داستانگویی گرایش داشت. هر اتفاقی که در فیلم‌های او شکل می‌گرفت بلافاصله یک دستاورد سینمایی به شمار می‌رفت و باعث گسترش دستور زبان سینما می‌شد. او در این فیلم به تصویرگری زندگی یکی از سرشناس‌ترین شخصیت‌های تاریخ کشورش نشسته است و زندگی او از کودکی تا سپس حمله به ایتالیا در جوانی را به ترسیم کرده. آبل گانس تلاش کرده در این راه از تمام امکاناتی که جنبش امپرسیونیسم برای بیان احساسات آدم‌ها در اختیارش گذاشته استفاده کند و البته ار تعالیم مرد بزرگی مانند دیوید وارک گریفیث در داستانگویی هم استفاده کرده می‌باشد. به همین دلیل اصول داستانگویی فیلم شاید در نگاه اول تحت تأثیر فیلم تولد یک ملت یا تعصب (intolerance) گریفیث به نظر برسد، اما بیان احساسات شخصیت اساسی از زاویه‌ی دید یک امپرسیونیست شکل گرفته می‌باشد.

استفاده از دوربین سوبژکتیو، تدوین بسیار سریع و در هم آمیختن نماها با یکدیگر، تمرکز بر حضور یا عدم حضور فرد در قاب برای نمایش اینکه افکار وی درگیر موضوع دیگری است و مواردی از این دست، آن چیزی است که پیروان این جنبش با خود به سینما آوردند و طبیعی است که آبل گانس هم از این امکانات برای بیان مکنونات قلبی شخصیت اساسی خود استفاده کند. اما فیلم ناپلئون فقط به این موارد خلاصه نمی‌شود. ابعاد فیلم آنقدر عظیم است، دکورها و صحنه‌های نبرد آن آنقدر غول‌آسا است که عملا همه عوامل فیلم را ورشکسته کرد و باعث شد گانس هیچ‌گاه نتواند آنچه را که دقیقا مد نظر داشت بر پرده بیاندازد.

به عنوان مثال تعدادی از سکانس‌های فیلم با استفاده از سه دوربین به شکل جدا اما همزمان فیلم‌برداری شده بود که باید در حین اکران، این تصاویر با سه پروژکتور و روی سه پرده به شکل همزمان پخش می‌شد. به این شکل اجرا، پرده‌ی سه لته‌ای گفته می‌شد که همه‌ی سینماها امکان برپایی آن را نداشتند. آبل گانس به انگیزه نمایش عظمت صحنه‌های نبرد یا نمایش بزرگی شخصیت اساسی داستان خود از این تکنیک استفاده کرده بود؛ تکنیکی چنان جاه‌طلبانه که عملا در همان نخست محکوم به شکست بود اما از چنان شوری خبر می‌داد که فقط در افراد نابغه یافت می‌شود.

فیلم ناپلئون تا سال‌ها غیرقابل دسترس بود و نسخه‌ی با کیفیتی از آن موجود نبود و بالاخره در عصر حاضر با کیفیتی خوب مرمت شد. پروژه‌ی مرمت فیلم، عظیم‌ترین پروژه‌ی مرمت یک فیلم سینمایی به شمار می‌رفت، چرا که تمام پلان‌های آن به خاطر طولانی بودن بیش از حد فیلم در دسترس نبود. مدت زمان فیلم ناپلئون نزدیک به پنج ساعت است و قاطعانه می‌توان آن را عظیم‌ترین فیلم تاریخ سینمای فرانسه نامید.

«ما در نخست با ناپلئون بناپارت در مدرسه‌ای شبانه‌روزی در دوران کودکی وی آشنا می‌شویم که شاهینی به عنوان هدیه تحویل گرفته و دیگران به همین خاطر به وی حسادت می‌کنند. در ادامه داستان زندگی او تا نوجوانی، جوانی و زمان عاشقی را می‌بینیم و هم چنین با جاه‌طلبی‌های وی روبه‌رو می‌شویم. داستان فیلم تا زمان انتخاب او به عنوان فرمانده‌ی ارتش فرانسه به انگیزه لشگرکشی به ایتالیا ادامه دارد.»

۱۳. طلوع: آواز دو انسان (Sunrise: a song of two humans)

فیلم طلوع

  • مدیران فیلم‌برداری: چارلز روشر، کارل اشتراوس
  • کارگردان: فردریش ویلهلم مورنائو
  • بازیگران: ژانت گینور، جرج اوبراین
  • محصول: ۱۹۲۷، آلمان
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۸.۱ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۸٪

فیلم طلوع: آواز دو انسان یکی از دستاوردهای بی مانند هنری در قرن بیستم میلادی می‌باشد. ترکیبی بی مانند و بی نقص از سینمای اکسپرسیونیستی آلمان و قصه‌های پر از پند و اندر و البته خوش ریتم و زیبای آمریکایی، با کارگردانی که شاید در کنار دیوید وارک گریفیث و سرگی آیزنشتاین و ژرژ میلیس بزرگترین فیلم‌ساز دوران سینمای صامت باشد. فردریش ویلهلم مورنائو با ساختن فیلم طلوع، دستور زبان سینمای صامت را به چنان کمالی رساند که شاید چنانچه در همان زمان سر و کله‌ی سینمای ناطق هم پیدا نمی‌شد، امکان نداشت تا کسی از آن کمال فراتر رود.

کارل اشتراوس و چارلز روشر هر دو در آمریکا فیلم‌برداران قهاری به حساب می‌آمدند اما این پیدا شدن سر و کله‌ی فیلم‌ساز آلمانی بود که باعث شد تا آن‌ها با بزرگترین چالش خود روبه‌رو شوند و انصافا که کاری خارق‌العاده انجام دادند. این دو قرار بود قاب‌هایی خلق کنند که تا آن زمان خلق نشده بود و از حقه‌هایی استفاده کنند که فعلا بدیع به حساب می‌آمد. نماهای شهر هیچ‌گاه چنین پر سر و صدا و شلوغ نبود و شب‌ها هیچ‌گاه چنین سایه روشنی را به خود ندیده بود.

مورنائو در کنار آن‌ها یکی از معروف‌ترین پلان‌های تاریخ سینما را خلق کرد؛ جایی که مرد برای دیدن معشوقه‌ی پنهانی خود، زیر نور مهتاب قدم می‌زند و در نهایت زمانی به او می‌رسد که گویی سنگینی ماه را بر روی دوش خود احساس می‌کند. این پلان با شکوه، پرده‌ی دیگری از داستان آدم و حوا و البته هبوط آدمی بر روی کره‌ی زمین می‌باشد. به همین علت چنین مهیب و البته تأثیرگذار ساخته شده؛ گویی اتفاق شومی در راه است که همین خیانت در مقابل آن چیزی نیست. اتفاقی که در ادامه به وقوع می‌پیوندد و مخاطب را چندان منتظر نگه نمی‌دارد.

فیلم طلوع: آواز دو انسان داستان ساده‌ای دارد. اتفاقات عجیب و غریبی قرار نیست که شکل بگیرد و شخصیت‌ها هم رفتارهای محیرالعقول از خود نشان نمی‌دهند. آنچه که فیلم را چنین جذاب و البته در تاریخ سینما مهم می‌کند همین کنار هم قرار دادن تصاویر مختلف برای رسیدن به یک تصنیف سینمایی کامل است؛ همان گونه که نام فیلم چنین به ما می‌گوید. سفر شخصیت‌های اساسی از یک محیط ساکت و آرام و البته بی دغدغه که به بهشت می‌ماند، به جایی پر از سر و صدا که در آن ظاهر هر فرد از هر چیز دیگری اهمیت بیشتری دارد، شخصیت‌های قصه را به درک جدیدی از زندگی می‌رساند. برخورد دو شیوه‌ی زندگی، یعنی زندگی روستایی با زندگی پر زرق و برق شهری، به نفع زندگی ساده‌ی روستایی تصویر می‌شود و اما این خروج از بهشت و قدم نهادن در زمین گرم انسانی، عواقبی هم برای آن‌ها دارد؛ ایشان باید جریمه‌ی این نافرمانی را پرداخت کنند و حسابی تنبیه شوند و فردریش ویلهلم مورنائو در این فصل هم که به غرق شدن آدمی در یک دریاچه اختصاص دارد، سنگ تمام می‌گذارد و جشن با شکوهی از تصاویر ناب به راه می‌اندازد.

فیلم طلوع: آواز دو انسان از کتابی به نام سفر به تیلست به قلم هرمان زودرمن ساخته شده می‌باشد. این قصه هم به سفر کردن خود مورنائو به آمریکا ارتباط دارد و هم از سادگی از دست رفته‌ای می‌گوید که با به وقوع پیوستن جنگ اول جهانی از بین رفت. به همین دلیل فیلم‌سازی آلمانی در کشور آمریکا به نشان آن رفته می‌باشد. شهر موجود در قصه اختصاصا برای همین فیلم ساخته شد که بسیار هم پر هزینه بود. در آخرین نظر سنجی نشریه‌ی معتبر سایت اند ساند، فیلم طلوع: آواز دو انسان در جایگاه پنجم بهترین فیلم‌های تاریخ سینما جای گرفت.

«مردی به همراه زن و فرزندان خود در یک روستای آرام، زندگی می‌کند. مرد رویای زندگی در شهر دارد و از راه زنی شهر نشین اغوا می‌شود. زن شهر نشین از مرد می‌خواهد تا به شهر بیاید و آن جا زندگی کند. مرد همسرش را به دریاچه‌‌ای در همان حوالی می‌برد و گویا نیت دارد او را از بین ببرد تا با خیال راحت به معشوقش برسد …»

۱۴. برباد رفته (Gone with the Wind)

فیلم برباد رفته

  • مدیر فیلم‌برداری: ارنست هالر
  • کارگردان: ویکتور فلمینگ
  • بازیگران: کلارک گیبل، ویوین لی
  • محصول: ۱۹۳۹، آمریکا
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۸.۱ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۰٪

ارنست هالر فیلم‌بردار شناخته‌ شده‌ای در سینمای آمریکا بعد از ورود صدا بود. او پیش از برباد رفته، فیلمی مانند جزبل (jezebel) به کارگردانی ویلیام وایلر و بازی بتی دیویس را در کارنامه داشت که به خاطر آن یک نامزدی اسکار در کارنامه‌اش دیده می‌شد. بعد از فیلم‌برداری فیلم برباد رفته که جایزه‌ی اسکار را ربود هم در فیلم‌های درخشانی مانند شورش بی‌دلیل (rebel without a cause) اثر نیکلاس ری یا بر سر بیبی جین چه آمد؟ (what ever happened to baby jane) اثر رابرت آلدریچ به فعالیت پرداخت. اما بدون شک همین فیلم برباد رفته بهترین فیلم‌برداری در کارنامه‌ی او می‌باشد.

ویکتور فلمینگ کارنامه‌ی درخشانی در ساخت آثار بزرگ دارد. اما فیلم برباد رفته آن قدر پروژه‌ی پر دردسری بود که منجر به بیماری او شد. اول جرج کیوکر قرار بود تا این فیلم را بسازد و بعد از اخراج وی ویکتور فلمینگ جایگزین او شد. اما روال طاقت فرسای کار او را هم از پا درآورد و چند صحنه‌ی باقی مانده را سام وود ساخت تا در نهایت این فیلم پر سر و صدا ساخته شود و رنگ پرده به خود بگیرد. آنچه در فیلمی چنین پر درد سر به چشم می‌آید یکدستی در کار فیلم‌بردار آن است که با وجود کار در کنار افراد مختلف، توانست بدون نقص عمل کند.

فیلم برباد رفته طبق کتابی به قلم مارگارت میچل و به همین نام ساخته شده می‌باشد. فیلمی بسیار موفق که توانست جوایز اسکار اکثر جمله بهترین فیلم، بهترین فیلم‌برداری، بهترین فیلم‌نامه‌ی اقتباسی و بهترین بازیگر نقش اول زن برای ویوین لی در نقش اسکارلت اوهارا را از آن خود کند. اما شاید مهم‌ترین جایزه‌ی اسکار فیلم به هتی مک‌دانیل رسید؛ جایزه‌ی اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل زن. چرا که او اولین آفریقایی- آمریکایی تباری بود که به این جایگاه می‌رسید.

فیلم روایتی پر فراز و فرود است که طی جنگ‌های داخلی آمریکا و بعد از آن می‌گذرد. خانواده‌ای جنوبی که در ظاهر خوش و خرم در کنار هم زندگی می‌کنند در این چارچوب دستخوش اتفاقات مختلف می‌شوند و زندگی آن‌ها به هم می‌ریزد. مانند پیوسته این بلایای ویرانگر، اول از همه انسانیت و روابط عاطفی را از بین می‌برد مانند هر فیلم تاریخی دیگری که داستانش در دل بحران‌ها می‌گذرد، نیروی اراده‌ی آدم‌ها به بوته‌ی آزمایش گذاشته می‌شود. در چنین چارچوبی و در آن زمانه تمرکز بیشتر فیلم بر شخصیت زن و مصائب اسکارلت، یعنی شخصیت زن فیلم می‌باشد. در این جا مرد داستان آدمی بی وفا می‌باشد. کلارک گیبل در نقشی تاریخی در قالب این مرد، دیالوگ‌های ماندگاری را بر زبان آورده است؛ از جمله آن که در جواب ابراز علاقه‌ی شخصیت اسکارلت می‌گوید: اینم از بدبختیته عزیزم.

گاهی نبرد داخلی و تلفات ناشی از آن در پیش زمینه‌ی تصویر قرار می‌گیرد و گاهی در پس زمینه. اما سایه‌ی شوم حضور آن ویرانی از آغاز جنگ و حتی تا زمانی بعد از آن در اطراف شخصیت‌ها دیده می‌شود. نکته‌ای که فیلم را جذاب می‌کند، ترسیم دو شخصیت اساسی است؛ اسکارلت اوهارا دختری جنوبی که خواهان بسیاری دارد، به مردی دل می‌بندد که بر خلاف دیگران توجه چندانی به او ندارد. نه اینکه رت باتلر بی علاقه باشد اما چنان مغرور است که خودش را بر هر چیز ارجح می‌داند. در چنین چارچوبی کشمکش میان این دو تبدیل به مهم‌ترین عامل موفقیت فیلم می‌شود.

فیلم برباد رفته تبدیل به پر فروش‌ترین فیلم آن زمان شد. مردم چنان برای تماشای فیلم صف بستند که بلیط کمیاب بود. نکته‌ی جالب اینکه با وجود آمار و ارقامی که امروزه مدام برای فیلم‌‌های متأخر جیمز کامرون یا فیلم‌های ابرقهرمانی کمپانی مارول اعلام می‌شود، چنانچه تورم را طی این سال‌ها لحاظ کنیم، فیلم برباد رفته فعلا هم پر فروش‌ترین فیلم تاریخ سینما می‌باشد.

«سال ۱۸۶۱. چیزی تا شروع جنگ داخلی آمریکا نمانده می‌باشد. اسکارلت اوهارا دختر جوانی از یک خانواده‌ی برده‌دار است که به مهمانی اعلام عروسی پسری به نام اشلی در همسایگی دعوت می‌شود. اسکارلت فکر می‌کند که چون اشلی از ازدواج با او ناامید شده نیت دارد با دختر دیگری ازدواج کند و به همین دلیل به آن مهمانی می‌رود و به اشلی ابراز علاقه می‌کند اما این بار اشلی او را پس می‌زند. مردی به نام رت باتلر این صحنه را می‌بیند و از اسکارلت خوشش می‌آید. در ادامه جنگ شروع می‌شود و اسکارلت با مردی به نام چارلز ازدواج می‌کند اما شوهرش کشته می‌شود و او به آتلانتا می‌رود. در آن جا دوباره با رت باتلر که حالا دلال جنگ است روبه‌رو می‌شود …»

۱۵. جادوگر شهر از (The Wizard of Oz)

فیلم جادوگر شهر از

  • مدیر فیلم‌برداری: هارولد راسن
  • کارگردان: ویکتور فلمینگ
  • بازیگران: جودی گارلند، فرانک مورگان
  • محصول: ۱۹۳۹، آمریکا
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۸٪

هارولد راسن در کنار ویکتور فیلمینگ با استفاده از رنگ‌های خیره کننده‌ی تکنی کالر جلوه‌ای جادویی به تصاویر فیلم جادوگر شهر از بخشیده می‌باشد. قاب بندی‌ها در ترکیب با این رنگ‌ آمیزی فضایی دلنشین خلق کرده که که مانند رویاهای دخترک قصه پر زرق و برق و رنگارنگ می‌باشد. هارولد راسن از راه فیلم‌برداری خود به خوبی توانسته تا برای فضای فانتزی کتاب ال فرانک باوم ترجمانی تصویری پیدا کند.

کتاب جادوگر شهر از به طرز حیرت ‌آوری میان بچه‌های دهه‌ی ۱۹۳۰ میلادی محبوب بود. کمپانی مترو گلدوین مایر بعد از موفقیت فیلم سفید برفی و هفت کوتوله به فکر اقتباسی سینمایی از این کتاب محبوب افتاد و به فیلم‌نامه نویسانش دستور ترجمان تصویری آن را صادر کرد. ضمنا دوران، دوران معجزه‌ی تکنی ‌کالر هم بود؛ تکنیکی که به کارگردان امکان می‌داد تا کیفیت رنگی فیلم را به جهان خیال‌انگیز کتاب نزدیک کند.

رقص‌ها، موسیقی، جاده‌ی زرد رنگ، جهان پر از خیال و خوش رنگ و لعاب و حضور گرم جودی گارلند در نقش شخصیت اساسی، همه و همه در فیلم جادوگر شهر از باعث شد تا نتیجه‌ی نهایی فراتر از حد انتظار، بزرگسالان را هم راضی کند. کاراکتر دوروتی به همراه دوستان عجیب و غریبش که هر یک معرف قسمتی از ضعف‌های انسانی بودند و در نهایت رودررویی با جادوگری که شکست او اتحادشان را طلب می‌کرد، سبب‌ساز چنین اقبالی شد. آنچه که دوروتی بعد از ورود به جهان رویاگون شهر از آرزو می‌کند، در جهان امروز ممکن است که خیلی معصومانه به نظر برسد. او می‌خواهد هر طور شده که به خانه بازگردد و از آن شهر خیال‌انگیز خارج شود و شاید این در جهانی که بیشتر به سرکشی کودکان اهمیت می‌دهد تا به کودکانگی‌های آن‌ها، چندان خریدار نداشته باشد.

البته در کنار همه‌ی این‌ها جادوگر شهر از فیلمی است که باعث می‌شود چه مخاطب بزرگسال و چه کودکان به یاد آورند که جهان واقعی آن‌ها به هیچ وجه رویایی و پر از خواب و خیال خوش‌باورانه نیست. دشمنان دوروتی در نخستی کودکی او واقعا خشن و بی‌رحم می‌باشند؛ خانم گولچ هیچ اهمیتی به حیوانات نمی‌دهد؛ به همین دلیل او در ادامه به شکل یک جادوگر در مقابل دوروتی ظاهر می‌شود.

جادوگران مختلفی که سر راه قهرمانان داستان ظاهر می‌شوند فقط نگران ثروت و جلال خود می‌باشند و همین جهان اطرافشان را پر از رویاهای نفرت‌انگیز می‌کند؛ رویاهایی که با آمدن دوروتی و دوستان عجیب و غریبش مورد تهدید قطب خیر داستان قرار می‌گیرد. و از سمتی دیگر در پس این همه زیبایی و در هر گوشه‌‌ی این جهان رنگارنگ، خطری کمین کرده است؛ تأکید بر این موضوع، در ادامه‌ی تمام سنت‌های داستانگویی کودکانه است که شخصیت‌ها با خطرات متعدری روبه‌رو می‌شوند تا با بر آمدن از پس این مشکلات، کنار آمدن با جهان بیرون برای افراد آسان‌تر شود. به همین دلیل است که دوروتی اول فیلم شباهتی به دوروتی پایان آن ندارد؛ حال او عاقل‌تر شده و مسئولانه‌تر به زندگی و وقایع آن فکر می‌کند.

ویکتور فلمینگ استاد به پایان رساندن پروژه‌های پر از مشکل بود. او از پس ساختن فیلم برباد رفته با آن مشکلات بزرگش بر آمده بود و با ساختن فیلم جادوگر شهر از نشان داد که هر قصه‌ای را می‌تواند به روانی تعریف کند. البته این فیلم‌ساز سینمای کلاسیک یک توانایی خیره‌کننده هم داشت و آن برقرار کردن توازن و رهبری گروه‌های بزرگ از تکنسین‌ها، دستیاران و بازیگران و سیاهی لشکر‌ها بود. همه‌ی این‌ها به او کمک می‌کرد تا قصه‌هایش را به روانی تعریف کند.

اما فارغ از کارهای هارولد راسن در مقام فیلم‌بردار فیلم یا ویکتور فلمینگ فیلم‌ساز، فیلم جادوگر شهر از امروزه بیش از همه با ستاره‌ی خود یعنی جودی گارلند به یاد آورده می‌شود. گارلند صاحب چشمانی جادویی بود که معصومیت و شیطنت به طور توأمان از آن می‌بارید و همین مسئله در فیلم جادوگر شهر از به برگ برنده‌ی وی تبدیل شده می‌باشد. ترانه‌ی او با نام بر فراز رنگین‌ کمان برای همین فیلم، از خزانه‌های تاریخ سینما محسوب می‌شود.

«دوروتی نوجوانی است که به همراه سگش در خانه‌ای در ایالت کانزاس و میان یک کشتزار زندگی می‌کند. روزی طوفانی می‌آید و خانه و دوروتی و سگ را از جا می‌کند و در سرزمینی زیبا و خیال‌انگیز فرود می‌آورد. او دوستانی می‌یابد اما دوست دارد هر طور شده به خانه بازگردد. برای این کار باید به نشان جادوگر خوب شمال برود. اما جادوگر بدطینت غرب بر سر راه او و دوستانش مشکلات متعددی قرار می‌دهد …»

۱۶. خوشه‌های خشم (The Grapes of Wrath)

فیلم خوشه

  • مدیر فیلم‌برداری: گرگ تولند
  • کارگردان: جان فورد
  • بازیگران: هنری فوندا، جین دارول و جان کاراداین
  • محصول: ۱۹۴۰، آمریکا
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۸.۱ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۱۰۰٪

گرگ تولند پیش از آنکه با ارسن ولز در همشهری کین کار کند، مدیر فیلم‌برداری مشهور‌ای بود. نمونه‌ی آن هم همین فیلم خوشه‌های خشم می‌باشد. او در اینجا تصویر تلخی از زندگی مردم آمریکا در آستانه‌ی ورود تکنولوژی در کنار جان فورد عرضه داده می‌باشد. کار او زمانی بیشتر ارزش پیدا می‌کند که توجه کنیم قاب‌های او ترجمان تصویری شایسته‌ای برای کتاب مشهور جان اشتاین بک محسوب می‌شود.

فیلم خوشه‌های خشم نشان می‌دهد که سینمای جان فورد تا چه اندازه می‌تواند انسانی باشد. مانند همه‌ی فیلم‌ها و آثار هنری والا، جان فورد در این فیلم به جای توجه به ایدئولوژی‌ها و نگاه‌های سیاستمدارانه، به انسان با تمام نقاط قوت و ضعفش می‌پردازد. او شخصیت‌هایش را دوست دارد و برای آن‌ها دل می‌سوزاند. به همین دلیل است که افراد حاضر در قاب او چنین به دل مخاطب می‌نشینند و تماشا‌گرد برای آن‌ها نگران می‌شود.

آیا ممکن است کتابی خودش به تنهایی اثر درخشانی باشد و بعد فیلم اقتباس شده از آن هم به فیلمی درخشان و ماندگار تبدیل شود؟ سال‌ها است که این سؤال در جهان سینما وجود دارد و با عنایت به تجربیات فراوان و مغلوب شده‌ی فیلم‌سازان در اقتباس از آثار ادبی بزرگ جهان، جواب روشن و قاطعی برای آن پیدا شده می‌باشد. این جواب منفی ناظر بر قاعده‌ای کلی است که معتقد است آثار درخشان ادبی چنان کامل می‌باشند و جهانی بی نقص دارند که چنانچه چیزی از آن‌ها کم شود یا نگاهی به آن‌ها اضافه شود، دیگر خبری از آن جهان بی نقص نخواهد بود؛ بنابراین فیلم در مرتبه‌ای پایین‌تر از منبع اقتباسش قرار می‌گیرد. اما پیوسته استثناهایی وجود دارد، حتی چنانچه استثنا قاعده را نقض نکند.

رمان جان اشتاین بک ترسیم‌گر جهانی است که مظاهر مدرنیته در آن یک به یک جایگزین سبک زندگی گذشته می‌شود. حضور تراکتور و بولدوزر به عنوان نمادهای آن با تأکید در داستان پرداخته می‌شوند و از آن‌ها به مانند شیطانی یاد می‌شود که انسانیت را از بین می‌برند. اما از همان نخست جان فورد نگاهی متفاوت به این مظاهر مدرنیته در اثرش دارد؛ این درست که که آن تراکتور خانه‌ی خاونواده‌ی فیلم را فرو می‌ریزد اما تأکید فورد بر مرد سوار بر آن تراکتور هم هست. ضمن اینکه در ادامه اتوموبیل دیگری که در حقیقت وسیله‌ی سفر اهالی است، در نقش ناجی ظاهر می‌شود.

از همین‌جا می‌توان به تفاوت در دو اثر پی برد: جان اشتاین بک از پس و پشت بیان مفاهیمش است که به داستان و قصه می‌رسد. برای او بیان آن مفاهیم و ترسیم فضای آمریکای حرکت کرده به سمت مدرنیته مهم‌تر از شخصیت‌ها است و جبهه‌ گیری او در مقابل این پیشرفت کاملا مشخص می‌باشد. اما جان فورد بیش از هر چیز به آدم‌های قصه‌ی خود اهمیت می‌دهد. او چنان این آدمیان را دوست دارد که به زیبایی به کاوش در احوالات آن‌ها و هم‌چنین به ترسیم دقیق روابط ایشان می‌پردازد. در اثر او حتی می‌توان تناسبی میان شخصیت‌ها و طبیعت و محیط اطراف پیدا کرد و این از چیره دستی جان فورد حکایت دارد.

برای پی بردن به این موضوع فقط کافی است به مادر خانواده و تصویری که جان فورد از او عرضه می‌دهد، توجه کنید. مادری که در حین انجام کارهای مادرانه‌ی خود، تکیه‌گاه عاطفی خانواده هم هست و بیش از هر شخص دیگری بار عاطفی فیلم را به دوش می‌کشد. بازی جین دارول هم در قالب نقش این مادر عالی می‌باشد. از آن سو هنری فوندا هم در قالب مردی سر در گم که به دنبال معنای زندگی خود می‌گردد و در پایان در مسیر یک آرمان عدالت‌ خواهانه گام برمی‌دارد، عالی ظاهر شده می‌باشد. جان فورد بیش از هر کس دیگری می‌توانست این سر در گمی را از شمایل هنری فوندا بیرون بکشد و بر پرده ظاهر کند.

جان فورد مانند پیوسته مرثیه‌سرای تاریخ آمریکایی است که می‌شناسد. حال او به سمت داستانی رفته که بخش مهمی از تاریخ معاصر آمریکا را به تصویر می‌کشد و خانواده‌ای در مرکز آن قرار داده که بیش از هر چیزی در جهان برای او اهمیت دارند. هر اتفاقی در این دنیا شکل بگیرد باعث نمی‌شود تا فورد اعتماد خود را به انسان و انسانیت از دست بدهد.

«دوران، دوران رکود اقتصادی بزرگ دهه‌ی ۱۹۳۰ میلادی می‌باشد. خانواده‌ای در اوکلاهاما زمین کشاورزی خود را از دست داده‌اند و مجبور می‌باشند برای به دست آوردن لقمه‌ای نان به کالیفرنیا سفر کنند تا به عنوان کارگردان روز مزد مشغول شوند. ضمن اینکه پسر بزرگ خانواده جدید از زندان آزاد شده است …»

۱۷. دره من چه سرسبز بود (How Green was my valley)

فیلم دره من

  • مدیر فیلم‌برداری: آرتور سی میلر
  • کارگردان: جان فورد
  • بازیگران: مارین اوهارا، والتر پیجن و رودی مک‌داول
  • محصول: ۱۹۴۱، آمریکا
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۷.۷ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۹٪

آرتور سی میلر تحت رهبری جان فورد تصویری با شکوه از یک دهکده‌ی ولزی عرضه داده می‌باشد. معدنی در بالای تپه‌ها، مشرف بر دهکده و مردمان روستایی که به زندگی خود مشغول می‌باشند در قاب‌های او چنان جان گرفته‌اند که مخاطب احساس می‌کند همه‌ی اهالی را می‌شناسد. کوچه‌ها، خانه‌ها و دالان‌های تاریک معدن از دریچه‌ی دوربین او کیفیتی یگانه پیدا کرده‌اند و صاحب شخصیتی یکه در جهان فیلم شده‌اند.

اوج توانایی جان فورد در تصویرگری یک گذشته‌ی پر حسرت و سوگواری برای آنچه که از دست رفته است، در همین فیلم دره من چه سرسبز بود جا خوش کرده است؛ فیلمی پر از ظرافت و جزییات. توجه به همین جزییات و توجه به همین ظرایف است که باعث می‌شود مخاطب از توانایی جان فورد در کارگردانی شگفت زده شود. هنر کارگردانی جان فورد هیچ گاه و در هیچ فیلمی این چنین در اوج نبوده می‌باشد.

روایت زندگی یک نسل از خانواده‌ای در تپه‌های ولز، بهانه‌ای می‌شود تا جان فورد همه‌ی آنچه را که پاس می‌داشت به تصویر بکشد. خانواده و اهمیت آن در مرکز درام جای دارد و بعد از آن اهمیت نمادین شغلی است که این خانواده و از آن مهم‌تر دهکده را متحد و امیدوار نگه می‌دارد و برای اهالی آن تبدیل به بهانه‌ای برای زندگی کردن، عاشقی و حتی مرگ مهیا می‌کند. جان فورد چیره دستانه همه‌ی این‌ها را به درستی می‌سازد تا شخصیت‌ها در این محیط بال و پر بگیرند و مخاطب را با خود همراه کنند.

در این جا عشقی در داستان وجود دارد که باید قربانی حیای ذاتی آدم‌های جان فورد شود. مارین اوهارا نقش شخصیتی را بازی می‌کند که در مرکز این داستان عاشقانه جای دارد. تمام فیلم در فلاش‌بک می‌گذرد اما خدای قصه دست ما را می‌گیرد و با تمام جزییات دهکده و آدم‌ها و قصه‌های هر یک آشنا می‌کند. روایت نوستالژیک جان فورد از یک گذشته‌ی از دست رفته و مردمانش همه چیز دارد؛ هم زندگی و هم مرگ، هم وصال و هم فراغ و از آن مهم‌تر ترک‌تازی و هجوم زندگی مدرن که همه‌ی چیزهای خوب گذشته را با خود می‌برد و از دهکده مخروبه‌ای می‌سازد که فقط کهن سال‌ها در آن زندگی می‌کنند.

جان فورد روایت خود را حول زندگی یک نوجوان می‌چیند. کنجکاوی ذاتی این پسربچه و سرک کشیدن او به همه جا باعث می‌شود تا رفته رفته همه‌ی اهالی و شیوه‌ی زندگی ساده‌ی روستا ترسیم شود. فیلم دره من چه سرسبز بود از شاه پیرنگ به معنای عام آن برخوردار نیست، ایضاً تشکیل شده از روایت‌های کوچک و مختلف است که در کنار هم یک کل را می‌سازند. در چنین چارچوبی گویا که تعدادی اتفاقات یا تعدادی از شخصیت‌ها اهمیت خود را طی درام از دست می‌دهند اما فیلم‌ساز حواسش هست تا به موقع به آن‌ها بازگردد و از سرنوشت ایشان بگوید. برای پی بردن به این موضوع به سکانس معرکه‌ی بررسی نقشه از طریق شخصیت اساسی توجه کنید که از محل زندگی تمام برادران خود می‌گوید.

روابط چیده شده طی داستان اوج هنرنمای جان فورد می‌باشد. او با ترسیم درست جزییات کوچک یک خانوداه‌ی کامل می‌سازد. جایگاه تمام افراد خانواده را به خوبی مشخص می‌کند و آنگاه به نشان تعریف کردن قصه‌ی هر یک می‌رود. از این منظر فیلم در من چه سرسبز بود، به شیوه‌ی درخشانی قصه‌ی خود را تعریف می‌کند؛ قصه‌ای ساده اما پر فراز و فرود که مخاطب خود را لبریز از احساسات متفاوت و گاه متضاد می‌کند.

برای پی بردن به اهمیت تاریخی فیلم و ضمنا زیبایی هنری آن فقط کافی است توجه کنید که دره من چه سرسبز بود توانست در سال اکران همشهری کین و شاهین مالت جایزه‌ی اسکار را از آن خود کند اما کمتر منتقدی وجود دارد که به این انتخاب اعتراضی داشته باشد.

«ولز، قرن نوزدهم. مردی در بین‌سالی دهکده‌ی زادگاه خود را که اکنون مخروبه‌ای بیش نیست، ترک می‌کند و گذشته‌ی آن را به یاد می‌آورد. زمانی که او پسرکی بیش نبود و خانواده‌اش در کنار هم زندگی می‌کردند و مردان خانه در معدنی بالای دره کار می‌کردند و زنان خانه هم چشم انتظار آن‌ها در خانه‌هایی در دامنه‌ی تپه روزگار می‌گذراندند. همه چیز خوش و خرم بود و اهالی دهکده امید و زندگی خود را به رزق و روزی ناشی از رونق معدن گره زده بودند تا وقتی که…»

۱۸. کازابلانکا (Casablanca)

فیلم کازابلانکا

  • مدیر فیلم‌برداری: آرتور ادسن
  • کارگردان: مایکل کورتیز
  • بازیگران: همفری بوگارت، اینگرید برگمن و کلود رینز
  • محصول: ۱۹۴۲، آمریکا
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۸.۵ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۹٪

آرتور ادسن تلاش کرده تا تصویر کاملی از وضعیت یک شهر عربی در استودیوهای هالیوودی بسازد. او لوکیشن‌های کمی در دست داشته و چند اتاق و فضای یک کافه و در نهایت باند پرواز یک فرودگاه تنها مکان‌های او بوده‌اند. اما امروزه وقتی به فیلم کازابلانکا نگاه می‌کنیم یا آن را در ذهن خود مرور می‌کنیم، گویی تمام شهر و مردم آن را می‌شناسیم. او تصویری با هویت از شهری ساخته که در بینه‌های جنگ جهانی دوم مأمن مردمی دردمند بود و قرار بود یک عشق افسانه‌ای را در خود ببیند. افزون بر آن قاب‌هایی که این فیلم‌بردار از بازیگران فیلم گرفته، یگانه است؛ فقط کافی است به کلوزآپ‌های درجه یک او از چهره‌ی اینگرید برگمن نگاه کنید تا ببینید از چه می‌گویم.

طبعا کازابلانکا معروف‌ترین فیلم همفری بوگارت در تاریخ سینما می‌باشد. چنانچه شاهین مالت ( the maltese falcon) باعث شد تا او در عالم سینما جایی میان ستاره‌ها برای خود پیدا کند، این کازابلانکا بود که او را به ابرستاره‌ای بین ‌المللی تبدیل کرد. از سمتی دیگر معروف‌ترین فیلم اینگرید برگمن هم هست که او را هم مانند همفری بوگارت به ستاره‌ای سرشناس تبدیل کرد. اما کازابلانکا فقط فیلمی محبوب نیست ایضاً از کیفیت درخشانی برخوردار است که از کنار هم جای گرفتن صحیح تمام اجزا به وجود آمده می‌باشد. بازی بازیگران، کارگردانی، فیلم‌نامه، فیلم‌برداری و دیالوگ نویسی و همه و همه باعث شده تا با شاهکاری برای تمام دوران روبه‌رو شویم.

کازابلانکا افزون بر داستانی سیاسی، بازگو کننده‌ی قصه‌ی یکی از پرحسرت‌ترین عاشقانه‌های تاریخ سینما است؛ عاشقانه ای که از فیلم فراتر رفته و در زمان خود وارد فرهنگ عامه شده می‌باشد. همه هم نام بازیگران این عشق آتشین را می‌دانستند و هم نام شخصیت‌ها را. ریک و ایلسا در کنار همفری بوگارت و اینگرید برگمن برگی از تاریخ سینما را ورق زدند و برای پیوسته تبدیل به نمادی از عشق‌های برباد رفته در دل سیاست‌ بازی‌های عده‌ای سیاست‌مدار بد طینت شدند. حال چنانچه تاریخ نمایش و تئاتر برای خودش صاحب چنین نمادی بود و آن را در نمایش رومئو و ژولیت شکسپیر پیدا می‌کرد، سینما هم کازابلانکا را داشت. اما تفاوتی عمده میان این فیلم با آن شاهکار بی مانند شکسپیر وجود دارد، این دو عاشق عصر حاضر در دورانی زندگی می‌کردند که خبری از آن معصومیت پاک گذشته نبود و به همین دلیل باید تصمیماتی می‌گرفتند که هیچگاه به ذهن مخلوقات ویلیام شکسپیر نمی‌رسید.

همفری بوگارت با حضور در نقش ریک تبدیل به جلوه‌ای از مردانی شد که به دلیل شنیدن دروغ از معشوق تا ابد با بدبینی به زندگی ادامه می‌دهند و اینگرید برگمن هم نماد تمام زنانی شد که شرایط دردناک زمانه آن‌ها را مجبور به تنهایی و رها کردن عشق خود کرده می‌باشد. در کنار این‌ها، فیلم کازابلانکا بهره‌ی بی مانندی از دیالوگ نویسی درخشان خود می‌برد. البته بیشتر این دیالوگ‌های معرکه از زبان همفری بوگارت خارج می‌شود که این هم طبیعی است؛ چرا که داستان فیلم بیش از هر کس، بر روی درگیری‌های درونی شخصیت وی تمرکز دارد. هر دوی این بازیگران با همکاری فیلم‌ساز بی‌مانندی مثل مایکل کورتیز میراث درخشانی برای ما باقی گذاشتند که پیوسته می‌توان به آن رجوع کرد و لذت برد.

«مراکش، کازابلانکا سال ۱۹۴۱. در بحبوحه‌ی جنگ جهانی دوم شخصی به نام ریک کافه‌ی خوش‌نامی را می‌گرداند. او گذشته‌ی درناکی دارد که باعث شده به همه چیز بدبین باشد. ریک ادعا می‌کند که به سیاست کاری ندارد و فقط به شغل خود مشغول می‌باشد. مردم از تمام اروپای جنگ زده به کازابلانکا می‌آیند تا با بدست آوردن مدارک لازم به آمریکا فرار کنند. در چنین شرایطی عشق سابق ریک، یعنی ایلسا با همسرش که یکی از رهبران جنبش مقاومت فرانسه است به کافه‌ی ریک می‌آید. در حالی که مقامات آلمانی به دنبال آن‌ها می‌باشند. این دو در به در دنبال مدارکی می‌باشند تا از مراکش خارج شوند و به آمریکا بر وند اما فقط ریک می‌تواند مدارک را در اختیارشان بگذارد …»

۱۹. آمبرسون‌های باشکوه (The Magnificent Ambersons)

فیلم آمبرسون‌های باشکوه

  • مدیر فیلم‌برداری: استنلی کورتز
  • کارگردان: ارسن ولز
  • بازیگران: جوزف کاتن، تیم هولت و دولورس کاستلو
  • محصول: ۱۹۴۲، آمریکا
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۷.۷ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۹٪

ارسن ولز بعد از ساختن فیلمی در قواره‌های همشهری کین، به فیلم‌سازی کنجکاوی برانگیز تبدیل شده بود. او درست بعد از ساختن آن فیلم به برزیل سفر کرده بود تا پروژه‌ی آتی خود را آماده کند اما در این کار ناکام ماند و به آمریکا بازگشت و فیلم آمبرسون‌ها باشکوه را ساخت. فیلمی که آغاز دربه‌دری‌های ارسن ولز بود و بعد از آن دیگر هیچ‌گاه رنگ آسایش را در سینما ندید.

ارسن ولز برای ساختن فیلم آمبرسون‌های باشکوه ایده‌های بسیاری در سر داشت اما کمپانی آر کی او علاقه‌ای به این بلندپروازی‌های او نداشت و همین باعث شد تا فیلم عملا مثله شود. اما همین نسخه‌ی موجود و اکران شده هم فعلا اثر توانای است که از نبوغ این کارگردان بزرگ خبر می‌دهد و البته ثابت می‌کند که قدرت بصری فیلم‌ اول ارسن ولز یعنی همشهری کین، فقط به گرگ تولند، مدیر فیلم‌برداری آن فیلم وابسته نبوده می‌باشد.

ولز ایده‌های مختلف خود راجع به قاب بندی‌ها و گرفتن تصاویر عمق میدان‌دار را در اینجا گسترش می‌دهد و حتی می‌توان ادعا کرد که با پختگی بیشتری این کار را به سرانجام می‌رساند. استنلی کورتز در مقام مدیر فیلم‌برداری ایده‌های ولز را به خوبی به تصویر درآورده و نماهایی چشم‌نواز ساخته که به خوبی فضای اثر را بازتاب می‌دهد. نماهای لایه لایه و قاب‌هایی که باید در آن‌ها چشم گرداند و البته بازی با سایه روشن‌ها از نقاط قوت کار او است و اکثر بار داستانگویی فیلم امروزه بر دوش همین دستاوردهای فرمال اثر می‌باشد.

صدای گیرای خود ارسن ولز کامل کننده‌ی جذابیت‌های فیلم می‌باشد. گرچه برخلاف همشهری کین در اینجا خبری از او در قالب نقش اساسی فیلم نیست. اما صدایش به عنوان راوی داستان و کسی که به همه‌ی زوایای زندگی شخصیت‌ها آگاه است شنیده می‌شود. چنانچه در آن سکانس‌ باشکوه نخستیی فیلم همشهری کین، ارسن ولز مانند خدایی دست مخاطب را می‌گیرد و وارد خلوت چارلز فاستر کین می‌کند تا فقط من و شما صدای آن مرد را در حین بیان آخرین کلماتش بشنویم، در این جا این دست خداگونه در قالب راوی ظاهر می‌شود و ما را به سمت تاریک‌ترین بخش روح و روان آدم‌های قصه رهنمون می‌کند.

بازی بازیگران فیلم هم عالی می‌باشد. در صدر آن‌ها جوزف کاتن جای دارد که سال‌های درخشانی را پشت سر می‌گذاشت. او در همین یکی دو سال هم با ارسن ولز کار کرده بود و هم در فیلم سایه‌ی یک شک (shadow of a doubt) اثر آلفرد هیچکاک به ایفای نقش پرداخته بود. او در فیلم آمبرسون‌های باشکوه نقش مردی خوددار را بازی می‌کند که در اثر اتفاقات مختلف از عشق خود جدا افتاده و فقط دخترش را برای گذران زندگی در کنار خود دارد.

شخصیت جوزف کاتن نمادی از پیشرفت علم در اواخر قرن نوزدهم و حرکت انسان به سمت تکنولوژی‌های مدرن می‌باشد. در چنین قابی شیوه‌ی زندگی او در مقابل شیوه‌ی زندگی خانواده‌ای اشرافی وابسته به ارزش‌های سنتی قرار می‌گیرد و همین دو دیدگاه مختلف عشاق داستان را از هم دور می‌کند و از همه دردناک‌تر اینکه گویی قرار است این جدال میان سنت و مدرنیته در نسل بعد هم ادامه پیدا کند. از این منظر قطعا با فیلمی یگانه طرف هستیم که قسمتی از تاریخ آدمی در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم را بازگو می‌کند؛ چرا که این دوران در کل تاریخ بشر یگانه است و زندگی آدمی برای پیوسته دستخوش تغییر شد. ولز تأثیر این تأخیر را بر زندگی چند انسان عاشق نشان می‌دهد و از این طریق تصویری دقیق از اشرافیت مضمحل شده ترسیم می‌کند.

«خانواده‌ی آمبرسون در شهری در کشور آمریکا و در اواخر قرن نوزدهم یک زندگی باشکوه و اشرافی دارند. دختر این خانواده مانند یک شاهزاده خانم زندگی می‌کند. جوانی  به نام یوجین مورگان که مشغول تحقیق و آزمون و خطا برای ساختن اتوموبیل است عاشق وی می‌شود اما نمی‌تواند با او ازواج کند. سال‌ها می‌گذرد و حال آن دختر جوان نخستی فیلم صاحب فرزند پسری شده می‌باشد. پسر وی آدمی مرتجع و خشک گویا. خانواده‌ی آمبرسون برای بازگشت او از کالج مهمانی بزرگی تدارک می‌بیند. این مهمانی بهانه‌ای می‌شود تا یوجین، مخترع نخستی داستان بار دیگر با معشوق خود ملاقات کند …»

۲۰. نرگس سیاه (Black Narcissus)

فیلم نرگسسیاه

  • مدیر فیلم‌برداری: جک کاردیف
  • کارگردان: امریک پرسبرگر، مایکل پاول
  • بازیگران: دبورا کر، جین سیمونز و دیوید فرر
  • محصول: ۱۹۴۷، انگلستان
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۷.۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۱۰۰٪

جک کاردیف برای فیلم نرگس سیاه قاب‌های با شکوهی ترتیب داده بود که هم چشم‌نواز بود و هم به خوبی وحشت موجود در فضای اثر را بازتاب می‌داد. کار او مانند تابلوهای نقاشان کلاسیک تمام رنگ و نور می‌باشد. وی این دستاوردها را به کمک تکنیک لایه لایه‌ی تکنی کالر به وجود آورد و توانست اثری خلق کند که بیش از هر چیز پشت مخاطب را می‌لرزاند تا او را در فضای دهشتناکی شریک کند که شخصیت اساسی قصه با آن سر و کار دارد. این فضای دهشتناک هم در نحوه‌ی قاب بندی‌های او جاری است و هم از راه بازی با رنگ و نور مخاطب را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

مایکل پاول و امریک پرسبرگر بر گردن سینمای انگلستان دین بسیار دارند. این دو با ساختن فیلم‌هایی مانند همین فیلم و کفش‌های قرمز سینمای این کشور را صاحب شخصیتی بصری کردند که نمونه‌ی آن در دنیا آن هم  در دهه‌ی ۱۹۴۰ میلادی چندان وجود نداشت. فیلم‌نامه‌ها را بیشتر پرسبرگر می‌نوشت که بعدها رمان‌نویس بزرگی هم شد، اما کارگردانی و تهیه کنندگی کار هر دو بود. در فیلم نرگس سیاه فضای تیره‌ی اثر با استفاده از رنگ‌های تند به سمت کیفیتی ترسناک حرکت کرده است؛ پس می‌توان فیلم نرگس سیاه را متعلق به این ژانر هم دانست.

جدال دو نوع نگاه باعث ایجاد تنش در داستان می‌شود. راهبه‌ها در تلاش می‌باشند تا به روش خود که مبتنی بر فرهنگ و مذهب غربی‌ها است با اهالی یک منطقه در هیمالیا رفتار کنند و طبعا آنچه که در این راه مغفول می‌ماند، توجه به فرهنگ بومی مردمان آن نقطه‌ی دور افتاده می‌باشد. فرهنگی غنی که از طریق مردمان غربی به غلط فهم می‌شود.

برخورد دو دنیای شرق و غرب و تنش‌هایی که در پی دارد به خوبی در داستان امریک پرسبرگر و مایکل پاول وجود دارد اما آنچه که این داستان و احساسات موجود در آن را تشدید می‌کند، کیفیت تصاویر رنگی فیلم است که کاری است از جک کاردیف. کنتراست میان رنگ‌ها و نورپردازی غریب او، بر این جدال تأکید می‌کند و البته کیفیتی فانتزی نیز به داستان می‌بخشد. پر بیراه نیست چنانچه ادعا کنیم که نرگس سیاه بیش از هر فیلم رنگی دیگری که از امکانات سه لایه‌ی تکنی کالر استفاده کرده و از این تکنیک جهت ترسیم فضایی برزخی بهره برده می‌باشد.

فیلم نرگس سیاه از کتابی به قلم رومر گودن اقتباس شده می‌باشد. در نسخه‌ی سینمایی این دو کارگردن انگلیسی به واسطه‌ی همین بازی با نورها و رنگ‌ها تمرکز بیشتری بر بیان احوالات شخصیت‌ها انجام شده و که در نهایت به برگ برنده‌ی فیلم هم تبدیل می‌شود. بر این جدال میان دو دیدگاه از همان نخستی حضور راهبه‌ها با نمایش تصاویر تحریک آمیز بر در و دیوار محل سکونت ایشان تأکید می‌شود. آن‌ها جهت کمک به سرزمینی وارد شده‌اند که به خیال خامشان، نوع زندگی آن‌ها را خواهد پذیرفت و متوجه نیستند که یک سنت چند هزار ساله با هجوم تفکری بیگانه از هم نمی‌پاشد ایضاً خود هجومیان را به ترس خواهد انداخت.

جک کاردیف به خاطر فیلم‌برداری این فیلم اسکار و گلدن گلوب بهترین فیلم‌برداری را در همان سال از آن خود کرد.

«چند راهبه تلاش دارند سرپرستی بیمارستان و کلیسایی در دهکده‌ای در هیمالیا را بر عهده بگیرند. دو راهبه با نام‌های خواهر کلوداگ و خواهر روت سرپرست این مکان‌ها می‌باشند. مردی انگلیسی و بدطینت در همان حوالی مایه‌ی نگرانی آن‌ها می‌باشد. روت به آن مرد شک می‌کند و فکر می‌کند که وی به خواهر کلوداگ نظر دارد. خواهر روت نیت دارد که فکری به خاطر این موضوع کند اما …»

ادامه‌ی فیلم‌ها به ترتیب سال:

دزدان دوچرخه (The bicycle thieves)

  • مدیر فیلم‌برداری: کارلو مونتوری
  • کارگردان: ویتوریو دسیکا
  • محصول: ۱۹۴۸، ایتالیا
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۸.۳ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۸٪

فیلم دزدان دوچرخه از مهم‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما و از مهم‌ترین فیلم‌های سینمای نئورئالیسم ایتالیا است و داستان پدر و پسری را روایت می‌کند که بعد از دزدیده شدن دوچرخه‌ی پدر، شهر را برای پیدا کردن سارق زیر پا می‌گذارند.

کفش‌های قرمز (The red shoes)

  • مدیر فیلم‌برداری: جک کاردیف
  • کارگردان: امریک پرسبرگر، مایکل پاول
  • محصول: ۱۹۴۸، انگلستان
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۸.۱ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۷٪

مایکل پاول و امریک پرسبرگر چه سال‌های با شکوهی را پشت سر می‌گذاشتند. بعد از ساختن فیلم نرگس سیاه، کفش‌های قرمز را ساختند که شاید بهترین فیلم آن‌ها باشد و البته جک کاردیف دوباره کاری کرد، کارستان.

مرد سوم (The Third man)

  • مدیر فیلم‌برداری: رابرت کراسکر
  • کارگردان: کارل رید
  • محصول: ۱۹۴۹، انگلستان
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۱ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۹٪

کارل رید در کنار تیم معرکه‌ی بازیگران و گروه سازنده‌ی خود با ساختن فیلم مرد سوم یکی از بهترین فیلم‌های تاریخ سینما را ساخت. داستان مردی که بعد از جنگ دوم جهانی از آمریکا برای ملاقات با دوستش به وین می‌رود و با شهری ویران روبه‌رو می‌شود. تأثیر ارسن ولز از حلقه‌ی بازیگران فیلم، در کارگردانی نهایی اثر ملموس می‌باشد.

راشومون (Rashomon)

  • مدیر فیلم‌برداری: کازو میاگاوا
  • کارگردان: آکیرا کوروساوا
  • محصول: ۱۹۵۰، ژاپن
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۲ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۸٪

آکیرا کوروساو با ساختن فیلم راشومون در دنیا شناخته شد و سینمای ژاپن را صاحب هویتی یگانه کرد. نحوه‌ی روایت پردازی فیلم امروزه به عنوان یکی از نمادهای داستانگویی شناخته می‌شود و قصه‌ی دادگاهی را تعریف می‌کند که تلاش می‌کند تا مقصر جنایتی را پیدا کند.

سانست بلوار (Sunset Boulevard)

  • مدیر فیلم‌برداری: جان سیتز
  • کارگردان: بیلی وایلدر
  • محصول: ۱۹۵۰، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۴ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۸٪

بیلی وایلدر نکبت متکثر جا خوش کرده در پشت پرده‌ی هالیوودی خود را با تصاویری سیاه و سفید و البته ترسناک گره زد تا وحشت جاری در فضا را به خوبی ترسیم کند. یک نوآر معرکه که به جنون ستاره‌ای فراموش شده و دست و پا زدن او برای بازگشتن به دوران اوج می‌پردازد.

در بارانداز (On the Waterfront)

  • مدیر فیلم‌برداری: بوریس کافمن
  • کارگردان: الیا کازان
  • محصول: ۱۹۵۴، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۱ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۹٪

وقتی الیا کازان فیلم دربارانداز را ساخت، مدتی بود که از سمت همکارانش به خیانت در دادگاه‌های سناتور مک‌کارتی متهم بود. این فیلم جوابیه‌ای به این اتهام‌ها بود و از یک مالون براندوی معرکه بهره می‌برد که بدون شک یکی از بهترین بازی‌های تاریخ سینما را در همین فیلم عرضه کرده می‌باشد.

 هفت سامورایی (Seven Samurai)

  • مدیر فیلم‌برداری: آساکازو ناکای
  • کارگردان: آکیرا کوروساوا
  • محصول: ۱۹۵۴، ژاپن
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۶ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۱۰۰٪

داستان ۶ رونین و یک کشاورززاده که برای دفاع از مردم یک روستا در مقابل راهزنان از جان خود می‌گذرند، در دستان آکیرا کوروساوا تبدیل به حمسه‌ای در باب شرافت و افتخار شده می‌باشد. فیلم پر است از شور و هیجان و احساس و البته تعدادی سکانس شمشیرزنی معرکه که خبر از توانایی‌های بی اندازه‌ی کوروساوا می‌دهد.

شب شکارچی (The night of the hunter)

  • مدیر فیلم‌برداری: استنلی کورتز
  • کارگردان: چارلز لاتن
  • محصول: ۱۹۵۵، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۵٪

چالز لاتن در این تنها فیلم خود، داستان قاتلی خونسرد و دیوانه را تعریف کرده که در اوج بحران اقتصادی جان خانواده‌ای را تهدید می‌کند. روایت پردازی او با تصاویری اکسپرسیونیستی همراه است که کار استنلی کورتز را در مقام فیلم‌بردار ارزش‌مند می‌کند.

پل رودخانه‌ی کوای (Bridge on the river Kwai)

  • مدیر فیلم‌برداری: جک هلیارد
  • کارگردان: دیوید لین
  • محصول: ۱۹۵۷، آمریکا و انگلستان
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۱ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۶٪

دیوید لین داستان جنگ جهانی دوم و اسارت سربازان انگلیسی از طریق ژاپنی‌ها را تبدیل به فیلمی در باب وفاداری به ارزش‌ها و البته کشور کرده می‌باشد. تقریبا تمام داستان فیلم در دل جنگل‌های انبوه استوایی می‌گذرد. جک هلیارد به خوبی توانسته گرمای حاضر در حال و هوای فیلم را از کار در بیاورد.

تماس شیطان/ نشانی از شر (Touch of Evil)

  • مدیر فیلم‌برداری: راسل متی
  • کارگردان: ارسن ولز
  • محصول: ۱۹۵۸، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۵٪

یک نوآر معرکه به کارگردانی ارسن ولز. داستان در مرز مکزیک و آمریکا می‌گذرد و به تلاش‌های مردی مکزیکی اختصاص دارد که تلاش می‌کند کلانتری فاسد را به دام بیاندازد. ارسن ولز خودش در نقش کلانتر ظاهر شده و چارلتون هستون نقش مرد مکزیکی را بازی می‌کند. البته مارلن دیتریش هم در فیلم حضوری کوتاه اما به یاد ماندنی دارد. سکانس افتتاحیه‌ی فیلم یک ضرب شصت تکنیکی از ارسن ولز و راسل متی در مقام فیلم‌بردار فیلم می‌باشد.

سرگیجه (Vertigo)

  • مدیر فیلم‌برداری: رابرت برکس
  • کارگردان: آلفرد هیچکاک
  • محصول: ۱۹۵۸، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۳ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۴٪

سرگیجه را در کنار فیلم همشهری کین به عنوان بهترین فیلم تاریخ سینما می‌شناسند. آلفرد هیچکاک روایت تعقیب کردن یک زن از طریق یک کارآگاه بازنشسته را تبدیل به داستانی رازآلود کرده که حتی تعریف کردن خلاصه داستان آن کار مشکلی می‌باشد. جیمز استیوارت و کیم نواک در قالب نقش‌های اساسی، بهترین بازی‌های خود را عرضه کرده‌اند.

از نفس افتاده (breathless)

  • مدیر فیلم‌برداری: رائول کوتار
  • کارگردان: ژان لوک گدار
  • محصول: ۱۹۶۰، فرانسه
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۷٪

فیلم از نفس افتاده از پیشگامان سینمای موج نوی فرانسه محسوب می‌شود. ژان لوک گدار داستان فرار یک خلافکار از دست قانون را به شیوه‌ای نا متعارف تعریف کرده و به عشقی گره زده است که در دل خیابان‌های پاریس اتفاق می‌افتد. ژان پل بلموندو در این فیلم حضوری خیره کننده دارد اما این جین سیبرگ است که صحنه را از آن خود می‌کند.

سال قبل در مارین باد (last year at Marienbad)

  • مدیر فیلم‌برداری: ساشا ویرنی
  • کارگردان: آلن رنه
  • محصول: ۱۹۶۱، فرانسه و ایتالیا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۴٪

فیلم سال قبل در مارین باد از مهم‌ترین فیلم‌های مدرن تاریخ سینما می‌باشد. داستان روایت مردی از عشق از دست رفته‌ی خود که مرز میان خیال، واقعیت و رویا را در می‌نوردد. احساسات مرد از راه تصاویر نوسازی می‌شود و شیوه‌ی نامتعارف قصه‌گویی، تبدیل به برگ برنده‌ی فیلم می‌شود؛ سال قبل در مارین باد فیلمی عاشقانه با رویکردی پیشرو در قصه‌گویی می‌باشد.

هشت و نیم (۸ ½)

  • مدیر فیلم‌برداری: جیانی دی ونانزو
  • کارگردان: فدریکو فلینی
  • محصول: ۱۹۶۳، ایتالیا و فرانسه
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۸٪

فدریکو فلینی با ساختن فیلم هشت و نیم روایت سرگشتگی‌های یک هنرمند را در ساحتی ذهنی پرداخته است و این خود بیانگری را با چنان ظرافتی تصویر کرده که تماشای هر باره‌ی آن راه به تفسیری جدید می‌دهد. بازی مارچلو ماستوریانی در نقش کارگردانی سر در گم بی‌مانند است و تصاویر جیانی دی ونانزو هوش ربا.

هاد (Hud)

  • مدیر فیلم‌برداری: جیمز ونگ هو
  • کارگردان: مارتین ریت
  • محصول: ۱۹۶۳، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۳٪

مارتین ریت نئو وسترنی خوش و رنگ و لعاب و پر زرق و برق ساخته که در نگاه اول تصاویر آن مخاطب را مجذوب می‌کند. جیمز ونگ هو خالق این تصاویر است و در بینه‌ی قاب‌های او یک پل نیومن خارق‌العاده حضور دارد که یکی از بهترین بازی‌های عمر خود را در قالب نقش اساسی همین فیلم عرضه داده می‌باشد.

دکتر استرنج‌لاو (Dr. Strangelove)

  • مدیر فیلم‌برداری: گیلبرت تیلور
  • کارگردان: استنلی کوبریک
  • محصول: ۱۹۶۴، آمریکا و انگلستان
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۴ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۸٪

فکر کنید چند ساعت دیگر انفجاری رخ خواهد داد که کل جهان را نابود خواهد کرد. حال در این شرایط وحشتناک رییس جمهور آمریکا در صدر جلسه‌ای نشسته تا از این اتفاق جلوگیری کند. مسئول این رویداد ناگوار هم یکی از ژنرال‌های ارتش او است و چیزی تا آغاز آخرالزمان باقی نمانده می‌باشد. اما شما به عنوان مخاطب در حین تماشای فیلم مدام از خل‌بازی‌های شخصیت‌ها می‌خندید. فیلم دکتر استنج‌لاو چنین فیلم دیوانه‌واری می‌باشد.

من کوبا هستم (I am cuba)

  • مدیر فیلم‌برداری: سرگی اوروسیفسکی
  • کارگردان: میخاییل کالاتوزوف
  • محصول: ۱۹۶۴، کوبا و اتحاد جماهیر شوروی
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۲ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۱۰۰٪

سرگی اوروسیفسکی یک از بزرگترین فیلم‌برداران تاریخ سینمای شوروی است که بسیار تحت تأثیر اوارد تیسه، فیلم‌بردار فیلم‌های سرگی آیزنشتاین بود. داستان فیلم به زندگی مردم کوبا پیش از انقلاب سوسیالیستی این کشور می‌پردازد و بر دردها و مشکلات آن‌ها تمرکز دارد و همان‌طور که از همکاری دولت وقت شوروی در ساخت آن پیدا است، با رویکردی چپ‌گرایانه ساخته شده می‌باشد.

دکتر ژیواگو (Doctor Zhivago)

  • مدیر فیلم‌برداری: فردی یانگ
  • کارگردان: دیوید لین
  • محصول: ۱۹۶۵، انگلستان و ایتالیا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۴٪

دیوید لین همان موقع با ساختن فیلم‌هایی مانند لورنس عربستان و پل رودخانه‌ی کوای نشان داده بود که چه فیلم‌ساز قهاری در ساختن حماسه‌های با شکوه می‌باشد. حال او کتاب بوریس پاسترناک را برداشته و داستان عشق خانواده‌‌ای روسی را در دل جنگ جهانی اول و البته انقلاب اکتبر شوروی روایت کرده می‌باشد. فردی یانگ مانند فیلم لورنس عربستان در ساخت صحنه‌های عظیم سنگ تمام گذاشته و البته کیفیت تصاویر رنگی او بی مانند می‌باشد.

نبرد الجزیره (The battle of Algiers)

  • مدیر فیلم‌برداری: مارچلو گاتی
  • کارگردان: جیلو پونته‌کوروو
  • محصول: ۱۹۶۶، ایتالیا و الجزیره
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۱ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۹٪

جیلو پونته‌کوروو داستان قیام مردم الجزیره، پایتخت کشور الجزایر بر علیه استعمار فرانسه را به شیوه‌ای کاملا رئالیستی ساخته می‌باشد. دوربین او مانند دوربین خبرنگاری است که به دل حادثه زده. البته می‌توان به وضوح تأثیرات اندیشه‌ی چپ را در فیلم دید اما این موضوع باعث نمی‌شود تا با فیلمی ایدئولوژی محور روبه‌رو شویم که در آن نگاه انسانی سازندگان مشخص نیست.

چه کسی از ویرجینیا ولف می‌ترسد؟ (who’s afraid of Virginia wolf?)

  • مدیر فیلم‌برداری: هاسکل وکسلر
  • کارگردان: مایک نیکولز
  • محصول: ۱۹۶۶، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۵٪

مایک نیکولز فیلم چه کسی از ویرجینیا ولف می‌ترسد؟ را از نمایش‌نامه‌ی معروفی به قلم ادوارد البی اقتباس کرده می‌باشد. داستان فیلم روایتگر زندگی پر از آشوب زن و شوهری میان سال در مقابل زوجی جوان می‌باشد. تمام فیلم در شب می‌گذرد و فضای تاریک و تعدد بسیار زیاد نماهای داخلی، باعث شده تا خطر تبدیل شدن اثر مایک نیکولز به سمت یک اجرای تئاتری وجود داشته باشد. اما هاکسل وکسلر به خوبی توانسته از پس این مورد برآید و با دوربینش اثری کاملا سینمایی خلق کند.

لوک خوش دست (cool hand Luke)

  • مدیر فیلم‌برداری: کنراد هال
  • کارگردان: استیوارت روزنبرگ
  • محصول: ۱۹۶۷، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۱ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۱۰۰٪

لوک خوش دست از آن فیلم‌های زندانی معرکه است که هم مخاطب را حسابی سر کیف می‌آورد و هم غمگین می‌کند. با یک پل نیومن معرکه در قالب نقش اساسی که با آن چشمان بازیگوشش، پرده را از آن خود می‌کند. داستان مانند اکثر فیلم‌های این چنینی حول تلاش یک مرد برای فرار از زندان می‌گردد اما رفته رفته او سر ناسازگاری با محیط می‌گذارد و در حقیقت بر علیه نظم موجود در آن محیط جهنمی قیام می‌کند. کنراد هال هم در ترسیم فضای زندان موفق است و هم همراهی با شخصیت‌ها.

فارغ‌التحصیل (The Graduate)

  • مدیر فیلم‌برداری: رابرت سرتیس
  • کارگردان: مایک نیکولز
  • محصول: ۱۹۶۷، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۷٪

فیلم فارغ‌التحصیل یکی از مهم‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما می‌باشد. فیلمی که شروع راهی شد که امروزه با عنوان هالیوود جدید می‌شناسند و اوج آن در دهه‌ی هفتاد میلادی می‌باشد. در این فیلم داستین هافمن نقش جوان آینده‌داری را بازی می‌کند که از طریق نسل قبل‌تر از خود استثمار می‌شود؛ هم جسم او و هم ذهنش تحت این ظلم جای دارد و آهسته آهسته تمام انرژی خود را جمع می‌کند تا بر علیه این محیط بشورد.

در کمال خونسردی (In cold blood)

  • مدیر فیلم‌برداری: کنراد هال
  • کارگردان: ریچارد بروکس
  • محصول: ۱۹۶۷،‌ آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۹ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۳٪

رمان ناداستان ترومن کاپوتی درمورد‌ی جنایت دو جوان در قتل عام اعضای یک خانواده در دستان ریچارد بروکس تبدیل به اثری دهشتناک شده می‌باشد. بروکس شیوه‌ی روایتگری خلاقانه‌ی کاپوتی را حفظ کرده و به آن تصاویری میخ کوب کننده اضافه کرده است که پشت هر مخاطبی را می‌لرزند. تصاویر وی بازگو کننده‌ی حقیقت هولناکی است؛ اینکه جنایت می‌تواند در هر جایی خانه کرده باشد، جایی همین نزدیکی.

روزی روزگاری در غرب (once upon a time in the west)

  • مدیر فیلم‌برداری: تونینو دلی کولی
  • کارگردان: سرجیو لئونه
  • محصول: ۱۹۶۸، ایتالیا و آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۵ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۵٪

سرجیو لئونه با ساختن فیلم روزی روزگاری در غرب، وسترن اسپاگتی را به کمالی رساند که دیگر خودش هم نتوانست آن را تکرار کند. داستان انتقال خط آهن از شرق به غرب آمریکا به یک داستان انتقام خونین گره می‌خورد و از بین رفتن طرف شرور ماجرا باعث آغاز راهی می‌شود که انتهایش می‌تواند خوشبختی زنی مصیبت‌زده باشد. موسیقی انیو موریکونه بی مانند است و تصاویر تونینو دلی کولی هوش ربا.

بوچ کسیدی و ساندنس کید (Butch Cassidy and the Sundance kid)

  • مدیر فیلم‌برداری: کنراد هال
  • کارگردان: جرج روی هیل
  • محصول: ۱۹۶۹، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۹٪

جرج روی هیل با ساختن فیلم بوچ کسیدی و ساندنس کید، لباسی کاملا دهه‌ی هفتادی تن ژانر وسترن کرده می‌باشد. او نمادهای سرکشی در این دوران را در قالب بازیگران نقش‌های اساسی قرار داده و داستانی شوخ و شنگ از زندگی دو سارق ساخته که گویا از جایی به بعد سرقت را نه به خاطر پول آن، ایضاً به خاطر عصیان بر علیه نظم موجود انجام می‌دهند. بازی پل نیومن و رابرت ردفورد از نقاط قوت اساسی فیلم می‌باشد.

این گروه خشن (The wild bunch)

  • مدیر فیلم‌برداری: لوسین بالارد
  • کارگردان: سام پکین‌پا
  • محصول: ۱۹۶۹، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۹ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۰٪

داستان فیلم این گروه خشن در زمانه‌ای می‌گذرد که در غرب وحشی شیوه‌ی زندگی مبتنی بر قانون داشت جایگزین شیوه‌ی زندگی قدیمی می‌شد؛ دورانی که در آن مردان با زور بازو و البته تلاش خود حق را می‌ستاندند و نیازی به کمک کسی نداشتند. اما اکنون و با عوض شدن زمانه آن‌ها به حاشیه رانده شده‌اند. حال شاید برای آخرین بار دسته‌ای از آن‌ها از زیر سایه‌ی سنگین فراموشی به متن شهر جدید می‌آید تا هم اعلام وجود کند و هم به روش خود حساب ظالم را کف دستش بگذارد.

پرتقال کوکی (A clockwork orange)

  • مدیر فیلم‌برداری: جان الکات
  • کارگردان: استنلی کوبریک
  • محصول: ۱۹۷۱، آمریکا و انگلستان
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۳ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۷٪

استنلی کوبریک با ساختن فیلم پرتقال کوکی، «مغاک» ترسناکی ساخت و مخاطب را مجبور به تماشای آن کرد. او در نمایش این فضای ترسناک هیچ تخفیفی به مخاطب خود نمی‌دهد و کاری می‌کند که واقعا تماشای اتفاقات حاضر در قاب سخت شود. داستان حول زندگی رهبر یک گروه کوچک از جوانان خلافکار می‌گردد که بعد از دستگیری از طریق پلیس تبدیل به سوژه‌ای برای انجام یک سری آزمایش می‌شود. تصاویر جان الکات از کیفیتی فانتری برخوردار است که سبب افزایش ترس در فضای موجود می‌شود.

کلوت (klute)

  • مدیر فیلم‌برداری: گوردون ویلیس
  • کارگردان: آلن جی پاکولا
  • محصول: ۱۹۷۱، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۲ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۳٪

مرد سرشناسی به شکلی مرموز ناپدید می‌شود. تنها سرنخ موجود، نامه‌ی او به زن بدنامی به نام بری دانیلز می‌باشد. این خلاصه داستان کوتاه در دستان آلن جی پاکولا تبدیل به نمادی از وحشت و پارانویای نخستی دهه‌ی ۱۹۷۰ میلادی شده می‌باشد. کلوت آشکارا تحت تأثیر سینمای هیچکاک ساخته شده و حتی مانند آثار او تأکید بر تنهایی آدمی دارد. اما چنانچه در سینمای هیچکاک این تنهایی مفهومی پملاقاتشناسانه دارد، در کلوت این تنهایی محصول زندگی در سایه‌ی ترسی اجتماعی به واسطه‌ی گذران عمر در یک جامعه‌ی وحشت‌زده می‌باشد.

آخرین نمایش فیلم (The last picture show)

  • مدیر فیلم‌برداری: رابرت سرتیس
  • کارگردان: پیتر باگدانوویچ
  • محصول: ۱۹۷۱، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۱۰۰٪

آخرین نمایش فیلم نه تنها معروف‌ترین فیلم پیتر باگدانوویچ محسوب می‌شود ایضاً بهترین فیلم او هم هست. ساخته شدن این فیلم نوید حضور کارگردانی را می‌داد که دغدغه‌ی اساسیش خود سینما و جادوی آن بود و همه چیز برایش در جای گرفتن روی صندلی سینما و غرق شدن در داستانی که روی پردی می‌دید خلاصه می‌شد. این فیلم از آن فیلم‌های تلخ است که بدون آنکه به ورطه‌ی سانتی‌مانتالیسم بغلتد، درمورد‌ی نوستالژی می‌باشد. نوستالژی دورانی از دست رفته که می‌شد عشق به سینما را به عشق به زندگی پیوند زد و آدمی آنقدر معصوم بود که فعلا هم آخرین سانس اکران یک فیلم برایش واقعه‌ای مهم به حساب بیاید.

مک‌کیب و خانم میلر (Mccabe and Mrs. Miller)

  • مدیر فیلم‌برداری: ویلموش زیگموند
  • کارگردان: رابرت آلتمن
  • محصول: ۱۹۷۱، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۷ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۴٪

مک‌کیب و خانم میلر اوج سینمای وسترن در دهه‌ی هفتادی میلادی می‌باشد. پر بیراه نیست چنانچه آن را بهترین وسترن پنجاه سال قبل‌ی سینما بدانیم. رابرت آلتمن یکی از غریب‌ترین و در عین حال پرحسرت‌ترین عاشقانه‌های تاریخ سینما را هم با ساختن این فیلم، تقدیم مخاطبان کرده می‌باشد. قهرمانان مک‌کیب و خانم میلر در ظاهر افرادی نیستند که به راحتی عاشق شوند یا اصلا بتوان عشق را در وجود آن‌ها مفکر شد اما آلتمن چنان این انسان‌های بی‌پناه را کنار هم قرار می‌دهد و به شکلی ریزبافت روابط آن‌ها را می‌چیند که بروز همچین احساس پرحسرتی در وجود آن‌ها اجتناب‌ناپذیر گویا.

کاباره (Cabaret)

  • مدیر فیلم‌برداری: جفری آنزورث
  • کارگردان: باب فاسی
  • محصول: ۱۹۷۲، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۳٪

یک فیلم موزیکال تلخ که داستانش در دل یکی از سخت‌ترین زمانه‌ها برای مردم کشور آلمان می‌گذرد. داستان بین سال‌های ۱۹۳۰ تا ۱۹۳۳ می‌گذرد یعنی زمانی که حکومت وایمار به پایان خود نزدیک می‌شد و هیتلر و نازی‌ها در آستانه‌ی ظهور بودند. در چنین فضایی مردی انگلیسی عاشق دختری می‌شود که در آرزوی بازیگری است اما این زمانه و فضای پر از آشوب راهی برای عاشقی باقی نگذاشته می‌باشد. بازی لیزا مینه‌لی از نقاط قوت فیلم می‌باشد.

 آخرین تانگو در پاریس (Last tango in Paris)

  • مدیر فیلم‌برداری: ویتوریو استورارو
  • کارگردان: برناردو برتولوچی
  • محصول: ۱۹۷۲، ایتالیا و فرانسه
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۳٪

فیلم آخرین تانگو در پاریس، داستان تنهایی دو انسان از دو نسل مختلف می‌باشد. هر دو مورد خیانت کسی جای دارد‌اند که دوستش می‌دارند و همین آن‌ها را به هم نزدیک می‌کند. مارلون براندو در قالب مرد داستان و ماریا اشنایدر در قالب زن قصه جای دارد می‌باشد. تصاویر فیلم با یک تلخی فزاینده پر شده و این باعث شده تا شهر پاریس فیلم، تفاوتی اساسی با آن شهر معروف عشاق داشته باشد.

جن‌گیر (The Exorcist)

  • مدیر فیلم‌برداری: اوون رویزمن
  • کارگردان: ویلیام فریدکین
  • محصول: ۱۹۷۳، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۳٪

بسیاری فیلم جن‌گیر ویلیام فریدکین را ترسناک‌ترین فیلم تاریخ سینما می‌دانند. داستان فیلم حول زندگی مادری مجرد می‌گردد که مجبور است مدام محل زندگی خود را به خاطر کارش عوض کند. او دختری دارد که از سمت پدر خود رانده شده و خبری از وی در زندگی دختر نیست. همین باعث می‌شود تا مشکلات او به اختلالات روانی تعبیر شود غافل از اینکه روحی شیطانی وجود دخترک را تسخیر کرده می‌باشد. حال همه چیز به کشیشی بستگی دارد تا جان دختر را نجات دهد.

محله‌ چینی‌ها (Chinatown)

  • مدیر فیلم‌برداری: جان آلونزو
  • کارگردان: رومن پولانسکی
  • محصول: ۱۹۷۴، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۲ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۹٪

رومن پولانسکی داستان‌های آشنای سینمای نوآر حول زندگی یک کارآگاه خصوصی که به دنبال داستان‌های زندگی زناشویی است و ناگهان خود را درگیر ماجرایی جنایی می‌بیند را گرفت و به پارانویای حاکم بر دهه‌ی هفتاد میلادی گره زد و فیلمی ساخت که در آن هیچ چیز آنگونه نیست که در نخست گویا. جک نیکلسون در یکی از بهترین نقش‌آفرینی‌های خودش نقش مردی را بازی می‌کند که هر چه تلاش می‌کند از وقایع با خبر شود، کمتر می‌فهمد و وقتی  موفق می‌شود که دیگر کار از کار گذشته می‌باشد.

پدرخوانده: بخش دوم (The Godfather: part 2)

  • مدیر فیلم‌برداری: گوردون ویلیس
  • کارگردان: فرانسیس فورد کوپولا
  • محصول: ۱۹۷۴، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۹ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۶٪

گوردون ویلیس در کنار فرانسیس فورد کوپولا روایت زندگی یک جوان جدید از جنگ برگشته در فیلم اول مجموعه را به معیاری برای سینمای گنگستری تبدیل کرد. حال هر دو در کنار هم با گسترش جهان آن فیلم، حماسه‌ای ساخته‌اند در باب فرو رفتن همان جوان در دل یک باتلاق اخلاقی. آل پاچینو در قالب نقش اساسی فیلم خارق‌العاده است و رابرت دنیرو در نقش جوانی‌های پدر شخصیت او خوش می‌نشیند.

بری لیندون (Barry Lyndon)

  • مدیر فیلم‌برداری: جان الکات
  • کارگردان: استنلی کوبریک
  • محصول: ۱۹۷۵، آمریکا و انگلستان
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۱ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۱٪

شخصیت اساسی فیلم بری لیندون مردی است که به واسطه‌ی ترس از دستگیر شدن مجبور به سفری دور و دراز می‌شود و به جای پیدا کردن یک عقیده و ارزش درست و حسابی، مسیری وارونه طی می‌کند و راهش او را به تباهی اخلاقی می‌کشاند. نمایش حرص و طمع بی‌نهایت و ضمنا بلایی که قدرت بی‌حد و حصر بر روان آدمی می‌آورد و فساد درونی ناشی از آن، مضامینی است که استنلی کوبریک در فیلم‌ باری لیندون به آن پرداخته می‌باشد.

پرواز بر فراز آشیانه فاخته (one flew over the cuckoo’s nest)

  • مدیر فیلم‌برداری: هاسکل وکسلر
  • کارگردان: میلوش فورمن
  • محصول: ۱۹۷۵، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۷ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۴٪

میلوش فورمن داستان یک مجرم زندانی که خودش را به دیوانگی زده تا از زندان فرار کند و به یک آسایشگاه روانی پناه ببرد، تبدیل به اثری در باب تلاش آدمی برای رهایی از قید و بندها کرده می‌باشد. آسایشگاه روانی رفته رفته تبدیل به مکانی می‌شود که می‌توان آن را جای آدم‌های مطرود جامعه دانست و تلاش‌های شخصیت اساسی با بازی جک نیکلسون را می‌توان به عصیانی بر علیه نظم موجود تعبیر کرد.

همه مردان رییس جمهور (All the president’s Men)

  • مدیر فیلم‌برداری: گوردون ویلیس
  • کارگردان: آلن جی پاکولا
  • محصول: ۱۹۷۶، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۴٪

فیلمی طبق یک داستان واقعی. تریلر جذاب آلن جی پاکولا معروف‌ترین خبرنگاران تاریخ سینما را درون قصه‌ی خود دارد: باب وودوارد و کارل برنستین. مردانی که در دنیای حقیقی با افشای رسوایی موسوم به واترگیت عملا دوران ریاست جمهوری ریچارد نیکسون را به پایان رساندند. آن‌ها نویسندگان و خبرنگاران روزنامه‌ی واشنگتن پست بودند که به داستان دستگیری چند دزد در مقر انتخاباتی حزب دموکرات، به کل داستان مشکوک می‌شوند و فکر می‌کنند که سارقین فقط برای سرقت به آن‌جا نرفته‌اند. همین کند و کاو آن‌ها برای رسیدن به اصل ماجرا دست‌مایه‌ی فیلم پاکولا جای دارد می‌باشد.

راننده تاکسی (Taxi driver)

  • مدیر فیلم‌برداری: مایکل چپمن
  • کارگردان: مارتین اسکورسیزی
  • محصول: ۱۹۷۶، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۲ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۶٪

مایکل چپمن کنتراست تصاویر اکسپرسیونیستی را در دل یک فیلم رنگی و در دهه‌ی هفتاد به انگیزه ترسیم یک فضای مالیخولیایی به کار برده می‌باشد. فیلم مارتین اسکورسیزی حول زیست شبانه‌ی مردی می‌گردد که حالش از شهر نیویورک و آدم‌های آن به هم می‌خورد. او تصمیم به عصیانی کور علیه وضع موجود می‌گیرد اما برخوردش با دختری فراری، همه چیز را عوض می‌کند و این مرد را وارد راهی می‌کند که می‌تواند به یک تأثیر مثبت ختم شود. شاید بازی رابرت دنیرو در این فیلم، بهترین بازی کارنامه‌ی او باشد.

برخورد نزدیک از نوع سوم (Close encounters of the third kind)

  • مدیر فیلم‌برداری: ویلموش زیگموند
  • کارگردان: استیون اسپیلبرگ
  • محصول: ۱۹۷۷، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۶ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۴٪

در نخستی فیلم گویا با اثری ساده روبه‌رو هستیم که داستانش حول حضور فرازمینی‌ها و تهدیدات آن‌ها می‌گردد اما کم کم با وارد شدن دست‌های پشت پرده برای سرپوش گذاشتن بر همه چیز و تلاش دو آدم برای پی بردن به ماجرا معلوم می شود که کودک درون اسپیلبرگ چقدر فعال است و از همین داستان ساده حماسه‌ای در باب تلاش آدمی برای کشف نادیده‌ها و البته پناه بردن به رویا می‌سازد. سکانس آخر فیلم فعلا هم منقلب کننده است و حضور ناگهانی فرانسوآ تروفو متقاعد کننده از کار درآمده می‌باشد.

دوئلیست‌ها (The Duellists)

  • مدیر فیلم‌برداری: فرانک تیدی
  • کارگردان: ریدلی اسکات
  • محصول: ۱۹۷۷، انگلستان
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۴ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۲٪

ریدلی اسکات فیلم دوئلیست‌ها را طبق داستان کوتاهی به قلم جوزف کنراد ساخته اما سبک بصری آن بیشتر شبیه به فیلم باری لیندون استنلی کوبریک می‌باشد. داستان فیلم در دوران جنگ‌های ناپلئون می‌گذرد و سرنوشت دو افسر ارتش را دنبال می‌کند که توهین یکی به دیگری باعث می‌شود تا دشمنی طولانی آن‌ها با هم آغاز شود. این دشمنی آنقدر ادامه پیدا می‌کند که بعد از سال‌ها و با رسیدن این دو به مقامی والا هم از بین نمی‌رود.

شکارچی گوزن (The deer hunter)

  • مدیر فیلم‌برداری: ویلموش زیگموند
  • کارگردان: مایکل چیمینو
  • محصول: ۱۹۷۸، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۱ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۱٪

کمتر فیلمی توأمان هم از دست رفتن آرزوهای یک نسل را در دل یکی از بحرانی‌ترین دوره‌های حیات اجتماعی/ سیاسی آمریکا چنین دقیق تصویر می‌کند و هم خودباختگی یک نسل وا داده و تسلیم در مقابل خیره ‌سری‌های آرمانی عده‌ای سیاستمدار جنگ‌طلب را به تندی و برندگی به نقد می‌کشد. زندگی روزانه‌ی عده‌ای جوان اهل تفریح و خوش‌گذرانی که چیزی جز لذت بردن از نیروی جوانی خود نمی‌خواهند، به بربریت جاری در یک جنگ بیهوده گره می‌خورد تا پاشیدگی بنیان جامعه، هزاران کیلومتر دورتر از میدان جنگ آن‌ها را به نسل سوخته تبدیل کند.

بیگانه (Alien)

  • مدیر فیلم‌برداری: درک وانلینت
  • کارگردان: ریدلی اسکات
  • محصول: ۱۹۷۹، آمریکا و انگلستان
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۴ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۸٪

ریدلی اسکات بعد از موفقیت فیلم دوئلیست‌ها فیلمی ترسناک با عناصری علمی تخیلی ساخت و هدیه‌ای به این دو ژانر تقدیم کرد که فعلا هم سینمای معاصر وامدار آن می‌باشد. سبک بصری فیلم، نشان از پختگی او در همان نخستی کار دارد و البته درک وانلینت هم کار خود را به خوبی انجام داده می‌باشد. از سمتی دیگر فیلم بیگانه برخوردار از یکی از سرسخت‌ترین شخصیت‌های زن تاریخ سینما می‌باشد.

اینگونه چیزها (all that jazz)

  • مدیر فیلم‌برداری: جوزپه روتونو
  • کارگردان: باب فاسی
  • محصول: ۱۹۷۹، آمریکا، آلمان و انگلستان
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۹ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۷%

فیلمی اتوبیوگرافیک از باب فاسی که داستانش حول تلاش‌های کارگردانی جهت پیدا کردن هنرپیشه برای آخرین نمایشش می‌گردد. روایت سرخوردگی‌های شخصیت اساسی شبیه به روایت فیلم هشت و نیم فدریکو فلینی و سر در گمی کارگردان آن فیلم با بازی مارچلو ماستوریانی است با این تفاوت که در این یکی خلاقیت‌های فیلم‌بردار فیلم یعنی جوزپه روتونو بیش از پرورش ایده‌ها از طریق کارگردان به چشم می‌آید.

حضور (being there)

  • مدیر فیلم‌برداری: کیلب دشانل
  • کارگردان: هال اشبی
  • محصول: ۱۹۷۹، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۵٪

هال اشبی فیلم حضور را طبق کتابی به قلم جرزی کازینسکی ساخته می‌باشد. داستان حول زندگی مردی با بازی بی مانند پیتر سلرز می‌گردد که به شکلی دیوانه‌وار از زندگی به عنوان باغبان یک خانه‌ی ویلایی تا حضور در جایگاه مشاور رییس جمهور پیش می‌رود و به محافل بالای جامعه راه پیدا می‌کند. طنزی تلخ که حکایت از بین رفتن عقلانیت در جامعه‌ی امروز را بازگو می‌کند و البته بیش از آنکه به شعار دادن در این باب مشغول باشد، بر شخصیت اساسی خود تمرکز دارد.

اسب سیاه (The black stallion)

  • مدیر فیلم‌برداری: کیلب دشانل
  • کارگردان: کرول بالارد
  • محصول: ۱۹۷۹، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۴ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۰٪

کرول بالارد داستان رابطه‌ی عاطفی یک پسر بچه با اسبی مشکی رنگ را تبدیل به اثری حماسی کرده می‌باشد. پسری بعد از غرق شدن یک کشتی به همراه اسبی که در اصطبل کشتی نگه داشته می‌شود خود را در جزیره‌ای به ظاهر متروک می‌بیند. اما جزیره آنگونه نیست که در نگاه اول به ذهن می‌رسد. فیلم‌برداری کیلب دشانل در فضای خارجی میخکوب کننده است و فیلم‌ساز هم به خوبی توانسته از پس روایت رفاقت انسان و طبیعت برآید.

منهتن (Manhattan)

  • مدیر فیلم‌برداری: گوردون ویلیس
  • کارگردان: وودی آلن
  • محصول: ۱۹۷۹، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۹ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۴٪

موتور محرک اکثر داستان‌های وودی آلن روابط زناشویی و مشکلات دو طرف ماجرا در یک رابطه‌ی عاطفی می‌باشد. او در اینجا مانند فیلم آنی هال تمرکز خود را بر اضطراب‌ شخصیتی گذاشته که خود حقیقی وودی آلن را به ذهن می‌آورد و البته با حضور کماکان خیره کننده‌ی دایان کیتون در قالب نقش زنی که زندگی مرد را زیر و رو می‌کند. فارغ از تبحر وودی آلن در بسط و گسترش چنین ایده‌هایی، آنچه که فیلم را در وهله‌ی اول جذاب می‌کند، تصویربرداری غریب و درخشان گوردون ویلیس می‌باشد.

درخشش (The shining)

  • مدیر فیلم‌برداری: جان الکات
  • کارگردان: استنلی کوبریک
  • محصول: ۱۹۸۰، آمریکا و انگلستان
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۴ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۵٪

جان الکات اجازه نداشته تا در مقام فیلم‌بردار فیلم درخشش، به چیزی کمتر از کمال مطلق رضایت دهد چرا که افزون بر کمال‌گرایی جنون‌آمیز استنلی کوبریک، این فیلم بیش از هر چیز دیگری بر فضاسازی استوار می‌باشد. داستان فیلم به تمامی در یک هتل با راهروهای تودرتو و البته فضاهایی با نورپردازی بسیار روشن می‌گذرد. مردی که نیت دارد از فصل تعطیلی هتل استفاده کند و رمانش را بنویسد، رفته رفته به سمت جنون پیش می‌رود و به تهدیدی علیه خانواده‌ی خود تبدیل می‌شود. بازی جک نیکلسون خیره کننده می‌باشد.

ارابه‌های آتش (Chariots of fire)

  • مدیر فیلم‌برداری: دیوید واتکین
  • کارگردان: هیو هادسن
  • محصول: ۱۹۸۱، انگلستان
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۲ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۲٪

فیلم ارابه‌های آتش طبق یک داستان واقعی است و سرنوشت دو مرد دونده را دنبال می‌کند که یکی از آن‌ها یهودی است و دیگری مسیحی. آن‌ها خود را برای شرکت در مسابقات المپیک آماده می‌کنند اما برگزاری مسابقه در روز یکشنبه، دونده‌ی یهودی را از شرکت در مسابقه باز می‌دارد و این موضوع سبب کشمکش‌های بزرگی می‌شود. هیو هادسن به خوبی توانسته این فضای رقابتی و البته دوستانه را ترسیم کند و دیوید واتکین هم در مقام فیلم‌بردار فیلم به خوبی کار خود را انجام داده می‌باشد.

کشتی (Das boot)

  • مدیر فیلم‌برداری: ژوست واکانو
  • کارگردان: ولفگانگ پترسن
  • محصول: ۱۹۸۱، آلمان غربی
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۳ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۸٪

ما مخاطبان سینما عادت داریم تا فیلم‌های جنگی راجع به جنگ دوم جهانی را از دریچه‌ی چشم متفقین ببینیم تا از زاویه‌ی نگاه آلمانی‌ها. اما فیلم کشتی اینگونه نیست و داستان یک زیر دریایی را تعریف می‌کند که طی انجام مأموریت‌های خود آماج حملات متفقین قرار می‌گیرد. فضای تنگ کشتی باعث شده تا ترس از فضای بسته در قاب‌های فیلم‌ساز وجود داشته باشد. فیلم‌برداری ژوست واکانو و کارگردانی پترسن باعث شده که این فضای ترسناک و هم چنین تعلیقی که طی داستان وجود دارد، مخاطب را با خود همراه کند.

سرخ‌ها (Reds)

  • مدیر فیلم‌برداری: ویتوریو استورارو
  • کارگردان: وارن بیتی
  • محصول: ۱۹۸۱، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۳ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۹٪

سرخ‌ها شاهکار بی‌چون و چرای زندگی وارن بیتی می‌باشد. سرخ‌ها یکی از معروف‌ترین فیلم‌های حماسی تاریخ سینما است و بنیاد فیلم آمریکا آن را در جایگاه نهم ژانر حماسی تاریخ سینما رده‌بندی کرده می‌باشد. سرخ‌ها از آن دسته از فیلم‌ها است که متأسفانه دیگر ساخته نمی‌شوند. فیلم‌هایی که آدم‌هایش را در دل تلاطم‌های یک زمانه و فراز و فرودهای مهم تاریخی قرار می‌دهد تا هم روایتی شخصی از تاریخ عرضه دهد و هم سهم حوادث بزرگ بشری بر زندگی شخصی افراد حاضر در فیلم را به نمایش گذارد.

فانی و الکساندر (Fanny and Alexander)

  • مدیر فیلم‌برداری: اسون نیکویست
  • کارگردان: اینگمار برگمان
  • محصول: ۱۹۸۲، سوئد، فرانسه و آلمان غربی
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۱ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۱۰۰٪

اینگمار برگمان با ساختن فیلم فانی و الکساندر، به نوعی دست به نوشتن وصیت‌نامه‌ی هنری خود زده می‌باشد. داستانی اتوبیوگرافیک که در آن اکثر مؤلفه‌های سینمای او را می‌توان دید. تصاویر فیلم با آن رنگ‌های هوش‌ربا، بسیار خیال‌انگیز از کار در آمده می‌باشد. داستان فیلم حول زندگی بچه‌هایی می‌گردد که بعد از مرگ پدر، مجبور می‌باشند که تحت سرپرستی ناپدری سخت‌گیر خود بمانند و همین باعث اقدام پدربزرگ و مادربزرگ جهت خلاصی آن‌ها می‌شود.

مردان واقعی (The right stuff)

  • مدیر فیلم‌برداری: کیلب دشانل
  • کارگردان: فیلیپ کافمن
  • محصول: ۱۹۸۳، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۶٪

تام ولف خبرنگاری بود که کتابی با نام مردان واقعی درمورد‌ی پروژه‌ی فضایی مرکوری ۷ نوشت. کتاب از طریق فیلیپ کافمن به فیلم تبدیل شد که یکی از بهترین فیلم‌ها درمورد‌ی رقابت فضایی شوروی و آمریکا می‌باشد. داستان حول زندگی خلبانان زبده‌ای می‌گردد که در تلاش می‌باشند تا در این رقابت پیروز شوند و اولین نفراتی باشند که به مدار زمین میر وند. تصاویر فیلم و تسلط فیلم‌بردار اثر یعنی کیلب دشانل، فیلم مردان واقعی را به تجربه‌ی بصری بی مانندی تبدیل کرده می‌باشد.

آمادئوس (Amadeus)

  • مدیر فیلم‌برداری: میروسلاو اوندریچک
  • کارگردان: میلوش فورمن
  • محصول: ۱۹۸۴، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۳ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۳٪

میلوش فورمن فیلم آمادئوس را طبق نمایش‌نامه‌ای به قلم پیتر شیفر ساخت. داستان فیلم حول روابط پر فراز و نشیب دو موسقیدان در اتریش قرن هجدهم می‌گذرد؛ یکی موسیقیدان نابغه یعنی ولفگانگ آمادئوس موتسارت و دیگری کسی که فکر می‌کند رقیبی برای او محسوب می‌شود یعنی آنتونیو سالیری. رابطه‌ی پر از تحسین و نفرت سالیری باعث شده تا عملا او شخصیت اساسی فیلم باشد؛ ضمن اینکه راوی فیلم هم خود او می‌باشد. داستان فیلم در جایی اوج می‌گیرد که سالیری فکر می‌کند همین که زندگی خود را دربست در اختیار موسیقی قرار دهد و با خدای خود راز و نیاز کند، دیگر نیازی به نبوغ ندارد. از اینجا فیلم میلوش فورمن تبدیل می‌شود به رساله‌ای در باب و در رسای نبوغ.

استعداد ذاتی (The natural)

  • مدیر فیلم‌برداری: کیلب دشانل
  • کارگردان: بری لوینسون
  • محصول: ۱۹۸۴، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۵ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۲٪

بری لوینسون استاد ساختن فیلم‌هایی است که شبیه به خود زندگی می‌باشد. داستان‌هایی با محوریت آدم‌هایی مانند همه‌ی ما: پر از ضعف و پر از قدرت. اما او در این داستان‌ها در جستجوی چیزی است که می‌توان آن را امید نامید. شاید از این زاویه فیلم‌های او کمی خوش بینانه به نظر برسد اما نمی‌توان کتمان کرد که حال مخاطب را خوب می‌کنند. فیلم استعداد ذاتی داستان ستاره‌ی بیسبالی است که با مسائل مختلفی روبه‌رو می‌شود و بعد از سونیت یک زن به جانش، ستاره‌ی بختش افول می‌کند.

پاریس، تگزاس (Paris, Texas)

  • مدیر فیلم‌برداری: روبی مولر
  • کارگردان: ویم وندرس
  • محصول: ۱۹۸۴، آلمان غربی و فرانسه
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۱ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۴٪

داستان غریب و البته عاشقانه‌ی ویم وندرس، یکی از بهترین فیلم‌ها با محوریت مردان سرگشته در باب عشقی اثیری می‌باشد. مرد قصه مانند دیوانه‌ای در جستجوی چیزی نادیدنی از این سو به آن سو می‌رود و این وسط فقط پسر و برادرش را برای تسلا در اختیار دارد. تصاویر روبی مولر از چشم‌انداز بیابان و صحرا و جاده‌ها دقیقا همان کاربردی را دارند که باید؛ انتقال احساس سرگشتگی شخصیت اساسی داستان و همراهی با غمی که او با خود حمل می‌کند. مرد از جایی به بعد می‌خواهد فقط برای پسرش پدری کند اما عدم حضور وی برای چهار سال آزگار، مشکلاتی بر سر راهش قرار داده می‌باشد.

برزیل (Brazil)

  • مدیر فیلم‌برداری: راجر پرت
  • کارگردان: تری گیلیام
  • محصول: ۱۹۸۵، آمریکا و انگلستان
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۹ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۸٪

تری گیلیام عادت دارد تا آنچه را که طی زندگی آزارش می‌داده، دست بیاندازد و نقد کند. او این کار را به تندترین شکل ممکن انجام می‌دهد و حال با ساختن برزیل و خلق فضایی فانتزی، پیکان نقد خود را متوجه دیوان سالاری و بوروکراسی آزار دهنده‌ی انسان مدرن کرده می‌باشد.

فضای فیلم انگار از دل رمان ۱۹۸۴ جرج اورول بیرون آمده و کل سیستم مستبد حاکم بر داستان با حضور یک عشق ممنوعه به خطر می‌افتد. با وجود امکانات کم آن زمان برای خلق یک فضای آینده نگرانه، دوربین راجر پرت به خوبی توانسته آینده‌‌ای نامعلوم را نوسازی کند.

مأموریت (The mission)

  • مدیر فیلم‌برداری: کریس منگس
  • کارگردان: رولند جافی
  • محصول: ۱۹۸۶، انگلستان
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۴ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۶۷٪

رولند جافی به خوبی می‌توانست فضاهای اگزوتیک دورافتاده را از کار در بیاورد. او این کار را با ساختن فیلم کشتزارهای مرگ به خوبی انجام داده بود اما این بار با کمک کریس منگس، فیلم‌بردار اثر، روی دست خود هم بلند شده و فیلمی درمورد‌ی تلاش یسوعیان در دل جنگل‌های انبوه آمریکای جنوبی ساخته که تلاش می‌کنند آیین خود را در بین مردم بومی گسترش دهند.

رابرت دنیرو از بازیگران فیلم است اما شاید هیچ‌کدام از بخش‌های فیلم به اندازه‌ی موسیقی بی مانند انیو موریکونه مطرح نباشد.

امپراطوری خورشید (Empire of the Sun)

  • مدیر فیلم‌برداری: آلن داوایو
  • کارگردان: استیون اسپیلبرگ
  • محصول: ۱۹۸۷، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۷ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۷۵٪

عادت داریم کودکان سینمای استیون اسپیلبرگ را آدم‌هایی پر شر و شور ببینیم که در رویاهای خود غرق می‌شوند و دنیای اطرافشان را برای پیوسته تغییر می‌دهند. اما در این فیلم اینگونه نیست و با کودکی سر و کار داریم که در جریان جنگ جهانی دوم از طریق ژاپنی‌ها به اسارت گرفته می‌شود. حال او باید راه و رسم خشونت را بیاموزد تا بتواند دوام بیاورد و زنده بماند.

آلن داوایو در کنار استیون اسپیلبرگ در خلق فضاهای خاور دور موفق بوده و بازی جان مالکوویچ در نقش دلالی که آن پسرک را زیر بال و پر خود می‌گیرد، به خوبی قابل باور می‌باشد.

آخرین امپراطور (The last Emperor)

  • مدیر فیلم‌برداری: ویتوریو استورارو
  • کارگردان: برناردو برتولوچی
  • محصول: ۱۹۸۷، ایتالیا و انگلستان
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۷ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز:۸۹٪

نام برناردو برتولوچی و ویتوریو استورارو مدام در این فهرست تکرار می‌شود. آن‌ها به درکی از کار یکدیگر رسیده بودند که باعث می‌شد فیلم‌هایشان از کیفیت بصری معرکه‌ای برخوردار باشد. در اینجا این دو به نشان داستانی در خاور دور رفته‌اند و قصه‌ی پویی، آخرین امپراطور چین را تعریف کرده‌آند.

طبعا بخش عمده‌ی داستان در چین می‌گذرد و دوربین سازندگان در خلق این فضا بی نقص عمل کرده می‌باشد. شاید به لحاظ قصه‌گویی این فیلم در حد دیگر همکاری‌های این دو نباشد اما به لحاظ فکرسازی چیزی کم ندارد.

بال‌های اشتیاق/ زیر آسمان برلین (Wings of desire)

  • مدیر فیلم‌برداری: هنری آلکان
  • کارگردان: ویم وندرس
  • محصول: ۱۹۸۷، آلمان غربی و فرانسه
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۸٪

داستان فیلم بال‌های اشتیاق یا زیر آسمان برلین درمورد‌ی فرشته‌هایی است که بر زندگی انسان‌ها نظارت دارند. یکی از آن‌ها عاشق زنی زمینی می‌شود و تصمیم می‌گیرد تا در قالب فانی انسانی وارد شود و احساسات آدمی را تجربه کند. تصاویر فیلم هم سیاه و سفید است و هم رنگی. ویوم وندرس این کار را برای انتقال بهتر احساس زندگی فرشته‌ها و انسان‌ها انجام داده می‌باشد.

فیلم در باب بزرگداشت عظمت احساسات انسانی است و دوربین کارگردان و فیلم‌بردار اثر هم به خوبی توانسته این احساس را منتقل کند و به جشن و پایکوبی این عظمت ناب بنشیند.

می‌سی‌سی‌پی می‌سوزد (Mississippi burning)

  • مدیر فیلم‌برداری: پیتر بیزو
  • کارگردان: الن پارکر
  • محصول: ۱۹۸۸، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۴٪

می‌سی‌سی‌پی می‌سوزد داستان کارآگاهی و جنایی معرکه‌ای درمورد‌ی تبعیض نژادی در تاریخ معاصر آمریکا می‌باشد. دو مأمور اف بی آی بعد از اینکه سه مأمور سر شماری در جساپ کانتی به قتل می‌رسند به آنجا اعزام می‌شوند تا ردی از ماجرا بیابند. این آغاز ماجراهایی است که آن‌ها را در دل یک وحشت فزاینده می‌کشاند و مخاطب را با وحشتی متکثر روبه‌رو می‌کند. تصویربرداری فیلم و بازی بازیگران فیلم مخصوصا جین هاکمن عالی می‌باشد. می‌سی‌سی‌پی می‌سوزد از سرگرم‌کننده‌ترین فیلم‌های این فهرست می‌باشد.

جی اف کی (JFK)

  • مدیر فیلم‌برداری: رابرت ریچاردسون
  • کارگردان: اولیور استون
  • محصول: ۱۹۹۱، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۴٪

اولیور استون داستان قتل رییس جمهور آمریکا یعنی جان اف کندی و تحقیقات بعد از آن را تبدیل به یک تریلر سیاسی درجه یک کرده است که در آن هیچ چیز آنگونه که در نخست گویا نیست. مردی در جستجوی واقعیت مدام به در بسته می‌خورد و هر بار که احساس می‌کند به کشف حقیقت نزدیک شده، به همان اندازه از آن دور می‌شود. تلخ آنکه این سدها از سمت دستگاه‌هایی شکل می‌گیرد که قرار است مثلا به کشف حقیقت کمک کنند. اینگونه هزارتویی به وجود می‌آید که راه خلاصی از آن نیست. کوین کاستنر نقش آن مرد را بازی می‌کند.

فانوس قرمز را برافراز (Raise the red lantern)

  • مدیر فیلم‌برداری: لون یانگ
  • کارگردان: ژانگ ییمو
  • محصول: ۱۹۹۱، چین
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۱ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۶٪

فیلم فانوس قرمز را برافراز فیلم بسیار تلخی می‌باشد. داستان حول زندگی دختری ۱۹ ساله است که مجبور می‌شود بعد از فوت پدر و نامهربانی‌های نامادری به همسری مردی مسن که سه زن دیگر دارد، درآید. هیچ کدام از این زن‌ها اجازه‌ی خروج از خانه ندارند.

کیفیت تصاویر فیلم بی مانند می‌باشد. کنتراست میان رنگ‌های تند مخصوصا رنگ قرمز با فضای غم زده‌ای که این آدمیان بخت برگشته در آن زندگی می‌کنند درجه یک است و البته سبک داستانگویی فیلم و روایت آرام اثر، این فضا را کامل می‌کند.

نابخشوده (unforgiven)

  • مدیر فیلم‌برداری: جک گرین
  • کارگردان: کلینت ایستوود
  • محصول: ۱۹۹۲، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۲ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۶٪

در فیلم کسی که لیبرتی والانس را کشت (the man who shot liberty valance) اثر جان فورد دیالوگی وجود دارد که شخصیت جیمز استیوارت به خبرنگار می‌گوید: اینجا غربه، وقتی که افسانه‌ها به واقعیت تبدیل می‌شن، افسانه را چاپ کن. چکیده‌ی تمام سینمای وسترن در همین جمله نهفته می‌باشد. اینکه آمریکای پیچیده در آن زمان بیش از هر چیزی به اسطوره و افسانه نیاز دارد تا به جلو جرکت کند و همین کاری است که بزرگان سینمای کلاسیک انجام دادند. ایستوود نه تنها آن را رد نمی‌کند، ایضاً در آن پایان با شکوه، افسانه و واقعیت را بر هم یکسان می‌کند تا امید حرکت رو به جلو در دل اهالی زنده بماند.

باراکا (Baraka)

  • مدیر فیلم‌برداری: ران فریک
  • کارگردان: ران فریک
  • محصول: ۱۹۹۲، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۶ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۱٪

باراکا فیلم مستند غریبی می‌باشد. در آن هیچ گفتاری وجود ندارد و تمام روایت بر مبنای تصاویر پیش می‌رود. تصاویر فیلم‌برداری شده‌ی ران فریک در ۲۴ کشور حاوی اتفاقات مختلفی می‌شود؛ از اتفاقات طبیعی گرفته تا زندگی مردم معمولی و البته پدیده‌های تکنولوژیک. گویا که او با کنار هم قرار دادن این تصاویر، منظومه‌ای ساخته که در جستجوی کشف چیزی نادیدنی و حقیقتی ناگفتنی در زندگی انسان‌ها بوده می‌باشد. به همین دلیل محصول نهایی مانند شعری بلند در باب مفهوم زندگی می‌باشد.

فهرست شیندلر (Schindler’s list)

  • مدیر فیلم‌برداری: یانوش کامینسکی
  • کارگردان: استیون اسپیلبرگ
  • محصول: ۱۹۹۳، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۹ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۸٪

استیون اسپیلبرگ فیلم فهرست شیندلر را از کتابی با نام کشتی شیندلر به قلم توماس کنیلی استرالیایی اقتباس کرده می‌باشد. فیلم داستان مردی است که مانند قهرمانی در مقابل خطر می‌ایستد و تلاش می‌کند تا می‌تواند جان یهودیان بخت برگشته را نجات دهد. لیام نیسن شاید بهترین بازی خود را در همین فیلم عرضه کرده باشد. نقش او نقش سختی است و باید تحول درونی و عمیق شخصیت را به گونه‌ای از کار دربیاورد که برای مخاطب قابل باور باشد. از سمتی دیگر رالف فاینز هم بی مانند می‌باشد. او چنان درنده‌خویی رییس زندان و اردوگاه‌ها را به تصویر کشیده و چنان جنون درونین قش را از کار درآورده است، که صرف نگاه کردن به او باعث وحشت می‌شود.

در جستجوی بابی فیشر (Searching for Bobby Fischer)

  • مدیر فیلم‌برداری: کنراد هال
  • کارگردان: استیو زیلیان
  • محصول: ۱۹۹۳، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۴ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۱۰۰٪

بسیاری بابی فیشر را بهترین شطرنج باز تاریخ می‌دانند. اما زندگی او پر از فراز و نشیب بود و به خاطر عدم توجه به تحریم‌های آمریکا علیه یوگوسلاوی مدت‌ها در حال فرار بود تا وقتی که در کشور ایسلند ساکن شد. حال فیلم در جستجوی بابی فیشر درمورد‌ی نابغه‌ی شطرنج بازی است که نمی‌خواهد مانند او باشد و دوست دارد به قهرمانی محبوب تبدیل شود.

کنراد هال فیلم‌بردار قهاری است و در همین لیست هم چند بار دیگر نامش تکرار شده بود. او به خوبی توانسته از پس فیلم‌برداری فیلم برآید و استیو زیلیان هم توانسته اثر خوش ضرباهنگی بسازد.

سه رنگ: آبی (Three colours: blue)

  • مدیر فیلم‌برداری: اسلاوومیر ایدزیاک
  • کارگردان: کریستوف کیشلوفسکی
  • محصول: ۱۹۹۳، فرانسه، لهستان و سوییس
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۹ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۸٪

نقطه‌ی اوج تلاش هنری فیلم‌ساز مطرح لهستانی همین فیلم می‌باشد. سه‌گانه‌ی رنگ او که به رنگ‌های مختلف پرچم فرانسه اشاره دارد، از مطرح‌ترین سه‌گانه‌های تاریخ سینما است اما روایت پر درد این فیلم و داستان فراغ و فقطیی یک زن در راه پشت سر گذاشتن یک تراژدی و انتقال حس زیسته‌ی او به مخاطب، نه قبل و نه بعد از این فیلم در هیچ فیلم دیگر کیشلوفسکی چنین تأثیرگذار تکرار نشد. بازی در نقش یک زن و اجرای تلاش او برای رهایی از گذشته و کشف معنایی جدید برای زندگی، ژولیت بینوش را به اوج قله‌های موفقیت رساند و موسیقی متن فیلم برای عاشقان سینما به نمادی از‌ احساس دلتنگی تبدیل شد.

رستگاری در شاوشنک (The shawshank redemption)

  • مدیر فیلم‌برداری: راجر دیکنز
  • کارگردان: فرانک دارابونت
  • محصول: ۱۹۹۴، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۹.۳ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۱٪

اینکه فیلم رستگاری در شاوشنک در صدر لیست سایت IMDb جای دارد نشان دهنده‌ی محبوبیت آن میان مخاطبان عام سینما می‌باشد. داستان زندگی اندی دوفرین (با بازی بی‌مانند تیم رابینز) و فرار از زندان شاوشنک و مشکلاتی که در سر راه خود برای ادامه‌ی حیات دارد، در دستان فرانک دارابونت به چنان قصه‌ی پر فراز و فرودی تبدیل شده که چونان خود زندگی با تمام مشکلاتش، امید به تغییر جهان اطراف را برای یک زندگی بهتر باقی می‌گذارد.

هفت (seven)

  • مدیر فیلم‌برداری: داریوش خنجی
  • کارگردان: دیوید فینچر
  • محصول: ۱۹۹۵، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۶ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۲٪

فیلم هفت دیوید فینچر اثری است در باب آمریکای هویت باخته‌ی دهه‌ی ۱۹۹۰ میلادی. کشور مردمانی که نه جنگ بزرگی را دیده بودند و نه بحرانی را پشت سرگذاشته‌اند. مردمانی سر خوش که تا اوج مصرف‌گرایی پیش رفته‌اند و معنویات زندگی را از یاد برده‌اند. در چنین شرایطی فینچر دو کارآگاه معرکه در داستان خود قرار می‌دهد که قرار است قاتلی را دستگیر کنند. گرچه قاتل مردی جانی است و نمی‌توان با او همراه شد اما همه ته دل خود می‌دانیم که درمورد‌ی فرو رفتن آدمی در کثافت، چندان هم بیراه نمی‌گوید.

بیمار انگلیسی (The English patient)

  • مدیر فیلم‌برداری: جان سیل
  • کارگردان: آنتونی مینگلا
  • محصول: ۱۹۹۶، آمریکا و انگلستان
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۴ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۵٪

می‌توان فیلم را ملودرامی نامید که وقایعش در دل یک جنگ خانمان سوز می‌گذرد. فیلم بیمار انگلیسی اثری است بسیار پر احساس. عاشقانه‌ای غریب، با دیالوگ‌هایی معرکه که تجربه‌ای خیره کننده برای تماشا‌گرد مهیا می‌کند.

فیلم بیمار انگلیسی در باب اهمیت خاطره است و این نکته را متذکر می‌شود که خاطرات هر فرد، شخصیت و هویت او را می‌سازد. گرچه شخصیت اساسی از ریخت افتاده و آرام آرام به سمت مرگ پیش می‌رود، اما تا پیش از بازیابی خاطرات، مرده‌ی متحرکی است که هیچ تفاوتی با یک شی ندارد اما به محض اینکه خاطراتش را به یاد می‌آورد تبدیل به انسان باشکوهی می‌شود که مانند او را فقط در دل افسانه‌های پریان می‌توان یافت.

محرمانه لس آنجلس (L. A. confidential)

  • مدیر فیلم‌برداری: دانته اسپینوتی
  • کارگردان: کرتیس هانسن
  • محصول: ۱۹۹۷، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۲ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۹٪

داستان فیلم محرمانه لس آنجلس شبیه به اکثر فیلم‌های نوآر در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ میلادی می‌باشد. پر از خطر، پر از زنان اغوچنانچه و کلافی سر در گم که شخصیت‌های معمولا پلیس فیلم نمی‌توانند آن را باز کنند. کرتیس هنسن فیلمش را از کتابی به همین نام به قلم جیمز الروی ساخته است و در آن بازیگرانی مانند کوین اسپیسی، گای پیرس، کیم بسینگر و راسل کرو بازی می‌کنند.

فیلم‌برداری فیلم بی نقص است و شاید چنانچه در آن سال خبری از فیلم تایتانیک جیمز کامرون نبود، اکثر جوایز اسکار از آن فیلم محرمانه لس آنجلس می‌شد.

نجات سرباز رایان (saving private Ryan)

  • مدیر فیلم‌برداری: یانوش کامینسکی
  • کارگردان: استیون اسپیلبرگ
  • محصول: ۱۹۹۸، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۶ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۳٪

داستان فیلم نجات سرباز رایان با محوریت شرافت و تلاش مردانی برای انجام مأموریتی که اول در علت وجودی آن شک می‌کنند اما رفته رفته به جایی می رسند که انگار سرنوشت انسان به انجام آن مأموریت بستگی دارد، گره خورده می‌باشد.

پر بیراه نیست چنانچه سکانس نخستیی نبرد فیلم را بهترین سکانس نبرد در تاریخ سینمای جنگی به حساب بیاوریم. استیون اسپیلبرگ برای خلق این سکانس به جای اینکه اول دوربینش را بکارد و آنگاه نبردی در مقابل آن خلق کند، اول یک جنگ تمام عیار ساخت و آنگاه دوربین خود را میان آن فرستاد. سبوعیت و خشونت این سکانس بسیار زیاد است اما فیلم‌ساز برای اینکه مخاطب با واقعیت جاری در چنین محیطی آشنا شود و به خوبی آن موقعیت دشوار را درک کند، بی پرده همه چیز را به تصویر کشید و هیچ باجی به مخاطب خود نداد.

خط باریک قرمز (The thin red line)

  • مدیر فیلم‌برداری: جان تال
  • کارگردان: ترنس مالیک
  • محصول: ۱۹۹۸، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۷.۶ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۱٪

فیلم خط باریک سرخ از آن دسته فیلم‌های جنگی است که به طور مشخص به یک مأموریت در دل میدان نبرد می‌پردازد. سربازان مأموریتی دارند و گره‌افکنی‌ها و گره‌گشایی‌های آن در دل جنگ شکل می‌گیرد. از سمت دیگر روابط افراد با فرماندهان و هم‌چنین میزان توجه و تعهد آن‌ها به انجام مأموریت در دل قصه اهمیت دارد.

زمانی که فیلم بر پرده‌ی سینماها ظاهر شد، ترنس مالیک بیست سالی می‌شد که از سینما کناره گیری کرده بود و این جدید سومین فیلم بلند او به حساب می‌آمد؛ گرچه با همان دو فیلم قبلی هم کارنامه‌ای در خور از خود به جا گذاشته بود.

زیبایی آمریکایی (American beauty)

  • مدیر فیلم‌برداری: کنراد هال
  • کارگردان: سام مندس
  • محصول: ۱۹۹۹، آمریکا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۳ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۷٪

در آستانه‌ی پایان قرن بیستم، سام مندس با ساختن فیلم زیبایی آمریکایی به نحوی تمام شیوه‌ی زندگی انسان مدرن آمریکایی در این قرن و تمام دستاوردهای او را به باد انتقاد می‌گیرد. داستان فیلم حول زندگی مردی از طبقه‌ی ماز طریق است که عملا زندگی‌ خصوصی ویران شده‌ای دارد و خودش و همسرش تحت تإثیر این نوع زندگی، اخلاقیات را از یاد برده‌اند.

فیلم زیبایی آمریکایی اثر بسیار موفقی بود و افزون بر جلب نظر منتقدان و کسب جایزه‌ی اسکار بهترین فیلم و بهترین بازیگر نقش اول مرد برای کوین اسپیسی، توانست در گیشه هم موفق باشد.

ماتریکس (The Matrix)

  • مدیر فیلم‌برداری: بیل پوپ
  • کارگردان: لانا واچوفسکی، لیلی واچوفسکی
  • محصول: ۱۹۹۹، آمریکا و استرالیا
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۷ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۸٪

فیلم ماتریکس از همان زمان اکران، تبدیل به پدیده‌ای در صنعت سینما شد. بسیاری سازندگان فیلم را ستایش کردند و از اینکه آن‌ها توانسته‌اند فلسفه را به سینمایی سرگرم کننده گره بزنند و میان این دو جریان متفاوت پلی بزنند، تشویقشان کردند. گرچه موفقیت بی مانند فیلم باعث شد تا دنباله‌های بی سر و تهی در ادامه ساخته شود اما ما مخاطبان سینما برای پیوسته این یکی را داریم.

فیلم‌برداری و تصاویر فیلم در تعدادی از سکانس‌ها هوش‌ربا می‌باشد. مخصوصا سکانس‌های اکشن و گل سرسبد آن‌ها جایی که شخصیت اساسی از گلوله‌ها جا خالی می‌دهد. در چنین قابی است که حتی لباس شخصیت‌ها هم وارد فرهنگ مد می‌شود؛ پس پر بیراه نیست که چنانچه ادعا کنیم فیلم ماتریکس راه خود را به فرهنگ عامه باز کرده می‌باشد.

در حال و هوای عشق (In the mood for love)

  • مدیر فیلم‌برداری: کریستوفر دویل
  • کارگردان: ونگ کار وای
  • محصول: ۲۰۰۰، هنگ کنگ و فرانسه
  • امتیاز سایت imdb به فیلم: ۸.۱ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۹۱٪

بدون شک بهترین عاشقانه‌ی تاریخ سینمای هنگ کنگ همین فیلم می‌باشد. وونگ کار وای با یک سبک استیلیزه و سینماتوگرافی خیره کننده باعث می‌شود که داستان یک عشق ممنوعه میان یک زوج به دور از جنبه‌های سانتی‌مانتال مرسوم، بسیار تأثیرگذار شود. بازی مگی چئونگ و تونی لیانگ هم در این راه به او کمک می‌کند تا شاید یکی از قوی‌ترین تصاویر عاشقانه‌ی تاریخ سینما رقم بخورد.

در حال و هوای عشق در اکثر لیست‌ها برای انتخاب بهترین فیلم قرن حاضر در صدر لیست منتقدین قرار می‌گیرد و این افزون بر تصویرگری کار وای، به دلیل موسیقی درخشان مایکل گالاسو و شیگرو اومه بایاشی و فیلم‌برداری کریستوفر دویل نیز هست.

منبع: slashfilm



منبع

نوشته های مشا‌به

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نمی‌گردد.

دکمه بازگشت به بالا